Voorbarig gejuich voor nieuwe TV-deal

Nu Rupert Murdoch de televisierechten voor de Eredivisie heeft verworven, duiken de eerste speculaties op in de media. Murdoch zou staan voor pay-per-view, nog meer decoderkanalen en wellicht absurde wedstrijd- en uitzendtijden. Ook de geruchten over een mogelijke BeNeliga zijn weer terug. De eerste geluiden zijn dat de Engelsman welwillend staat tegenover een fusie van de Belgische en Nederlandse voetbalcompetities. Toch overheerst er een juichstemming in de vaderlandse media. Waarom?

Mediamagnaat Murdoch en zijn entertainmentpoot FOX sloten afgelopen week een akkoord met de Eredivisie over de uitzendrechten van de Nederlandse voetbalcompetitie, een akkoord waarmee een bedrag van meer dan één miljard euro gemoeid is over twaalf jaar tijd.

Het is een megadeal voor Nederlandse begrippen, want nog nooit gingen de vaderlandse tv-rechten over de toonbank voor zoveel geld. Daarom is de euforie, zeker op korte termijn, begrijpelijk. Murdoch is een bekende met uitzendrechten, getuige zijn macht in Engeland, Duitsland en iealië. Maar er zijn addertjes onder het gras.

Uitzendingen

Murdoch, de gehaaide zakenman die hij is, zal er alles aan doen om zoveel mogelijk aan deze deal te verdienen. Dat kan op verschillende manieren. Gunstigere uitzendtijden bijvoorbeeld, of nog meer deals achter de decoder. Zelfs het Amerikaanse systeem van pay-per-view, wat nu op internet al gepraktiseerd wordt door aanbieders als Eredivisie Live (voor binnenlandse duels) en Sport1 (voor buitenlandse duels), mag niet uitgesloten worden.

“Met het bord op schoot”  is een begrip onder voetballiefhebbers. Studio Sport staat op zondagavond 19:00 uur al sinds mensenheugenis in het teken van Eredivisievoetbal, dat kleine mislukte uitstapje bij Talpa niet meegerekend. Begrijpt Murdoch die traditie, of plant hij zijn eigen tijden in, zodat het hem en FOX meer geld opbrengt?

Buitenlandse rechten

Dan is er de connectie met het buitenland. Wanneer de Nederlandse clubs ieder recht op een percentage van elders gesloten buitenlandse uitzendrechten verliezen, is dit te benoemen als een zeer slechte deal voor topclubs.

De buitenlandse markt is, zeker voor de Nederlandse topclubs, een verdienmodel waarin nog flinke winst te boeken valt. Als die permissie geblokkeerd wordt door deze tv-deal, dan doen Ajax, PSV, Feyenoord en FC Twente zichzelf geen goed, en regeert opnieuw de tunnelvisie voor de korte termijn.

BeNeliga

De BeNeliga komt om de hoek kijken bij de logische constatering dat het achterland in Nederland vrij klein is, en de commerciële potentie al vrijwel op zijn maximale zit. Dat merken vooral de clubs onder de top, de clubs die niet kunnen buigen op jarenlange sponsorovereenkomsten en die het moeten hebben van goodwill van lokale weldoeners. Als blijkt dat het ene achterland te klein wordt, dan is de keuze voor een fusie met een volgend achterland, dat door de overkoepelende partij (in dit geval FOX) nog niet bespeeld is, een logisch gevolg.

Een fusie met de Belgische competitie zou namelijk een fikse vergroting – meer dan 66 % – van het achterland betekenen. Dat zou leiden tot een inkrimping van de hoogste voetbalcompetities van beide landen, hetgeen betekent dat er een hoop profclubs naar het vagevuur van de lagere divisies verdwijnen. Fuseren om zo een bepaald verzorgingsgebied te voorzien, lijkt dan onontkoombaar. Misschien is er in dat geval toch positivisme rond de oprichting van FC Limburg.

Tegelijkertijd worden de topclubs logischerwijs alleen maar sterker en kunnen zij door de fusie concurreren met clubs uit buurlanden. Waar de topspelers uit de Eredivisie en Jupiler League Pro nu nog naar degradatiekandidaten in Duitsland en Frankrijk gaan, omdat daar meer geld te verdienen valt, zal dat in het geval van de BeNeliga een stuk minder het geval zijn.
De competitie zal in het algemeen ook interessanter worden, zo verwachten ook veel volgers op Twitter. “Anderlecht, Club of Standard-uit is veel interessanter dan voetballen bij RKC, VVV of PEC Zwolle.” “Het is goed voor het niveau in de breedte.”

Maar Nederland en België verliezen dan wel hun nationale identiteit, en werkt het financieel wanbeleid in de hand, doordat ploegen die willen aanhaken, nog meer zullen moeten spenderen om sportief te kunnen presteren. Als voorbeeld geldt hier de situatie van de clubs in het Engelse voetbal, dat ondanks een tv-deal van twee miljard pond, met het eveneens Murdoch-gerelateerde BSkyB, verliezen van meer dan 300 miljoen pond leed.

Het achterland en de kijkers zullen dan dus groeien, wat meer inkomsten tot gevolg zal hebben, maar het gevaar voor faillissementen en fusies zoals bij Excelsior Mouscroun, Fortuna Sittard en Willem II zal meer en meer dreigend worden. Dat zal ongetwijfeld tot veel gemor van supporters en stakeholders leiden.

In de voetbalwereld, die bol staat van de sentimenten, en waar vooralsnog steeds een conservatieve wind waait, kan dat wel eens desastreuze gevolgen hebben voor de positie van Murdoch en FOX.

Inflatie

Dan is er nog het punt dat gemaakt kan worden over inflatie. Wanneer men een bescheiden inflatie neemt van twee procent, zal de huidige tv-deal over twaalf jaar niet veel meer waard zijn dan in het eerste jaar met Murdoch. De huidige inflatie ligt echter nog veel hoger (en kan explosief stijgen, als de ECB de ouderwetse drukpers aanzet), wat wil zeggen dat de huidige tv-deal over twaalf jaar zelfs minder waard kan zijn dan nu is afgesproken. Met die kennis is het te concluderen dat Nederlandse clubs gaan voor de zekerheid op de korte termijn. Ze willen een vast bedrag over een langere periode kunnen bijschrijven, om zo een buffer te hebben in de financiële huishouding. Dat maakt dat we weer terug zijn bij de opmerking over financieel wanbeleid. Let wel, wanneer je meer geld in kas hebt, ben je ook eerder geneigd het uit te geven c.q. over de balk te smijten. Dat is menselijk, maar niet wenselijk. Niet voor de continuïteit van een voetbalclub.

Dubieuze werkwijze

Dan heb je het nog niet eens over de ethische kant van het verhaal. Bij de bedrijven van Murdoch telt maar één ding: zoveel mogelijk winst maken. Dat doel heiligt alle middelen. Journalistieke principes worden moeiteloos overboord gegooid. Murdoch schrikt er niet voor weg via zijn media ook politieke invloed uit te oefenen. Wat voorbeelden van de manier van werken van Murdoch: het systematisch afluisteren van telefoons en het bieden van smeergeld in ruil voor tips. Of je daarmee in zee wilt gaan, is zeer de vraag.

Hosanna

Vooralsnog is de reactie op de gesloten televisiedeal echter louter positief. In vrijwel alle media klinkt een eensgezind hosanna, iets wat verdacht veel lijkt op een premature en overdreven juichkreet waarmee de zwaktes van deze deal naar de achtergrond moeten worden verdreven. De euforie was immers ook zo groot toen men met de inmiddels ter ziele gegane partijen Sport7 en Talpa in zee ging. Wat dat betreft, is het juichen inderdaad voorbarig en zijn de kritieken volledig gegrond.

Of de vrees werkelijkheid wordt, zullen de komende jaren uitwijzen.

Mede geschreven door Pieter Zwart

About Gino van Montfort

Gino is hoofdredacteur en mede-oprichter van Catenaccio. Hij is al van kinds af aan voor Feyenoord, maar laat in zijn artikelen vooral een merkwaardige interesse zien in clubs, spelers en verhalen uit Zuid-Amerika. Oh, en nu Feyenoord het wat minder doet, hoor je hem vooral over zijn andere grote liefde: Real Madrid. Volg Gino op Twitter | Meer artikelen van Gino