Wie is Gerardo Martino?

Gisteren werd bekend dat FC Barcelona Gerardo ‘Tata’ Martino aan zal stellen als hoofdcoach. De Argentijn is voor velen een grote onbekende: hij heeft nog nooit in Europa getraind en ook als speler was zijn Europese avontuur beperkt tot vijftien wedstrijden voor het Spaanse Tenerife. Er zijn dus twijfels over hoe geschikt Martino is voor het hoofdtrainerschap van één van de grootste clubs ter wereld.

Dat er de nodige scepsis bestaat over Martino is logisch. Immers, het voetbal in Zuid-Amerika is langzamer en het niveau is aanzienlijk lager. Er zijn tevens maar weinig Zuid-Amerikaanse coaches die in Europa zijn geslaagd. De vraag is dus of Martino ook op het hoogste niveau uit de voeten kan. Barcelona neemt dus een risico met deze aanstelling. Een nadere analyse van zijn ideeën en trainersloopbaan suggereert echter dat Martino een bijzonder interessante keuze is van de club en hij misschien wel exact de trainer is die ze nodig hebben.

 

Gerardo Martino, de nieuwe coach van FC Barcelona.

Gerardo Martino, de nieuwe coach van FC Barcelona.

 

Ideeënarmoede in Camp Nou

Barcelona heeft waarschijnlijk de duidelijkste filosofie van alle voetbalclubs. De Blaugrana spelen altijd op balbezit met aanvallend en attractief voetbal. Van Johan Cruijff tot Louis van Gaal en van Frank Rijkaard tot Josep Guardiola, alle trainers droegen die filosofie uit. Het is echter wel zo dat de beste trainers hun eigen interpretatie hadden van deze filosofie. Het Barcelona van Rijkaard was wezenlijk anders dan dat van Guardiola. Andrés Iniesta viel in de Champions League in 2006 onder Rijkaard bijvoorbeeld pas in de tweede helft in en Mark van Bommel hield Xavi de hele wedstrijd op de bank. Dit zou ondenkbaar zijn geweest onder Guardiola.

Een van de dingen die Guardiola een bijzondere coach maakten, was het feit dat hij continu aan zijn elftal sleutelde. In 2011 won Barça de Champions League. Het was reden voor Pep om de formatie te wijzigen naar een 3-4-3. Immers, als je op je top bent, kun je alleen maar minder worden. Dan is het dus zaak om jezelf te ontwikkelen. Het alternatief is dat je een mindere versie van jezelf wordt en dat is een keuze die onherroepelijk tot verval leidt.

In het jaar dat Tito Vilanova aan het roer stond, stokte deze evolutie volkomen. Daar waar Guardiola in een Champions League-overwinning een reden zag om problemen op te lossen voordat ze zich überhaupt voordeden, daar negeerde Tito tactisch falen omdat de resultaten goed bleven. Barça had een coach die zich bediende van tweedehands ideeën.

Gerardo Martino gelooft ook in de Barcelona-filosofie, maar zijn interpretatie ervan is radicaal anders dan die van vorige trainers. Hij kan een frisse wind laten waaien door Camp Nou, in plaats van zich te beroepen op ideeën die over de datum zijn.

Paraguay

Martino heeft dan weliswaar niet in Europa getraind, dit betekent niet dat hij een onervaren coach is. Hij leidde zijn eerste club in 1998 en heeft vooral in Paraguay zijn sporen verdiend. In de competitie van dit land won hij viermaal de titel. Van 2007 tot 2011 was hij tevens bondscoach van dit land. In deze laatste periode groeide Paraguay ondanks een erg matige selectie uit tot een zeer stugge en moeilijk te bestrijden ploeg. Het team had een serieus gebrek aan creativiteit en dan zit er maar één ding op als je toch resultaten wilt behalen: zorgen dat je niet verliest.

Op het WK 2010 in Zuid-Afrika was Paraguay van de partij. In één van de zwakkere poules werd het land eerste, voor Slowakije, Nieuw-Zeeland en Italië. De ploeg won van Slowakije met 2-0, maar speelde de andere twee wedstrijden gelijk. Het was absoluut resultaatvoetbal, maar al met al erg effectief. Dit zou ook in de volgende rondes zo blijven. Japan werd na strafschoppen uitgeschakeld en ook wereldkampioen Spanje had het erg moeilijk. De Paraguayanen speelden met een zeer compact blok, maar verloren uiteindelijk nipt, nadat ze op 0-0 een strafschop misten.

De Copa América een jaar later was voor Paraguay van hetzelfde laken een pak. Ze haalden de finale en speelden dus zes wedstrijden. Van deze zes wisten ze er exact nul te winnen. Op basis van defensieve soliditeit en een aantal extreem goede strafschoppenseries wisten ze desondanks tot de eindstrijd te geraken. In de jaren van Martino was Paraguay een van de stugste ploegen ter wereld. Absoluut ook één van de minst sprankelende, maar er zat een duidelijk idee achter dat tot in de perfectie werd uitgevoerd.

Deze defensieve stabiliteit is iets dat Barcelona zeer goed kan gebruiken. Het afgelopen seizoen was vanuit defensief oogpunt het slechtste in jaren. Barcelona kreeg 40 competitiedoelpunten tegen. De afgelopen tien seizoenen kregen ze er slechts tweemaal meer tegen. In 2002-03 (47) toen ze zesde werden en in 2007-08 (43), het laatste seizoen van Rijkaard waarin ze derde werden. Tevens kregen ze te kampen met een periode waarin ze dertien wedstrijden op rij minimaal één goal tegenkregen.Geen cijfers die tot de verbeelding spreken. Als Martino dit gedeelte van het spel kan verbeteren, zou Barça al een stap verder zijn.

Tata in het Estadio Marcelo Alberto Bielsa.

In tegenstelling tot wat zijn tijd in Paraguay misschien doet vermoeden, is Gerardo Martino geen voorstander van bijzonder defensief voetbal zoals bijvoorbeeld de Engelse bondscoach Roy Hodgson dat is. Als het niet anders kan, is het voor Tata geen probleem om op die manier te spelen, maar dan is dat uit pragmatische overwegingen. Zijn voorkeur gaat echter uit naar aanvallend en creatief voetbal. Hij is in alles een exponent van de Hollandse School zoals zijn voorgangers bij Barcelona. Dit bleek uit zijn periode als hoofdcoach van de Argentijnse ploeg Newell’s Old Boys.

Voor Martino was dit een terugkeer naar zijn oude liefde. Hij speelde bijna 500 competitiewedstrijden voor de club uit Rosario waar hij enkele titels pakte. Dit bleek een succes. In 2013 leidde hij de club naar de Torneo Final, het lentekampioenschap van Argentinië. Het was de eerste prijs die Newell’s pakte sinds 2004. In deze periode werd duidelijk wat Martino’s ideeën zijn. Niet gelimiteerd door een zeer matige selectie, vormde hij een team dat sprankelend voetbal speelde en aan de lopende band scoorde.

Marcelo Bielsa was de leermeester van Gerardo Martino.

Marcelo Bielsa was de leermeester van Gerardo Martino.

 

Bielsismo in Camp Nou

Tactisch gezien had zijn team opvallende gelijkenissen met de teams van Marcelo Bielsa. El Loco was Martino’s trainer bij Newell’s en er zijn overduidelijk dingen blijven hangen. Ook het Newell’s Old Boys van Martino was geschoeid op de leest van Bielsa. Het team zette continu druk naar voren, zoals ook het Barcelona van Guardiola dat de laatste jaren deed. Pep zei ooit: “Zonder bal is Barcelona een matig team.” Dan is het dus zaak om de bal zo snel mogelijk terug te veroveren als je hem kwijtraakt. Ook Newell’s deed dit. De tegenstander werd vanaf de eerste seconde vol onder druk gezet, zodat de verdiging van Martino’s ploeg zo min mogelijk werd getest. Als Martino dit element terug kan brengen in het spel van Barcelona, zou de Catalaanse club daar overduidelijk baat bij hebben. De verdediging is immers zwak en het is dus zaak ervoor te zorgen dat ze niet in actie hoeven te komen.

Naast de intense pressie had Newell’s nog een ander defensief wapen. In de situatie dat de tegenstander wél onder de druk van Newell’s uitkwam, was dat geen probleem. Het team trok zich dan razendsnel terug op eigen helft en vormde een compact blok. Als er in het voetbal wordt gesproken over een ploeg die goed is in de omschakeling, betekent dat vrijwel altijd de omschakeling van verdediging naar aanval (oftewel, een counter), maar Newell’s Old Boys was bij uitstek goed in de omgekeerde richting. Indien nodig rende het hele team terug naar de defensieve stellingen, zoals dat ook bij het Bayern München van Jupp Heynckes uitstekend lukt. Zoals de teams van Marcelo Bielsa non-stop naar voren rennen, zo deed het Newell’s van Martino dat ook de andere kant op.

Martino’s interpretatie van het bielsismo is de meest verdedigende, maar dit betekent niet dat hij de aanval links laat liggen. Zoals zijn leermeester predikte hij iets dat in het Spaans simpelweg wordt aangeduid als verticalidad. Het gaat erom zo snel mogelijk bij het doel van de tegenstander te geraken. Niet door lange ballen zoals in klassiek Engels voetbal, maar door korte combinaties die in moordend tempo worden uitgevoerd. Iets dat de spelers van Barcelona uiteraard bijzonder goed ligt.

Risico op uitputting

Er zijn risico’s verbonden aan het aanstellen van een trainer als Martino. Zoals inmiddels duidelijk moet zijn voor de lezer, is zijn filosofie gebaseerd op tempo. Specifiek, het tempo continu zo hoog mogelijk houden. Als het lukt is er geen team dat het kan bijbenen, maar logischerwijs is het bijzonder moeilijk dit een heel seizoen vol te houden. Het Athletic Bilbao van Bielsa bereikte bijvoorbeeld de Europa League finale in 2012 door onder meer Manchester United van de mat te spelen, maar was finaal uitgeput en kon in de eindstrijd geen vuist maken. Dit risico bestaat ook in Barcelona.

Voor enkele spelers zou dit een moeilijk jaar kunnen gaan worden. Vooral de veteranen zullen het zwaar krijgen. Een middenveld van Martino moet heel erg veel lopen en Xavi kan dit niet meer. De vraag is echter ook of dat per sé negatief is. Barcelona moet sowieso bouwen aan een team zonder de 33-jarige spelmaker, dus een tactiek waarin hij niet direct past, kan mogelijk geen kwaad.

Conclusie

Met de aanstelling van Tata Martino heeft Barcelona een groot risico genomen. Er zijn al niet terechte vraagtekens rond de trainer, vanwege een gebrek aan Europese ervaring. Als hij flopt, krijgen de mensen die hem hebben aangesteld het dan ook zwaar te verduren. Echter, dit risico maakt deze aanstelling ook een van de meest interessante trainerswissels in jaren. Barcelona krijgt hoop nieuwe ideeën binnen en dat is wat ze nodig hadden. Bovendien moet Martino in staat worden geacht om de defensieve problemen van de Catalanen aan te pakken, iets dat hoognodig is. Al met al heeft het bestuur van Barcelona gedaan wat ze al een tijd nalaten. Ze hebben een bewust risico genomen en zijn afgeweken van de gebaande paden. Het is bepaald geen garantie dat Martino slaagt, maar Barcelona zet na een jaar stilstand nu een nieuwe koers in. Om die reden was deze aanstelling, zelfs als Martino flopt, een uitstekende beslissing.

About Nikos Overheul

Nikos is werkzaam als voetbalconsultant. Ex-Brentford / Midtjylland.. Volg Nikos op Twitter