Waarom Vitesse de hand op de knip houdt

Financial Fair Play. Bij het uitspreken van de gevreesde UEFA-regel schieten in Arnhem plotseling enkele nekharen overeind. Het gaat Vitesse financieel gezien namelijk niet voor de wind. De Arnhemmers kunnen door financiële problemen geen vervangers regelen voor voormalig sterkhouders Wilfried Bony en Marco van Ginkel en zo lijken ook de sportieve ambities -voorlopig- een halt toegeroepen. Vitesse moet de hand op de knip houden, anders speelt het in de toekomst mogelijk geen Europees voetbal.

Vitesse-eigenaar Merab Jordania

Vitesse-eigenaar Merab Jordania

 

Financial Fair Play (FFP) is een regel die de UEFA bedacht om de ongelijkheid te verminderen tussen clubs die willen uitkomen in de Champions- en Europa League, maar vooral ook om meer discipline aan te brengen in de financiële huishouding van voetbalclubs. Die mogen niet meer dan 45 miljoen euro verlies maken over drie jaar en de eigenaar van de club is verplicht het verlies boven de vijf miljoen aan te vullen uit eigen zak. Het niet naleven van deze regels resulteert in een straf van de UEFA, zoals onder meer Málaga ondertussen al heeft ondervonden. Een club die over de seizoenen 2011/2012 en 2012/2013 bij elkaar meer dan 45 miljoen euro verlies maakt, kan fluiten naar Europees voetbal in het seizoen 2014/2015. Investeringen in jeugdopleiding en complex tellen overigens niet mee, omdat de UEFA vreest dat bezuinigingen anders ten koste gaan van de ontwikkeling van jeugdspelers. Dat zou de regelgeving rond FFP namelijk contraproductief maken.

Monitoring Periods

Het schema hierboven spreekt voor zich. In het begin is het maximale verlies nog 45 miljoen over twee seizoenen, zodat de clubs de tijd hebben om wat aan de financiële situatie te doen. Bovendien kunnen loonverplichtingen die zijn aangegaan voor 2010 eveneens worden afgetrokken in de transitiefase. Later beperkt het maximale verlies zich tot maximaal dertig miljoen over drie seizoenen.

Vitesse

Voordat Merab Jordania voet in het Gelredome zette, beleefde Vitesse een roerige financiële periode. Het was er vaak dermate onrustig dat de club uit Arnhem de naam FC Hollywood aan de Rijn opgespeld kreeg. Met een structureel negatief eigen vermogen en veel schuldeisers moest Vitesse in 2008 zelfs om uitstel van betaling vragen bij de rechtbank in Arnhem. Uiteindelijk ging de gemeente overstag. Een schuld van twaalf miljoen werd uiteindelijk gesaneerd tegen een afkoopsom van acht ton. Na deze periode ging het beter en boekte Vitesse jarenlang een positief nettoresultaat. Bovendien daalden de totale kosten in het seizoen 2009/2010  met twee miljoen euro vergeleken met een seizoen daarvoor en stonden de salariskosten in vergelijking met de omzet nog redelijk in verhouding. Op sportief gebied ging het in Arnhem echter niet voor de wind. Het versleet in de seizoenen 2007/2008, 2008/2009 en 2009/2010 twee trainers (Aad de Mos en Hans Westerhof) en eindigde respectievelijk op een twaalfde, tiende en veertiende plek. Met de komst van Merab Jordania in augustus 2010 is er op financieel en sportief gebied veel veranderd.

 

Bedragen x1000

Bedragen x1000

 

Vitesse boekte over de seizoenen 2010/2011 en 2011/2012 in totaal een megaverlies van 37,7 miljoen euro. Een bedrag waar men in Arnhem alles behalve trots op kan zijn. Vitesse boekte voor het tijdperk Jordania jarenlang een -weliswaar minimaal- positief nettoresultaat. Bovendien draaide nog nooit een Nederlandse club zo’n fors verlies over twee seizoenen. Ondertussen moet Jordania zelf financieel bijspringen om de gaten te dichten.

 

Bedragen x1000

Bedragen x1000

 

De lucratieve eigenaar stak in twee seizoenen via agiostortingen al meer dan 55 miljoen euro in de club. Ondanks deze fikse investeringen ging het juist slecht met de omzet van de club. De financiële injecties moeten van Vitesse een Nederlandse topclub maken –en dus op korte en lange termijn de omzet verhogen- maar vooralsnog werken de investeringen averechts.

 

Bedragen x1000

Bedragen x1000

 

De omzet is sinds de komst van de Georgiër namelijk nog nooit zo laag geweest, met als dieptepunt het seizoen 2010/2011. Vitesse moet zo snel mogelijk een shirtsponsor gaan zoeken om de broodnodige omzetstijging te bewerkstelligen. Daarvoor stelde Vitesse inmiddels commercieel directeur Peter Gansler aan, maar hij boekt tot dusver weinig progressie in zijn zoektocht.

 

Bedragen x1000

Bedragen x1000

 

De explosieve toename van de kosten draagt ook bij aan de enorme verliezen van Vitesse.  Zowel de salariskosten, de transfergelden, als de exploitatiekosten stegen fors onder het bewind van Jordania. Hij zorgde voor het eerst in jaren voor een negatieve transferbalans, door voor aanvang van het seizoen 2010/2011 5,8 miljoen euro te spenderen, terwijl het toen slechts 1,3 miljoen ontving. Een seizoen later herhaalde hij dit kunstje. Om nog maar te zwijgen over de torenhoge salarissen die voetballers verdien(d)en bij Vitesse. In twee jaar Jordania is de totale salarispost in Arnhem meer dan verdubbeld.

 

Bedragen x1000

Bedragen x1000

 

In diezelfde periode namen die totale kosten met veertien miljoen euro toe tot dertig miljoen per jaar. Hiermee ontstond er een structureel tekort op de begroting van Vitesse van vijftien miljoen euro. Nu wordt dat netjes aangevuld vanuit de zakken van Jordania, maar de vraag is wat er gebeurt als de Georgiër zijn speeltje zat is.

 

Schermafbeelding 2013-08-19 om 23.09.31

 

Bovenstaande afbeelding schetst de problemen in Arnhem in een notendop. Maar liefst 160 procent van de omzet wordt uitgegeven aan salarissen. Oftewel: van iedere euro die binnenkomt in Arnhem, wordt €1,60 besteed aan salarissen. Een nogal onverantwoorde situatie. Als ook de afschrijvingen op spelers meegeteld worden, dan wordt het beeld nog schrijnender. Meer dan tweehonderd procent van de omzet van Vitesse gaat namelijk op aan spelerskosten.

 

Bedragen x1000

Bedragen x1000

 

Vitesse wist door Jordania wel een reusachtige sprong te maken omtrent het eigen vermogen. Het eigen vermogen kwam voor het eerst in jaren uit op een getal boven de nul. Van ruim 27 miljoen in de min in 2006/2007, naar vijftien miljoen euro eigen vermogen in seizoen 2011/2012. Onder Jordania nam Vitesse ook grotendeels afscheid van de langlopende schulden waar de club mee kampte.

 

Bedragen x1000

Bedragen x1000

 

Sportieve aspect

De negatieve cijfers hebben voor een groot deel te maken met het feit dat Vitesse op sportief gebied nog niet kan realiseren wat je op basis van de financiële injecties eigenlijk verwacht. Waar heel de Nederlandse competitie bezuinigde, pompte Jordania in twee jaar tijd doodleuk ruim 55 miljoen euro in de club. Vitesse bereikte daardoor weliswaar plekken op de ranglijst waar het voorheen alleen van mocht dromen (twee keer zevende en één keer vierde), maar wist nog niet mee te doen in de groepsfase van de Europa League. Omdat het uit die competitie nog geen inkomsten verkreeg, kan de selectie de investeringen van Jordania nog niet terugverdienen. Die zijn immers bedoeld om van Vitesse een topclub te maken. Zolang de prestaties uitblijven, zal ook de omzet nauwelijks groeien.

Jordania liet de kosten de vrije loop in de hoop op groot sportief succes, maar op de korte termijn levert het vooral een zeer lage omzet en tientallen miljoenen verlies op. Gezien het sportieve jarenplan van Vitesse, de financiële steun van Jordania en de verwachting dat de rode cijfers over enkele jaren weer zwart worden, lijkt dat helemaal niet zo erg. De FFP-regel van de UEFA gooit echter roet in het eten voor Vitesse.

Vitesse en Financial Fair Play

Door de Financial Fair Play-regel kan Jordania namelijk niet meer onverminderd geld blijven uitgeven. Zoals gezegd mag Vitesse over de afgelopen drie seizoenen (2010-2011, 2011-2012 en 2012-2013) slechts 45 miljoen euro verlies lijden. In de eerste twee seizoenen kwamen de Arnhemmers al aan een verlies van 37,7 miljoen euro. Vitesse mag van dat bedrag nog wel de investeringen in de jeugdopleiding en het gloednieuwe trainingscomplex aftrekken. Vitesse spendeert per seizoen tien procent van de begroting (van dertig miljoen) aan de jeugdopleiding, dus dat is zes miljoen over twee seizoenen. Vitesse spendeerde vanaf het boekjaar 2011-2012 twaalf miljoen aan het trainingscomplex en wil dat bedrag binnen vijf jaar aflossen. Voor de investeringen in het trainingscomplex en de jeugdopleiding mag je over die twee seizoenen dus bij elkaar 8,4 miljoen euro aftrekken.

Dat betekent dat Vitesse, volgens de regels van de FFP, 29,3 miljoen euro verlies heeft geleden over de seizoenen 2010/2011 en 2011/2012. Dit bedrag valt nog ruim binnen de grenzen van de 45 miljoen die de UEFA als maximum over die twee seizoenen hanteert. Echter, als Vitesse op dezelfde voet verder leeft, maakt het in totaal 44,1 miljoen euro verlies over drie jaar. In dat geval spelen de Arnhemmers met vuur, aangezien het maximum over drie seizoenen straks ook 45 miljoen euro bedraagt.

Hoewel de rode cijfers tevens te maken hebben met de ambities van de club en Vitesse ervan uitgaat dat de verliezen over enkele jaren zijn weggewerkt, is de FFP onverbiddelijk. Grote verliezen over een langere periode zijn niet meer toegestaan, ook al denk je er zeker van te zijn dat je over enkele jaren weer break-even draait. Als Vitesse over het seizoen 2012/2013 weer een megaverlies boekt, kan het Europees voetbal in het seizoen 2015/2016 hoogstwaarschijnlijk op de buik schrijven. De jaren daarna wordt dat alleen nog maar erger, omdat het maximale verlies dan beperkt wordt naar dertig miljoen in drie jaar. Een verlies dat Vitesse nu al boekte in twee jaar.

Niet alleen Vitesse als club, maar ook Jordania zelf heeft als eigenaar baat bij het verminderen van de kosten. Zolang Vitesse verliezen blijft boeken boven de vijf miljoen, is het immers Jordania die zijn portemonnee moet trekken. Hij geeft Vitesse voor aanvang van elk seizoen een betalingsgarantie van achttien maanden en vooralsnog kan hij die bedragen gemakkelijk ophoesten. Je kan er echter op wachten dat hij weinig zin heeft om elk seizoen miljoenen in de club te moeten pompen, alleen omdat Vitesse de financiële huishouding niet op orde heeft. Wanneer de Georgiër de geldkraan dichtdraait, heeft Vitesse een probleem. De club is weliswaar schuldenvrij en heeft een stevig eigen vermogen, maar kampt wel met een structureel gat in de begroting van vijftien miljoen euro. Zolang de club afhankelijk blijft van de euro’s van Jordania, zal het voorlopig ook niet naar categorie 3 in het licentiesysteem van de KNVB verhuizen.

Hand op de knip

Vitesse ziet de ernst van ‘het FFP probleem’ inmiddels ook onder ogen. ,,Het is een beetje een cynisch systeem,’’ zei interim-directeur Ted van Leeuwen tegenover FOX Sports. ,,We moeten levelen met de regels, anders wacht ons eenzelfde scenario als Malaga.’’ De Spaanse club mag komend seizoen geen Europees voetbal spelen van de UEFA en sindsdien heeft de eigenaar de geldkraan dichtgedraaid. Dure spelers moeten weg en de sportieve ambities verdwijnen voorlopig de prullenbak in. De Arnhemmers zijn gewaarschuwd en laten zich niet voor niets gelden als een bikkelharde zakenpartner als het gaat om binnenkomende en uitgaande transfers. Bij spelers die verkassen moet het onderste uit de kan worden gehaald en nieuwe spelers mogen niet veel meer kosten. Je zag dit bij het binnenhalen van Kelvin Leerdam, maar ook bij de transfer van Wilfried Bony naar Swansea City. Leerdam kwam uiteindelijk niet in de winterstop voor een transfersom, maar transfervrij in de zomer. In de onderhandelingen met Swansea City rondom de transfer van Bony zorgden de de Arnhemmers ervoor dat de ploeg uit de Premier League uiteindelijk zover moest gaan dat het een recordbedrag op tafel legde. Bovendien geeft Vitesse het geld van Van Ginkel, Büttner en Bony niet uit aan vervangers, want die miljoenen zijn hard nodig om de verliezen en het structurele tekort te compenseren. Peter Bosz moet het dit seizoen doen met spelers die worden gehuurd, op transfervrije basis komen en spelers die al onder contract stonden in Arnhem.

Conclusie

Jordania gaf inmiddels tientallen miljoenen uit om van Vitesse een grote club te maken, maar de selectie is vooralsnog niet goed genoeg gebleken om de financiële verwachtingen waar te maken. Het leidde tot grote verliezen, een gat in de begroting en uiteindelijk bezuinigingen vanwege de Financial Fair Play-regel. Vitesse kan de selectie hierdoor niet versterken en dat heeft direct betrekking op de sportieve prestaties en ambities. In de Europa League liep het al tegen de eerste sportieve wanprestatie op en in de eerste drie competitiewedstrijden wist Vitesse slechts één keer te winnen. Waar Vitesse dé club was met de grote ambities, lijkt het door de financiële regels van de UEFA sportief gezien een pas op de plaats te maken. Hoewel Nederland de grootste mond heeft in de discussie omtrent het effect van de regel, blijkt de FFP in Nederland wel degelijk effect te hebben. Op Europees niveau zorgt de regel weliswaar nog niet voor een Nederlandse aansluiting bij de top, maar op nationaal niveau wordt wel de opmars van Vitesse erdoor gestuit. Vitesse moet snel weer financieel gezond worden, anders blijven de ambities van Jordania ook voor wat het zijn: ambities.

About Jasper van Vliet

Jasper is freelance journalist voor o.a. NUsport en het AD Utrechts Nieuwsblad. Daarnaast studeert hij Journalistiek aan de Hogeschool in Utrecht.