Waar is Coronels rapport gebleven?

Het was een nieuw dieptepunt in het seizoen van Ajax, de 6-2 nederlaag tegen PSV. Degene die diep nadachten over dit verlies, moesten misschien teruggedacht hebben aan iets meer dan een jaar geleden. Ajax presenteerde met veel rampetampen een rapport over tien jaar wanbeleid. De huidige Ajax-voorzitter Uri Coronel was de grote man achter dat rapport, maar is daar eigenlijk nog wel eens aan gedacht?

Coronel ziet het ook somber in

Coronel ziet het ook somber in

In het hierop volgende artikel volgen de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport en daarna wordt opgesomd wat er sindsdien gebeurd is, want sinds het rapport zijn er inmiddels zo’n veertien maanden verstreken en er is sindsdien heel veel gebeurd. Ajax is namelijk ook dit seizoen weer geen kampioen geworden, sterker nog, ondanks dertig miljoen aan investeringen, was Ajax drie duels voor het einde van de competitie al uitgespeeld. Ook in de beker en in de UEFA Cup lag Ajax er al lang en breed uit. Is het misschien tijd voor een nieuw rapport of heeft Ajax helemaal niets gedaan aan het oude rapport?

“Er hebben zich in de afgelopen tien jaar vele wisselingen voorgedaan op de diverse bestuurlijke niveaus en dit is de rust en continuïteit van besturen niet ten goede gekomen. Integendeel, er is sprake van een hoge mate van grilligheid in de besluitvormingsprocessen.”

Coronel presenteert zijn algemeen directeur met voetbalachtergrond

Coronel presenteert zijn algemeen directeur met voetbalachtergrond


Sinds Coronel: Nieuwe trainer (Van Basten, daarvoor tijdelijk Koster en daarvoor Ten Cate)  , nieuwe technisch directeur (Blind, daarvoor Van Geel), nieuwe voorzitter (Coronel, daarvoor Jaakke), nieuwe algemeen directeur (Van den Boog, daarvoor tijdelijk Van der Aart en daarvoor Fontein). Van continuïteit is nog niet echt sprake geweest, maar eigenlijk zijn deze conclusies pas te evalueren over vijf à tien jaar.

“De RvC dient op afstand te controleren en de dagelijkse verantwoordelijkheid dient in handen te liggen van een professionele directie. Het is van belang ieders rol helder en scherp te formuleren en dienovereenkomstig in te vullen. Hiermee wordt afstand genomen van het model waarbij de voorzitter van de RvC als boegbeeld geldt.”

Sinds Coronel: Uri Coronel werd de nieuwe voorzitter van Ajax en daarmee ook de leider van de Raad van Commissarissen. Lange tijd had Coronel beweerd dat hij niet wilde terugkeren bij Ajax als bestuurder, toch deed hij het en daarmee genereerde hij veel media-aandacht. Even was hij ook het boegbeeld, omdat er nog geen algemeen directeur aanwezig was bij Ajax, behalve dan Van der Aart, maar die was er slechts op tijdelijke basis.

“De Algemeen Directeur dient thuis te zijn in de voetbalwereld en is het boegbeeld van de club. Hij moet een peoplemanager zijn voor het personeel en een warme persoonlijkheid waar ook supporters en commerciële relaties zich bij op hun gemak voelen. De voorzitter van de Rvc heeft een formele rol als voorzitter van het toezichthoudend orgaan.”

Het voetbalshirt heeft Van den Boog alvast binnen

Het voetbalshirt heeft Van den Boog alvast binnen

Sinds Coronel: Eerst werd Van der Aart aangesteld als een soort tijdelijk boegbeeld, hij is echter nooit zichtbaar geweest voor het grote publiek. Nu is Rik van den Boog de grote man bij Ajax. Hij heeft in een paar interviews zijn visie over Ajax ontvouwd, maar over zijn voetballende inzicht zijn nog wel twijfels. Wel speelde hij een tijdje in Ajax 2, maar niemand kent de voetballer Van den Boog. Over de warmte van de persoonlijkheid van de huidige algemeen directeur zijn ook nog wat twijfels, al gaan er ook positieve geluiden op binnen Ajax over Van den Boog. Er valt al met al nog niet veel te zeggen over Van den Boog, maar hij heeft de potentie het toekomstig  boegbeeld van Ajax te worden. Ook is Coronel zo netjes zich veel afzijdig te houden.

“Bij Ajax zijn voldoende reglementen en procedures van kracht, maar het proces van ‘checks and balances’ is onvoldoende op een aantal elementaire terreinen. Er is teveel gelegenheid om reglementen en procedures te omzeilen en te weinig sprake van collegiale verantwoordelijkheid.”

Zou iedereen voor de komst van Sno zijn geweest?

Zou iedereen voor de komst van Sno zijn geweest?

Sinds Coronel: Van Basten kreeg al snel het volmacht op technisch beleid en hij gooide zomaar een paar miljoen weg door Vermeer te verkiezen boven Stekelenburg en jongens als Sno binnen te halen. Ook ging Ajax erg ver qua transfersom voor Sulejmani, die voorlopig niet al te veel rendement heeft behaald. Sinds Van den Boog aanwezig is, krijgt Van Basten wat minder verantwoordelijkheden en dat werpt zijn vruchten af. Als Van den Boog doorgaat op deze lijn hoeft dit punt in het volgende rapport niet meer vermeld te worden, maar er zijn sinds Coronel ook zeker weer fouten gemaakt.

“De beursgang van Ajax in 1998 heeft de club behalve een eenmalige kapitaalinjectie geen financiële meerwaarde gebracht. De commissie adviseert te onderzoeken op welke wijze de beursnotering van Ajax beëindigd kan worden (‘delisting’). Een ‘delisting’ stelt Ajax in staat een nieuwe balans te vinden tussen het zijn van een professionele organisatie en een voetbalvereniging.”

Sinds Coronel: Ajax heeft wat onderzoek gedaan naar het verlaten van de beurs, maar toen het moeilijk bleek zijn ze daar al gauw mee gestopt. Hierdoor kwamen de klappen van de kredietcrisis bij Ajax opnieuw dubbel zo hard aan.

“Het beleidsplan, opgesteld door de directie en goedgekeurd door de RvC, moet een realistisch beeld schetsen van de mogelijkheden van Ajax, zowel in sportief als in financieel opzicht. Passend bij het Amsterdamse lef wil Ajax altijd voor de hoofdprijs gaan, maar het managen van verwachtingen dient met realisme toegepast te worden.”

Dit mag geen doel meer zijn

Dit mag geen doel meer zijn

Sinds Coronel: Ajax stelde weliswaar op papier wat verwachtingen naar beneden bij, maar in de media hoorden we bijvoorbeeld Van den Boog alweer roepen dat Ajax structureel op het niveau Olympique Marseille moet zitten en ondertussen ook uitschieters naar boven moet hebben. Ook wilde Ajax spelers langer bij zich houden, zodat ze ooit weer de Champions League konden winnen. Mooie ambities, maar gezien het rapport Coronel misschien niet even handig om hardop uit te spreken.

“De toegenomen verzakelijking in de afgelopen tien jaar heeft enerzijds geleid tot een afstandelijke relatie met supporters, sponsors en andere stakeholders en anderzijds tot onvoldoende aandacht voor de sociale cohesie die bij een club als Ajax bij uitstek wenselijk is. Bij Ajax heerst een structureel kritische cultuur. dat legt een zware druk op mensen binnen de organisatie.”

Sinds Coronel: Qua supporters werd er weinig verandert. Wel werd er gesproken met enkele relschoppers die het trainingsveld van Ajax bestormden.

“De situatie zoals die zich een aantal keer in de afgelopen tien jaar heeft voorgedaan, waarbij een Technisch Directeur alleen in theorie de direct leidinggevende is van een sterke hoofdtrainer, die zijn eigen staf meeneemt en aanstelt, dient te worden voorkomen. Ook de verkeerde volgorde van aanstellen (eerst de hoofdtrainer, daarna de technisch directeur) is ongewenst en dient te worden vermeden.”

Van Basten werd aangesteld door Van Geel

Van Basten werd aangesteld door Van Geel

Sinds Coronel: Op dit punt heeft Ajax zich enorm te kijk gezet. Voordat Van Geel werd vervangen, werd namelijk al besloten dat Van Basten de nieuwe hoofdtrainer zou worden. Pas maanden later werd de technisch directeur, Danny Blind, aangesteld. Ook nam Van Basten enkel zijn eigen staf mee met Johnny van ’t Schip en Rob Witschge. Over de laatstgenoemde zijn bij Ajax inmiddels twijfels, ook zouden ze graag een assistent zien die iets toevoegt aan de visie van de huidige hoofdtrainer. Ajax handelt dus pas achteraf via het advies van Coronel.

“Kies voor een helder model. Daarvoor zijn er twee mogelijkheden:

1. Een sterke trainer met bewezen managementkwaliteiten die leiding geeft aan de gehele betaald voetbal afdeling waaronder een hoofd scouting (model Louis van Gaal 1991-1997). In dit model dient de algemeen directeur een voetbalachtergrond te hebben.
2. een sterke technisch directeur met ruime verantwoordelijkheden en bevoegdheden die de baas is van een goede trainer. Deze trainer is uitsluitend verantwoordelijk voor de training, coaching, opstelling en tactiek van het eerste elftal. In dit model geeft de technisch directeur leiding aan de gehele betaald voetbal afdeling en bepaalt hij alle voetbaltechnische aanstellingen.”

Sinds Coronel: Ajax koos voor model 1, maar vergat daarbij dat Van Basten niet had bewezen managementkwaliteiten te hebben. Daarnaast stelde Ajax geen algemeen directeur aan met een grote voetbalachtergrond. Dit punt van het rapport werd dus volledig genegeerd.

“In de tweede helft van de onderzoeksperiode zijn in toenemende mate spelers van buiten aangetrokken voor de breedte of omdat er geen of een geringe transfersom verschuldigd was. Dit in plaats van spelers die Ajax aantoonbaar op een hoger plan konden brengen.”

Tilt hij Ajax naar een hoger niveau?

Tilt hij Ajax naar een hoger niveau?

Sinds Coronel: Ajax haalde een flinke scheut spelers binnen afgelopen zomer en winter. Te weten: Robbie Wielaert (FC Twente), Dario Cvitanich (Atlético Banfield), Evander Sno (Celtic), Eyong Enoh (Ajax Cape Town), Ismaïl Aissati (PSV), Miralem Sulejmani (SC Heerenveen), Oleguer Presas Renom (FC Barcelona). Wielaert is geen jongen die bovengemiddelde voetbalkwaliteiten heeft en moet ook zelf kunnen worden opgeleid door Ajax. Drie miljoen betalen voor iemand van zijn kaliber mag dus niet gebeuren volgens Coronel. Cvitanich werd uitgebreid gescout en goed genoeg bevonden en qua doelpunten heeft hij zich wel aardig bewezen. Toch zijn er nog twijfels over zijn toegevoegde waarde aan Ajax. Over Sno bestaat geen twijfel, hij is geen toegevoegde waarde voor Ajax. Het geld dat voor hem is neergelegd, mag dus overbodig genoemd worden. Enoh daarentegen bleek een meesterzet en daarvoor verdient Ajax een pluim. Ook Aissati begint zich eindelijk een beetje te bewijzen en hij is in vorm zeker wel een toegevoegde waarde voor Ajax. Sulejmani is dat in vorm ook, maar die vorm heeft hij voorlopig niet vaak gehad. Dat is spijtig te noemen voor een jongen van zestien miljoen, maar in potentie is hij zeker een toegevoegde waarde. Over Oleguer bestaan op voetballend gebied zeker twijfels, maar verdedigend heeft hij zeker ook goede dingen laten zien. De twijfels over zijn kwaliteiten zijn echter nog lang niet verdwenen. Ook op dit gebied van het rapport heeft Ajax dus te frequent tekort geschoten.

“Van een aantal spelers is niet duidelijk op welke basis en op wiens gezag zij zijn aangetrokken. De betrokkenen geven daarover tegenstrijdige verklaringen. In een aantal gevallen zijn spelers aangetrokken zonder scoutingrapport.”

Sinds Coronel: Inmiddels is het redelijk duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Sno, Wielaert, Sulejmani en Oleguer zijn namelijk gekomen op voorspraak van hoofdverantwoordelijke Van Basten. Cvitanich is daarentegen een product van de scouting, ditzelfde geldt ongeveer voor Enoh. Over Aissati bestaat echter nog wel wat onduidelijkheid.

“De jeugdopleiding is organisatorisch goed opgezet en de jeugdscouting is structureel goed georganiseerd. De kwaliteit van de jeugdtrainers dient over de hele linie genomen echter te worden verbeterd. De wetenschappelijke onderbouwing van de trainingsmethodieken en de controle daarop moet worden uitgebreid.“

Sinds Coronel: Johan Cruijff offerde zich op voor de jeugdopleiding, maar toen bleek dat Cruijff rigoureus te werk wilde gaan, trok Van Basten zijn handen ervan af. Dit betekende dat Cruijff zich ook terugtrok en sindsdien is er weinig meer gebeurd wat betreft de jeugdopleiding.

“Hoofd jeugdopleiding:
1. Het hoofd jeugdopleiding dient voor een langere periode te worden benoemd.
2. Het hoofd jeugdopleiding moet meer en/of beter worden ondersteund, zodat hij meer tijd op het veld kan doorbrengen.
3. Er dient gecontroleerd te worden of er voor alle functies binnen de jeugdopleiding goede up to date functieprofielen zijn en/of deze bij de betrokken medewerkers bekend zijn.
4. De kwaliteit van de jeugdtrainers dient over de hele linie genomen te worden verbeterd. Trainers moeten worden beoordeeld en afgerekend op de talentontwikkeling.
5. De jeugdtrainers dienen te focussen op het ontwikkelen van de talenten in hun teams en minder bezig te zijn met het resultaat van het elftal als geheel.
6. De jeugdtrainers moeten actief worden ingezet bij jeugdscouting.
7. De contacten met de ouders van jeugdspelers dienen te worden verbeterd. zij moeten beter voorgelicht en begeleid worden. Ouders moeten worden gezien als partners en niet als tegenstanders.
8. Aanbevolen wordt het invoeren van spelersrapporten met leerpunten, met feedback en een mondelinge of schriftelijke toelichting, alsmede een spelersvolgsysteem.
9. Spelers uit de jeugd die een contract krijgen, moeten goed begeleid worden om te voorkomen dat ze in een gat vallen.”

Sinds Coronel: Jan Olde Riekerink was al hoofd jeugdopleiding en dat bleef hij ook. Hiermee bewaakt hij de lange termijn van de jeugdopleiding. Over de ondersteuning en dergelijke is voor de buitenwereld weinig te zien en dit onderdeel valt dus ook lastig te beoordelen. Wel valt te constateren dat het in de machocultuur binnen Ajax lastig is om je te focussen op ontwikkeling in plaats van resultaat.

“Er dient een kwalitatief hoogwaardige hoofd scouting te worden aangesteld. De scouting moet tegenwicht bieden aan de invloed van makelaars en zaakwaarnemers.”

Is hij wel het juiste hoofd van de scouting?

Is hij wel het juiste hoofd van de scouting?

Sinds Coronel: De scouting is inmiddels logisch opgedeeld bij Ajax. Hennie Spijkerman zorgt voor de totale coördinatie van de scouting. Daaronder zitten Hans van der Zee, die verantwoordelijk is voor de scouting van spelers voor het eerste elftal en Hennie de Regt, die de scouting van jeugdspelers organiseert. Wat dit punt betreft is het inmiddels dus goed geregeld. Of Spijkerman echter de juiste man is voor deze functie mag in twijfel getrokken worden, aangezien hij zomaar deze functie kreeg als luxebaantje.

“Aankopen moeten plaatsvinden op de voorgeschreven wijze (conform de schriftelijk vastgelegde procedure) via het hoofd scouting, uitsluitend na een positief advies, en met instemming van de technisch eindverantwoordelijke.”
Sinds Coronel: Ajax heeft zich hier waarschijnlijk lang niet altijd aan gehouden. Zo kan ik me niet voorstellen dat Oleguer, Sno en Wielaert uitgebreid gescout zijn, voor Cvitanich en Enoh geldt echter wel dat de hele procedure is doorlopen.

Eindconclusie:

Is dit wel de weg naar winst?

Is dit wel de weg naar winst?

Ajax heeft helemaal niets gedaan met het verslag van Coronel, integendeel, ze hebben er zelfs vaak recht tegenin gehandeld. We mogen dus wel concluderen dat Ajax het rapport enkel heeft gebruikt om de destijds machthebbende eruit te gooien. Er kwam een nieuwe trainer, een nieuwe technische directeur, een nieuwe algemeen directeur en een nieuwe voorzitter. Nota bene Coronel, de man die het rapport opstelde, is op de stoel van de voorzitter gaan zitten. Maar ook hij heeft niet gekeken naar zijn eigen rapport en heeft puur op gevoel gehandeld. We kunnen dus wel concluderen dat de leidinggevende bij Ajax gewoon veel te eigenwijs zijn om naar eer en geweten te handelen. Op deze manier heeft het voor Ajax ook geen enkele zin meer om te dromen van een kampioensschap en Europese successen. Nu staat Ajax op een kruispunt: Gaan we het rapport serieus bekijken en daar lering uit trekken of gaan we door op de huidige doodlopende weg die de club kapot maakt? Mij lijkt dit niet zo’n lastige keuze, maar misschien zijn de ego’s bij Ajax te groot om conclusies te trekken.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter