Waarom Van Gaal vooral middenvelders en aanvallers moet meenemen naar Brazilië

Vrijdag maakte bondscoach Louis van Gaal zijn selectie bekend voor het oefenduel met Frankrijk op 5 maart. Tot die groep van 23 man behoorden maar liefst acht verdedigers, waaronder drie rechtsbacks. Met het oog op een dubbele bezetting lijkt het logisch om acht defensieve krachten mee te nemen als je met vier verdedigers speelt, maar de historie leert ons iets heel anders. Van Gaal moet vooral middenvelders en aanvallers meenemen naar Brazilië.

Pechvogels

Die conclusie trok althans Jonathan Liew in een briljant artikel (KLIK!) in The Telegraph met betrekking tot het Engelse nationale elftal. Hij bekeek alle veldspelers die opgeroepen werden voor het WK 2010 en kwam tot de conclusie dat maar liefst tachtig (!) pechvogels helemaal niet in actie kwamen tijdens het eindtoernooi. Daarvan was meer dan de helft (44) verdediger van beroep, een ander aanzienlijk deel (28) middenvelder en slechts acht niet ingezette spelers waren aanvaller, zoals te zien in onderstaande grafiek.

Nietgebruiktespelersopeindtoernooi

Niet gebruikte spelers van Engeland op een eindtoernooi sinds 1980. (Bron: The Telegraph)

Bij het analyseren van de Engelse selecties bij eintoernooien vanaf 1980 kwam eenzelfde patroon naar voren bij het onderzoek van Liew. Sinds 1980 gingen veertig Engelse veldspelers mee naar een eindtoernooi zonder in actie te komen. Ook ditmaal bleek meer dan de helft hiervan (24) verdediger te zijn. Middenvelders (tien) en aanvallers (zes) bleken dit keer wat meer in evenwicht te zijn.

Reservekeepers nam Liew niet mee in zijn artikel, want enerzijds is het verplicht om drie doelmannen mee te nemen naar een eindtoernooi en anderzijds komen reservekeepers überhaupt zelden in actie tijdens een WK of EK.

Logica

Achter deze cijfers schuilt een logische theorie. Het lijkt voor de hand liggend om bij een eindtoernooi al je posities dubbel bezet te hebben. Je mag immers 23 man meenemen, waarvan drie keeper moeten zijn. Dan houd je dus twintig veldspelers over voor tien posities. Als je voor iedere plek twee man selecteert, dan is je spelersgroep rond en kun je altijd terugvallen op een tweede keuze.

Hiermee wordt echter voorbij gegaan aan de essentie van een wissel. Deze wordt namelijk vaak gebruikt om iets te forceren of de wedstrijd om te buigen en hiervoor zijn verdedigers nauwelijks geschikt. Liew zag dat tot de zestig meest ingezette wissels in de Premier League dit seizoen slechts twee verdedigers behoorden, wat die theorie nogmaals onderstreept. Door veel defensieve krachten mee te nemen naar een eindtoernooi, beperk je als coach je keuzes als je met een wissel iets moet forceren

Nederland

Bij ons onderzoek naar de Nederlandse situatie kwamen dezelfde cijfers naar voren als bij het artikel van Liew in The Telegraph. Sinds 1974 nam Nederland 288 veldspelers mee naar een eindtoernooi en daarvan kwamen er 38 niet in actie. Van die 38 spelers was precies de helft (negentien) verdediger. Van de overige negentien waren er tien middenvelder en de andere negen waren aanvaller.

Niet gebruikte spelers van Oranje op een eindtoernooi sinds 1974.

Niet gebruikte spelers van Oranje op een eindtoernooi sinds 1974.

Deze absolute cijfers worden in de Nederlandse situatie overigens enigszins vertekend door het feit dat er in het verleden veel meer verdedigers en middenvelders zijn opgeroepen dan aanvallers. Hierdoor is de kans dat aanvallers niet in actie komen automatisch kleiner. Procentueel komen geselecteerde middenvelders iets vaker in actie dan geselecteerde aanvallers (90 om 89 procent). Van de meegenomen verdedigers kwam echter slechts 82 procent in actie.

Overigens zette Marco van Basten in 2008 de unieke prestatie neer om als bondscoach in vier wedstrijden al zijn geselecteerde veldspelers minuten te laten maken. Ook reservedoelman Maarten Stekelenburg kwam in actie, waarmee de arme Henk Timmer als enige van de 23-koppige selectie niet mocht spelen. Tijdens het EK 2000 kwam pinchhitter Pierre van Hooijdonk als enige veldspeler niet in actie, waar hij tot de dag van vandaag boos over is.

Noodscenario

Liew stelt in zijn artikel dat zes verdedigers in de selectie van 23 man meer dan voldoende is en ik neig ernaar hem daarin gelijk te geven. Toch zullen veel trainers hiervoor angstig zijn, want wat als we alleen Daley Blind meeneemen als linksback en hij tijdens het eindtoernooi geblesseerd raakt? Simpel, dan schuiven we Bruno Martins Indi naar de linkerkant en maakt de derde centrumverdediger zijn entree in het elftal. En dan blijft de wereld gewoon draaien, zou Liew daaraan toevoegen. En als we twee centrale verdedigers missen? Dan zetten we daar gewoon Nigel de Jong neer. Aanvaller Dirk Kuyt doet het ook vast niet onverdienstelijk als rechtsback.

Veel erger zou het zijn als Robin van Persie in de lappenmand komt te zitten, wat gezien het voorgaande seizoen niet onrealistisch is, en er slechts één spits achter de hand is met Dirk Kuyt of Klaas-Jan Huntelaar. Mocht deze reservespits niet in de wedstrijd zitten of Nederland een achterstand moeten ombuigen, dan is er geen alternatief meer achter de hand. Op dat moment zit Van Gaal pas echt met een probleem.

Conclusie

Daarom doet Van Gaal er verstandig aan om zijn selectie vol te proppen met middenvelders en aanvallers. Daarmee kan hij bij een achterstand wat forceren en dat kan tijdens het aankomende WK wel eens nodig zijn. In de poule treft Nederland met Spanje en Chili al twee tegenstanders waarvan het alles behalve ondenkbaar is dat ze Oranje op achterstand zetten en in een eventuele achtste finale lijkt een confrontatie met gastland Brazilië bijna onvermijdelijk.

Als de Goddelijke kanaries met nog een kwartier te spelen op voorsprong staan, zal Van Gaal blij zijn als hij Bas Dost op zijn bank heeft zitten in plaats van Jetro Willems. De historie leert bovendien dat de kansen op speelminuten voor verdediger Willems kleiner zijn dan voor aanvaller Dost. Het zou voor het perspectief van Oranje goed zijn als Van Gaal deze historische gegevens over het gebruik van wisselspelers meeneemt in zijn profielschets.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter