Tactische analyse: linkerflank helpt Nederland langs Australië

Nederland heeft zich al na twee groepswedstrijden geplaatst voor de achtste finale van het WK. Daarmee verbaasde het team van bondscoach Louis van Gaal vriend en vijand, maar tegen Australië liet het spelbeeld opnieuw veel te wensen over. Oranje is nog te afhankelijk van toeval en dat is in de knock-outfase een te onzekere basis om op te bouwen. Al biedt de florerende linkerflank wel hoop voor de toekomst.

Stroperig

Oranje worstelde in de eerste helft voortdurend met zichzelf en met Australië. Zoals we eerder deze week in onze voorbeschouwing al schreven zetten de Socceroos Nederland al vroeg onder druk en was het aanvalsspel georiënteerd op voorzetten vanaf de flanken. Met name in de opbouw kon Oranje geen oplossingen vinden, wat leidde tot stroperig voetbal.

Typerend was het moment dat Nederland na een fout van Australië via Arjen Robben op voorsprong kwam. De gehele defensie wendde zich af van het feestgedruis en sprintte naar Van Gaal. Het was echter onmogelijk voor de bondscoach om met een paar kleine tips de problemen te verhelpen. Daarvoor ging er simpelweg te veel mis. Na afloop mompelde hij bij de NOS over ‘balcirculatie’ en ‘loopjes in balbezit’, waarmee hij de vinger op de zere plek legde.

Ruimtes

In het hedendaagse voetbal draait namelijk alles om het creëren en benutten van ruimtes en daarin schoot Oranje ernstig tekort. De Australische bondscoach Ange Postecoglou ontmantelde Nederland op kinderlijk eenvoudige wijze. Op het middenveld speelde hij man tegen man, terwijl de vleugelspelers zich in eerste instantie opstelden bij de backs en vervolgens druk zetten op het centrum. Daarbij werden de ruimtes klein gemaakt, waardoor de opstomende Daryl Janmaat en Daley Blind eenvoudig in de zone opgevangen konden worden. Werden Janmaat en Blind wel vrijgespeeld, dan kwamen buitenspelers Tommy Oar en Matthew Leckie razendsnel terug.

Aussies

Nederland probeert in een zeven-tegen-vijf-situatie Blind en Janmaat te bereiken, maar slaagt hier zelden in.

De oplossing voor dit probleem was in theorie simpel: de ruimtes groter maken door middel van ‘loopjes in balbezit’ en vervolgens de overtalsituaties achterin uitspelen en de vrije man vinden. Immers, Australië gaat niet hun trage centrum één-op-één laten spelen tegen Arjen Robben en Robin van Persie, dus ergens op het veld heeft Oranje een vrije man.

Maar mede vanwege het gekozen 5-3-2 systeem lukte dit nooit. De flanken zijn in die formatie namelijk niet bezet en daarmee wordt het lastiger om het veld groter te maken en daarmee ruimtes te creëren om aan voetballen toe te komen.

NedAus

Toch waren er ook in deze formatie genoeg mogelijkheden om Janmaat of Blind vrij te spelen. Daarvoor was echter de durf nodig om een gedekte middenvelder in te spelen, zodat deze kon kaatsen naar de vrije back, zoals te zien in bovenstaande afbeelding. De lef om die combinaties te zoeken, ontbrak bij Nederland, terwijl op andere momenten het baltempo, of ‘balcirculatie’ om in Van Gaals terminologie te blijven, te laag was, waardoor Australië zich weer eenvoudig kon herorganiseren. Ook loopacties op het middenveld waren zeldzaam.

Die incidentele keuren dat het wél lukte Janmaat of Blind met de neus naar het vijandelijke doel vrij te spelen, was Australië genoodzaakt een van de backs door te laten dekken. Dit gebeurde echter zelden, waardoor Australië met vier verdedigers kon blijven spelen tegen Van Persie en Robben. Het aanvalsduo werd bovendien ook nog op de verkeerde manier aangespeeld: met lange ballen. Illustratief was doelman Jasper Cillessen, die maar liefst achttien keer koos voor een lange bal naar voren. Slechts vier keer leverde dit tegen de fysiek sterke verdedigers van Australië geen balverlies op.

Hiervan waren met name Van Persie en Robben, die op een eiland stonden in de eerste helft, het slachtoffer. Robben moest vier kopduels aangaan, waarvan hij er slechts een won, terwijl Van Persie in drie van zijn zes luchtgevechten als winnaar uit de strijd kwam. Door de speelwijze van Oranje werd het aanvalsduo dramatisch bereikt en nooit in hun kwaliteiten benut. Zo kon Van Persie in de eerste helft slechts drie passes (één aangekomen) geven.

Pressing

Ook op de counter kwam Nederland er niet uit, wat met name was te wijten aan de speelwijze van Australië, dat in tegenstelling tot Spanje niet via de as voetbalt. Illustratief was dat rechtsback Ryan McGowan de meeste balcontacten had (74), gevolgd door de twee centrumverdedigers en de linksback. Doordat Australië zelden balverlies leed via de as van het veld en bovendien direct weer druk zette als dat gebeurde, lukte het Nederland ook niet om te counteren. De spaarzame keer dat de Socceroos wel de bal verspeelden in de as van het veld, was het overigens wel direct raak.

Van Australië het voetbal onmogelijk maken was al helemaal geen sprake. De backs van Australië hadden vaak alle tijd om op te bouwen en als Nederland dan mensen doorschoof, werkte dit eerder averechts. De snelle, behendige Leckie kwam dan namelijk in duel met Bruno Martins Indi, wat een paar keer voor gevaarlijke situaties zorgde.

Oplossing

De oplossing diende zich voor Oranje aan toen Memphis Depay in de 45ste minuut in het veld kwam voor Martins Indi en het terugviel op de vertrouwde 4-3-3 formatie. Plots lukte het wel om de opponent succesvol onder druk te zetten. Australië werd steeds vaker onder druk gedwongen de lange bal te spelen en dat leverde veel balverlies op, zoals te zien in onderstaande afbeelding.

Stats3

In balbezit kwam Nederland ook beter in zijn spel in het 4-3-3 systeem. Waar Oranje in de eerste helft elf keer iemand bereikte in de ‘attacking third’, gebeurde dit na de hervatting bijna vier (!) keer zo vaak (42x). Het liep vooral op de linkerflank van Oranje als een trein. Sneijder waaierde veelvuldig uit naar de linkerkant, waar hij naar hartenlust combineerde met de vaardige Blind en Depay. De meest voorkomende combinatie bij Nederland was Blind-Sneijder (16) gevolgd door Sneijder-Blind (14). Opvallend is dat kort daarna al Sneijder-Depay (13) volgt, terwijl laatstgenoemde pas vlak voor rust zijn entree maakte. Het wordt nog vreemder: de invaller had meer balcontacten (38) dan basisklanten Robben (34) en Van Persie (31).

Het goede combinatiespel op de linkerflank leverde de linksbuiten van PSV de kans op het directe duel op te zoeken met de zwakke rechtsback van Australië, waarvan hij in de eerste helft niet onder de indruk was geraakt. Depay wilde zich dolgraag bewijzen en zette maar liefst zes dribbels in, waarvan twee succesvol. Hij maakte uiteindelijk met zijn individuele klasse het verschil. Met een schitterende steekpass op Van Persie en een goed afstandsschot – en met dank aan een matige keeper – bezorgde hij Oranje de overwinning.

Onwennig

Aan de andere kant van het veld liep het allemaal een stuk stroever en dat viel met name Jonathan de Guzman aan te rekenen. Oranje ging na rust met de punt naar achteren ging spelen op het middenveld. Daarmee kreeg De Guzman een wat andere rol, maar daar wist hij zich geen raad mee. De gehele rechterflank van Oranje oogde onwennig.

Wesley Sneijder heeft zich zojuist laten inzakken, maar in plaats van diepte te maken, loopt ook Jonathan de Guzman terug, waarmee hij het Australië makkelijk maakt om Nederland vast te zetten.

Wesley Sneijder heeft zich zojuist laten inzakken, maar in plaats van diepte te maken, loopt ook Jonathan de Guzman terug, waarmee hij het Australië makkelijk maakt om Nederland vast te zetten.

De middenvelder van Swansea City was bijzonder ijverig, maar toch kwam hij overal te laat. Dat was te wijten aan een gebrek aan gevoel voor ruimte. Zo zakte hij in de opbouw vaak in, waarmee hij het zijn ploeggenoten eerder moeilijker dan makkelijker maakte, omdat hij ook zijn man meetrok. De Guzman werd gedekt door Matt McKay, op papier de zwakste van Australië, maar hij wist hem nooit af te schudden. Daarvan was met name Robben de dupe: hij werd na de pauze slechts eenmaal bereikt door De Guzman, die überhaupt slechts drie passes voorwaarts speelde na de hervatting. Dat hij in de 75ste gewisseld werd was dan ook meer dan terecht.

Door het ontbreken van vaste patronen aan de rechterkant en in de as van het veld draaide Nederland eigenhandig de twee gevaarlijkste aanvallers (Van Persie en Robben) de nek om, want deze werden niet of nauwelijks bereikt. Ook Daryl Janmaat kon als opstomende rechtsback zijn stempel niet drukken.

Contrast

Stats4

Wat na afloop vooral beklijfde was het scherpe contrast tussen het eerste en het tweede bedrijf, zoals perfect naar voren komt in bovenstaande afbeelding. Voor rust kwam Oranje nauwelijks van de eigen helft af en werden op de helft van de tegenstander vrijwel alleen foute passes gegeven. Na de hervatting werd er volop gecombineerd via de linkerflank, maar kwamen er nauwelijks aanvallen door het centrum of via de rechterflank, waarvan Robben en Van Persie de dupe waren.

Conclusie

Nederland wist zich in de eerste helft geen raad met het spelconcept van Australië. Oranje kwam zelden onder de druk van de Socceroos uit en kwam defensief een aantal keer in de problemen. De verandering van systeem zorgde voor een verbetering. Het lukte beter om Australië vast te zetten en het begon te lopen op de linkerflank, waardoor invaller Depay de held van de avond kon worden. Niet het hele elftal draaide echter goed, wat ertoe leidde dat Robben en Van Persie nauwelijks bereikt werden.

Apart from the #AUS penalty, this was a rather tight match in ExpG terms. #NED can’t complain with the final score. pic.twitter.com/3nEcYbthtd

— 11tegen11 (@11tegen11) 18 juni 2014

 

Toch won Nederland van Australië, maar zoals uit de bovenstaande grafiek van 11tegen11 blijkt, was dat meer geluk dan wijsheid. Oranje was koelbloedig in de afronding en profiteerde optimaal van een flaterende doelman, maar dat is geen stevige basis om in de knock-outfase op voort te borduren. Gezien de kansenverhouding had Nederland normaal gesproken namelijk slechts eenmaal gescoord en dat tegen de fletse defensie van Australië. Net als tegen Spanje verbloemt de uitslag uiteindelijk de problemen, maar het kan op deze manier eigenlijk het niet goed blijven gaan.

Dit artikel is geschreven met medewerking van Thomas Boeschoten en Marco van der Heide.

Catenaccio op Blendle! 

Catenaccio brengt tijdens het WK een speciaal magazine uit dat binnenkort exclusief te lezen is op Blendle. We bieden onze artikelen daar los te koop aan voor een bescheiden bedrag (0,10 – 0,25 cent, afhangende van de lengte). Door je te registreren op Blendle.nl krijg je gratis een tegoed van 2,50, wat straks voldoende is om ons hele magazine te kopen. Praktisch gezien kan je Catenaccio dus gewoon gratis blijven lezen tijdens het WK, maar steun je wel ons werk! 

Volg ons op Blendle om op de hoogte te blijven!

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter