Voetbal is geen topsport

De bekrompenheid straalde er vanaf aan de tafel van Studio Sportzomer. Hockeycoach Marc Lammers probeerde aan drie conservatieve voetbalmensen uit te leggen hoe je op professionele wijze een groepsproces leidt. Je legt de verantwoordelijkheid bij de spelers, je spreekt iets af en vervolgens kun je de spelers daarop aanspreken. Het grote voordeel is echter dat de groep zichzelf dan kan corrigeren, omdat het hun eigen afspraken zijn. Daarnaast loop je altijd harder voor je eigen idee dan voor het idee van een ander. In jargon noemen ze dat ‘commitment’ door ‘ownership’.

Lammers probeert het nog een keer uit te leggen

De avond werd door Lammers als volgt samengevat op zijn Twitter: “Was toch weer een mooie Mission Impossible in studiosportzomer! Moeilijk uitleggen dat winnaars een plan hebben en verliezers een excuus.” De onzinnige, conservatieve kritische noten vlogen hem naar zijn hoofd. “Afspraken op papier zetten is kinderachtig, het is geen kleuterklas”, “als je twee keer verliest, is de sfeer toch verziekt”, “uiteindelijk moet de coach de opstelling maken”, “het is normaal dat je Europees kampioen wil worden, dat hoef je niet samen af te spreken” en “als je een speler als Messi of Cristiano Ronaldo hebt, dan werkt dit niet.”

Lammers probeerde nog uit te leggen dat winnen of verliezen geen toeval is. Geen kwestie van een muntje opgooien en hopen dat het goed gaat, maar meestal een logisch gevolg van een proces dat je hebt ingezet als team. Managers uit andere teamsporten dan voetbal proberen alles te weten te komen om deze groepsdynamiek te sturen. In het voetbal wordt een logische basistheorie aan tafel direct als onzin weggezet.

Van Jan Mulder is dat nog wel te begrijpen. Mulder voetbalde in de jaren zeventig en heeft nooit aan het hoofd gestaan van een groep. De theorie van Lammers moet voor hem gekomen zijn als een donderslag bij heldere hemel. Logisch dat hij wat vragen had. Van Jan van Halst is het al een stuk minder logisch. Van Halst heeft commerciële functies bekleed in de voetballerij en heeft ook geprobeerd in het bedrijfsleven een team te leiden.

Het schrijnendste geval is echter Youri Mulder. Hij is in het bezit van een trainersdiploma en is in het verleden assistent geweest bij een grote club als Schalke 04. Momenteel is hij assistent bij FC Twente. Je zou dus verwachten dat hij verstand heeft van groepsdynamiek. Als er dan een expert uit een andere sport aanschuift, dan verwacht je van een innovatieve trainer dat hij die kennis opzuigt als een spons. Niets was minder waar. Op basis van conservatieve lulkoek probeerde hij de expert juist te fileren.

Helaas is dit geen incident op zich. Andere sporten lopen namelijk qua professionele benadering mijlenver voor op de voetbalsport. Individuele sporten zijn veel verder op het gebied van begeleiding van topsporters, terwijl andere teamsporten veel verder zijn op het gebied van groepsdynamiek. Daar wordt vooruitgang geboekt en proberen trainers constant elkaar af te troeven door nieuwe dingen uit te vinden of op te pikken uit andere takken van sport.

Voetbal is van oudsher een conservatieve sport, waardoor het in feite zeer goed betaald amateurisme is. Het professionele van de begeleiding, op medisch, technisch , tactisch en collectief gebied loopt mijlenver achter bij dat van echte topsporten. Bij topsport probeer je zoveel mogelijk kennis op te doen, om het risico van een fiasco tot het minimum te beperken. Dat gebeurt nauwelijks in het voetbal, dus blijkbaar is voetbal nog steeds geen topsport.

De enkelingen die wel alles doen om te winnen en proberen te innoveren zijn ook in de voetbalsport zeer succesvol. José Mourinho is daarvan waarschijnlijk het beste voorbeeld. Op voetbaltechnisch gebied kan hij spelers niet beter maken, maar dat staat zijn carrière niet in de weg, omdat hij op andere terreinen aan de absolute top staat. Mourinho heeft jarenlang gestudeerd op het aansturen van groepsprocessen en stelt zijn visie op dat gebied keer op keer bij. Hij weet als geen ander van een team vol sterren een eenheid te maken. Hij heeft wetenschappelijke kennis op het gebied van psychofysiologie weten te vertalen naar zijn trainingsmethodes. Hetzelfde geldt voor de kennis op het gebied van psychologie en leiderschap.

Het wordt tijd dat de Youri Mulders van deze wereld in gaan zien dat het succes van Mourinho geen toeval is, maar het gevolg van een professionele werkwijze. Dat de oogkleppen richting andere sporten afgaan en dat men probeert stappen te maken op alle mogelijke gebieden. Voetbal is in de wereld van sport nog steeds een ontwikkelingsland en het wordt tijd dat daar wat verandert. Zolang experts als Lammers echter bekeken worden als ‘aliens’, gaat dat echter niet gebeuren.

Als je toeval beschouwt als gegeven, in plaats van dat je de invloed van het toeval tot het minimum probeert te beperken, dan zit er iets fundamenteels fout in je denkwijze. Een denkwijze waar het voetbal helaas van doordrenkt is. Na een ontluisterende avond kun je niets anders concluderen dan dat voetbal geen echte topsport is. Nog niet in elk geval.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter