Waarom Sampaoli de ideale bondscoach voor Oranje is

Toen Jorge Sampaoli maandag duidelijk maakte dat hij wil stoppen als bondscoach van Chili, riepen wij direct de hashtag #sampaolinaarzeist in het leven. Dat is uiteraard een actie met een knipoog. De KNVB heeft namelijk een doorlopend contract met de huidige keuzeheer Danny Blind. Dat een aantal wijsneuzen liever Sampaoli ziet komen, gaat daar geen verandering in brengen. Het zou ook niet wenselijk zijn om sociale media het personeelsbeleid van de KNVB te laten bepalen.

Sampaoli

 

Toch is er ook een serieuze ondertoon. Sampaoli voldoet namelijk aan het profiel van een trainer die het Nederlandse voetbal weer relevant kan maken. De 55-jarige Argentijn was de afgelopen drie jaar succesvol bij Chili met spectaculair pressingvoetbal, waar maar weinig tegenstanders een antwoord op hadden. Nu heeft hij zijn handen (bijna) vrij om dat kunstje bij Oranje te herhalen. Vijf redenen waarom Sampaoli als bondscoach ons voetbal kan hervormen.

  1. Sampaoli snapt de Hollandse school

De eerste reden dat Sampaoli een uiterst geschikte bondscoach kan zijn, is dat hij de Hollandse School beter begrijpt dan de meeste Nederlanders. Het vergt niet veel moeite om de huidige speelwijze van Chili te omschrijven als de Hollandse School 2.0 waar de KNVB zo naarstig naar op zoek is. Wedstrijden van La Roja staan vanwege de voortdurende pressing en verticale passing bol van het spektakel. Sampaoli voldoet met zijn team aan de definitie van de Hollandse School die wij onlangs opstelden. Chili speelt immers attractief en initiatiefrijk door acht van de negen geformuleerde spelprincipes toe te passen.

 

Dat Sampaoli net als zijn leermeester Marcelo Bielsa meestal mandekking verkiest boven zonedekking pleit eerder voor dan tegen hem. Dat toont namelijk aan dat hij geen dogmaticus is. Sampaoli heeft lak aan heilige huisjes en maakt op basis van argumenten zijn eigen beslissingen. De Argentijnse coach begrijpt het Nederlandse verlangen om wedstrijden te domineren, maar onderkent ook dat er andere middelen dan een klassieke 4-3-3 zijn om dat doel te bereiken.

Indirect is Sampaoli beïnvloed door Nederlandse trainers. Bielsa is namelijk geïnspireerd door de teams van Rinus Michels en Louis van Gaal. Het verzorgde positiespel dat gericht is op het creëren van overtalsituaties – Chili doet dat vooral op de rechterflank – nam Bielsa van zijn Nederlandse idolen over. Daar voegde hij vervolgens zijn eigen manier van pressing aan toe en de Zuid-Amerikanen spelen bovendien veel directer dan Nederlandse teams. Chili schaamt zich er niet voor om onder druk de bal naar voren te schieten, zodat daar de opponent weer kan worden vastgezet. Vanaf december 2012 borduurde Sampaoli bij Chili voort op het werk van zijn leermeester Bielsa.

Sampaoli lijkt de perfecte kandidaat om het Nederlandse voetbal te wijzen op onze structurele problemen, zoals het verwarren van middel en doel. Zo ridiculiseerde hij onlangs het belang van balbezit. ‘Ik ging op een avond met een vrouw naar de bar. We praatten de hele avond. We lachten, we flirtten, ik betaalde haar drankjes. Om vijf uur ’s nachts kwam een man binnen, hij pakte haar bij haar arm en nam haar mee naar het toilet. Ze hadden seks en zij verliet het café met hem. Maar dat maakt niet uit, want ik had die avond het meeste balbezit.’ Sampaoli trok deze vergelijking vlak nadat zijn Chili – dat 73 procent balbezit had – onderuit was gegaan tegen Uruguay.

  1. Sampaoli is een innovator

Wat in het voordeel van Sampaoli pleit, is dat hij een vernieuwende coach is. Hij hanteert het adagium ‘ever change a winning team’ en probeert altijd te zoeken naar tactische variaties die zijn elftal een voordeel kunnen opleveren. Sampaoli is zelfs tijdens wedstrijden in staat om succesvolle aanpassingen te doen. Bij Universidad de Chile haalde hij ooit nog voor rust zijn aanvallende middenvelder naar de kant, omdat hij dacht dat een defensiever type meer kon bijdragen aan het resultaat. 

Deze tactische aanpassing typeert de flexibele geest van Sampaoli. Hij is in staat om tegenstanders op het verkeerde been te zetten met creatieve oplossingen. ‘Onze spelprincipes passen we nooit aan, maar we gaan niet tegen elke tegenstander man-tegen-man spelen. Soms moet je een opponent verrassen door andere accenten te leggen’, legt hij zijn filosofie uit.

Doordat Sampaoli zijn spelers spelprincipes aanleert in plaats van een specifiek spelsysteem, kan hij naar hartenlust variëren met formaties. Zijn Chili is als een kameleon: het verandert ieder duel van kleur. La Roja kwam in de drie groepsduels op het Zuid-Amerikaans kampioenschap steeds anders voor de dag: 3-4-2-1 tegen Ecuador, 3-4-1-2 in het duel met Mexico en 4-3-1-2 versus Bolivia, drie keer leidde dat tot een attractieve wedstrijd. In Nederland komen ondertussen de meeste coaches niet verder dan het variëren tussen de punt naar voren en achteren in hun geliefde 4-3-3.  

Chili zet druk tegen Spanje, dat in de as van het veld omringd wordt door vier Chilenen.

Chili zet druk tegen Spanje. Jorge Sampaoli probeert met zijn teams bij pressing niet alleen de man in balbezit vast te zetten, maar vooral de dichtstbijzijnde afspeelmogelijkheden.

 

Het meest innovatieve onderdeel van de Chileense ploeg is de agressieve pressing. Druk geven doet La Roja vooral op twee momenten: als een speler de bal ontvangt met zijn gezicht naar het eigen doel en als iemand tegen de zijlijn wordt aangespeeld. In beide situaties zijn de opties voor de voetballer in balbezit gering, omdat hij slechts een zeer beperkt deel van het speelveld kan bereiken. Pressen is daardoor bijzonder effectief. Het knappe aan Sampaoli is dat hij deze speelwijze heeft weten in te slijpen in de beperkte tijd die je daar als bondscoach voor hebt.

  1. Sampaoli benut spelers op hun kwaliteit

Sampaoli heeft aangetoond dat hij spectaculair voetbal kan spelen zonder spectaculaire spelers. Dat bewees hij tussen 2011 en 2012 bij het Chileense Universidad de Chile, waar hij succesvol een speelstijl introduceerde met drie verdedigers, agressieve pressing en verticale passing.

Het onderscheidende voetbal van Sampaoli bij Universidad was mogelijk doordat hij naar de kwaliteiten van zijn spelers keek in plaats van naar hun tekortkomingen. Zo had hij met Marcelo Diaz een aanvallende middenvelder die zijn acties nauwelijks koppelde aan rendement en hierdoor vaak veroordeeld was tot een bijrol. Sampaoli zag echter zijn kwaliteiten in de kleine ruimte en gebruikte hem als spelmaker voor de defensie. In die rol bleek Diaz een absolute uitblinker. Een ander voorbeeld is Eduardo Vargas. Onder Sampaoli bleek de vliegensvlugge aanvaller een garantie voor doelpunten bij Universidad en later bij Chili. Napoli dacht in 2011 dan ook goud in handen te hebben met Vargas, maar de Chileen kwam in Italië nooit uit de verf. Ook bij Valencia, Queens Park Rangers en 1899 Hoffenheim kon hij nauwelijks imponeren.

Ook bij Chili slaagde Sampaoli er keer op keer in om spelers boven zichzelf te laten uitstijgen. Met Claudio Bravo (Barcelona), Alexis Sánchez (Arsenal) en Arturo Vidal (Bayern München) heeft hij weliswaar drie spelers die zich staande houden in de Europese top, maar het materiaal van concurrenten als Brazilië en Argentinië is op papier aanzienlijk beter. Zeker achterin had Sampaoli alles behalve een luxeprobleem. Zijn oplossing was om naar het WK 2014 maar één speler mee te nemen die te boek staat als pure verdediger en die stond vooral reserve. In de defensie koos Sampaoli voor drie spelers die allemaal niet langer zijn dan 1.80 meter. Door ver van het eigen doel te verdedigen maskeerde hij dat probleem.

  1. Sampaoli is een workaholic

In Nederland heeft het woord workaholic vaak een negatieve connotatie, maar de wil om jezelf iedere dag te verbeteren, is een noodzakelijk voorwaarde om succesvol te zijn in de topsport. Een gebrek aan inzet kan Sampaoli, die zich in twintig jaar van de krochten van het Argentijnse voetbal naar de trainerstop werkte, niet verweten worden. Toen hij in 1995 in een regionale competitie Belgrano de Arequito coachte, werd hij weggestuurd na een conflict met de scheidsrechter. De fanatieke Sampaoli gaf echter niet op en zocht buiten het stadion naar een boom die hoog genoeg was om het veld te overzien. Sampaoli klom in de boom en ging doodleuk verder met het schreeuwen van aanwijzingen naar zijn spelers. Deze opmerkelijke actie haalde de Argentijnse media en de voorzitter van Newell’s Old Boys beloonde Sampaoli voor zijn doorzettingsvermogen met een baan bij een van Newell’s satellietclubs.

Op de werklust van Sampaoli staat nog steeds geen maat. Hij bereidt iedere training en wedstrijd minutieus voor. In zijn tijd bij Universidad de Chile arriveerde hij steevast om half acht op de club, om niet voor negen uur ’s avonds te vertrekken. Eenmaal thuis keek hij wedstrijden terug op DVD en deed hij analyses op zijn computer. Als bondscoach veranderde dat niet. Zo bestudeerde Sampaoli in aanloop naar het WK-duel met Spanje duizend (!) uur aan beeldmateriaal. Een dergelijke maniakale studie is waarschijnlijk geen overbodige luxe voor het Nederlands elftal indien we in de komende kwalificatiereeks Frankrijk voor willen blijven.

  1. Sampaoli is succesvol

Behalve offensief ingesteld, innovatief en toegewijd is Sampaoli ook nog eens bijzonder succesvol. Zo leidde hij Chili in de zomer van 2015 met de winst van de Copa América naar de eerste hoofdprijs in de historie. Vier jaar eerder pakte Universidad de Chile onder zijn leiding al voor het eerst de Copa Sudamericana, de Zuid-Amerikaanse equivalent van de Europa League. Slechts eenmaal eerder was het een ander Chileens team gelukt om een continentale prijs te winnen.

Het Chili van Jorge Sampaoli in de finale van het Copa América-toernooi tegen Argentinië.

Het Chili van Jorge Sampaoli in de finale van het Copa América-toernooi tegen Argentinië.

 

Sampaoli heeft dus het perfecte profiel om het Nederlandse voetbal te hervormen, maar tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren. Deze klassieker van Willem Elschot gaat ook op voor het huidige Oranje. De wetten zijn in dit geval het doorlopende contract van de huidige bondscoach Danny Blind, terwijl Sampaoli zichzelf in een kwaad daglicht stelde door de Chileense bond geld te laten storten op zijn rekening op de Kaaimaneilanden. Een praktisch bezwaar is dat Sampaoli alleen de Spaanse taal goed beheerst en hierdoor mogelijk moeite heeft met communiceren. Dat het lot van KNVB-directeur Bert van Oostveen verbonden lijkt aan dat van Blind, helpt waarschijnlijk ook niet mee.

Desondanks kan het geen kwaad om de KNVB eraan te herinneren dat het behoefte heeft aan een progressieve geest, die begrijpt dat de problemen van het Nederlandse voetbal verder reiken dan kunstgras, het niet meezingen van het volkslied en de hoed van Memphis. De hashtag #sampaolinaarzeist is een mooie manier om dat duidelijk te maken.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter