Tactische voorbeschouwing bekerfinale

Vanavond (aftrap 18.00 uur) wordt de bekerfinale tussen PEC Zwolle en FC Groningen gespeeld. Honderden bussen met enthousiaste fans reizen naar De Kuip om het voetbalfeest van dichtbij te aanschouwen. Groningen is vooral afhankelijk van de vorm van de dag van een aantal spelers voorin, terwijl Zwolle het moet hebben van het positiespel en de sterke as.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 13.24.24

PEC Zwolle: aanvallen door de as

PEC streeft in balbezit verzorgd positiespel na. Daarbij kent de ploeg een aantal kenmerken: de bal blijft bij voorkeur aan de grond, vooral de middenvelders wisselen voortdurend van positie en het belangrijkste uitgangspunt is dat de bal zo veel mogelijk in de lengteas van het veld komt of blijft. Bij voorkeur worden vanuit de zone achter de spits kansen gecreëerd.

Als een van de centrale verdedigers in balbezit is, is hij voornamelijk op zoek naar een strakke pass over de grond op een middenvelder die tussen de linies aanspeelbaar wordt. Ook als Zwolle via de vleugels doorkomt, wordt de bal bij voorkeur teruggespeeld naar de as. Het is dan ook geen toeval dat de zes PEC-spelers met de meeste competitiedoelpunten allemaal in de as spelen en dat Zwolle statistisch gezien het vaakst van alle teams aanviel door het midden (31%).

zwolle1

Als tegenstanders hoog druk zetten tegen PEC, wordt het beoogde positiespel niet ten koste van alles doorgezet. In de thuiswedstrijd tegen Groningen van dit seizoen gaf doelman Warner Hahn bijvoorbeeld maar liefst dertig lange ballen. Met Tomás Necid beschikt Zwolle over een groot en sterk aanspeelpunt, dat in staat is om een lange bal vast te houden of te verlengen. Mustafa Saymak sluit in zo’n geval aan voor de tweede bal, Ryan Thomas komt om dezelfde reden naar binnen en Jody Lukoki en Jesper Drost verzorgen de diepte zonder bal.

Aan de rechterkant speelt Zwolle met Lukoki met een echte vleugelspeler, die bij voorkeur zijn actie buitenom maakt en een voorzet geeft. Hij wordt ondersteund door Bram van Polen. Op links speelt Thomas in een vrijere rol. Hij duikt regelmatig naast Necid op, maar ondersteunt ook het middenveld. Van de ruimte die valt maakt linksback Bart van Hintum gebruik door op te stomen.

Zonder bal varieert Zwolle in de strategie. Bij vlagen wordt er hoog druk gezet, waarbij aanvallende middenvelder Drost doorstapt op een centrale verdediger van de tegenpartij en ook van achteruit door de as wordt doorgedekt. Het hele team staat dan hoog en Hahn keept ver uit zijn doel.

PEC plooit ook grote fases van de wedstrijd terug op eigen helft. De ploeg verdedigt dan in de zone en maakt de ruimtes klein door de onderlinge afstanden te bewaken. Op die manier wordt het de tegenstander moeilijk gemaakt om te scoren en creëert men bovendien ruimtes voor de snelle tegenaanval.

FC Groningen: pragmatische puzzel

Het systeem van FC Groningen kent veel gelijkenissen met dat van PEC. Beide teams spelen een assymetrische 4-2-3-1, waarbij de rechtsvoor meer als klassieke buitenspeler speelt en de linksvoor naar binnentrekt en ruimtes creëert voor de opstomende back aan die kant.
Een verschil is wel dat Groningen meer via de vleugels opereert. In balbezit staan beide backs hoog op, zeker tegen een team dat inzakt. Regelmatig zakt linkermiddenvelder Maikel Kieftenbeld iets terug om aanspeelbaar te worden, naast of tussen de centrale verdedigers. Bij Groningen is de wisselwerking tussen de back en de buitenspeler erg belangrijk. Zij proberen elkaar met loopacties constant vrij te spelen om uiteindelijk te komen tot een voorzet.

groningen1

Cruciaal in het aanvalsspel van Groningen is Tjaronn Chery. In een vrije rol is hij met zijn explosieve loopacties en uitstekende balbeheersing constant in staat om zichzelf aanspeelbaar te maken. Dat doet Chery soms in de bal, af en toe in de breedte van het veld en ook regelmatig in de diepte achter de laatste linie van de tegenstander. Trainer Erwin van de Looi heeft dit seizoen gevarieerd met de positie waar zijn spelmaker start, maar hij krijgt altijd de vrijheid om achter de spitsen op te duiken. Chery is, samen met Michael de Leeuw, ook de man van wie de doelpunten moeten komen. Maar liefst 64% van de totale productie van Groningen kwam van de voet of het hoofd van deze twee spelers.

Waar bij Zwolle de voetbalfilosofie die al in de Jupiler League zijn oorsprong kent bepalend is in de manier van spelen, is trainer Erwin van de Looi pragmatischer. Hij kijkt met een arendsoog naar zijn spelers en maakt er een puzzel van die zo goed mogelijk in elkaar steekt.

Groningen heeft dan ook gevarieerd in de formatie waarmee werd aangetreden, al zijn de verschillen minimaal. Als Groningen 4-2-3-1 speelt dan blijven uit balbezit de spits en de nummer 10 diep staan en zakken de buitenspelers wat verder in, waardoor in feite al de 4-4-2-formatie ontstaat waarin Van de Looi een deel van het seizoen speelde.

In de praktijk speelt Groningen eigenlijk het hele seizoen al met een keeper, vier verdedigers, twee controlerende middenvelders, twee spelers aan de zijkant, een diepte spits en iemand die in de zone daaronder opereert. De winterse versterkingen Rusnák en Simon Tibbling hebben die puzzel compleet gemaakt, waardoor Groningen meer in balans is.

Balbezit PEC

In verdedigend opzicht is Groningen gedurende het seizoen steeds langere fases hoog druk gaan zetten. Dat gebeurt in de regel door Chery naast de Leeuw te laten spelen en de buitenspelers iets te laten inzakken. Zelfs uit bij landskampioen PSV, zo’n anderhalve maand geleden, zette Groningen constant druk vooruit.

Het gevaar van die strategie is dat de voorste vier mensen soms doorstappen en de achterste zes veldspelers blijven staan, waardoor er een gat komt in de zone van de verdedigende middenvelder(s) van de tegenpartij. Zwolle is een ploeg die in staat is deze momenten te herkennen en uit te buiten, zeker gezien het voetballende vermogen van Saymak en Ben Rienstra.

pecgroningen1

De rol van de Zwolse backs wordt daarin belangrijk. Als zij wat verder terugzakken, stellen ze de buitenspelers van Groningen voor een keuze. Stappen zij door, dan komt er ruimte op het middenveld, bij Saymak en Rienstra. Stappen zij niet door, dan komen de backs vrij en kunnen zij de opbouw gaan verzorgen.

Als Groningen met de buitenspelers doorstapt en ook op het middenveld doordekt, staan Botteghin en Lindgren achterin één-op-één. Met de kopkracht en lengte van Necid en het loopvermogen van Drost lijkt dat een gevaarlijke combinatie. De spelers van Groningen zullen dus, mochten Van de Looi en consorten ervoor kiezen hoog druk te zetten, steeds een keuze moeten maken tussen vooruit lopen en de balans bewaken.

Gronings gevaar neutraliseren

Anderzijds is het ook de vraag hoe Zwolle de gevaren van Groningen, met name de creativiteit van Chery en Rúsnak, zal gaan indammen. Waarschijnlijk doet Zwolle dat door de tegenstander in de zone op te vangen. Het voordeel daarvan is dat de onderlinge afstanden klein blijven en er geen spelers worden weggelokt uit belangrijke speelveldgedeeltes. Het nadeel is wel dat Chery en Rúsnak tussen de linies kunnen gaan spelen. Om dat te voorkomen is aan Zwolse kant een uitstekende communicatie vereist.

pecgroningen2

Groningen heeft nog een aantal andere wapens. Als Jarchinio Antonia de voorkeur krijgt boven Mimoun Mahi, zullen Van Hintum en Broerse op hun hoede moeten zijn voor zijn diepte zonder bal. Bovendien is De Leeuw een speler om constant in de gaten te houden, omdat hij over een Torinstinct beschikt dat lastig te verdedigen is.

Conclusie

Groningen zal vooral het verschil kunnen maken door de creatieve mensen voorin aan het werk te zetten. Met de traptechniek van Chery, lichtvoetigheid van Rúsnak, snelheid van Antonia en het neusje voor de goal van De Leeuw beschikt de ploeg over verschillende wapens. Als Zwolle aan de bal is, wordt het vooral interessant in hoeverre ze risico’s nemen in balbezit om Rienstra en Saymak van achteruit vrij te spelen in plaats van Necid te zoeken met een lange bal. Hoe dan ook, de bekerfinale zal vanavond op details worden beslist.

Data via Opta Sports

About Marco van der Heide

Marco van der Heide voetbalde in de Jupiler League voor SC Cambuur, maar moest stoppen vanwege een hoofdblessure. Nu richt hij zich op de sportjournalistiek, is hij voetbaltrainer, startte hij de onderneming VoetbalTaal en werkt hij aan een boek over talentontwikkeling.