Tactische analyse: counterploeg Dnjepr moet prooi zijn voor Ajax

Het geklaag was de afgelopen jaren in Amsterdam vaak niet van de lucht als er geloot werd voor de groepsronde van de Champions League. Ajax droomde hardop van een nieuwe zegetocht langs de Europese velden, maar die hoop verdween bij de loting vaak alweer als sneeuw voor de zon. In de Europa League is het lot de Amsterdammers wel gunstig gezind. Met Legia Warschau trof Ajax een zwakke Poolse knokploeg. Ook Dnjepr Dnjepropetrovsk lijkt een haalbare kaart te zijn. De Oekraïense formatie is kwetsbaar tussen de linies en Ajax is het aan zijn stand verplicht daarvan te profiteren.

Ervaren

Dnjepr staat sinds mei 2014 onder leiding van Myron Markevych, die Juande Ramos opvolgde. Ramos, die ook bij Tottenham Hotspur en Real Madrid werkte, legde een stevig fundament onder Dnjepr, dat vorig jaar een clubrecord evenaarde door als tweede te eindigen. Met de 64-jarige Markevych kozen de Warriors of light voor een ervaren oefenmeester, die al meer dan dertig jaar actief is. Geen trainer coachte zoveel wedstrijden op het hoogste niveau in Oekraïne, maar toch won hij nog nooit een prijs.

Net als Ramos laat Markevych zijn elftal meestal in een 4-2-3-1 formatie aantreden. Toch liggen de accenten dit seizoen wat anders. De Braziliaanse spelmaker Giuliano ging terug naar zijn vaderland en voor hem werd geen directe vervanger gehaald. Dnjepr is dit seizoen een collectief zonder uitgesproken sterspeler. Veelzeggend is dat Roman Zozulya, de spits met de meeste speelminuten, in alle competities pas één keer scoorde.

Een mogelijke opstelling van Dnjepr. Linksback Egídio, linksbuiten Konoplyanka en rechtsbuiten Matheus zijn door blessures twijfelgevallen voor het duel met Ajax. Controleur Kankava is geschorst.

Een mogelijke opstelling van Dnjepr. Linksback Egídio, linksbuiten Konoplyanka en rechtsbuiten Matheus zijn door blessures twijfelgevallen voor het duel met Ajax. Controleur Kankava is geschorst.

De strategie van Dnjepr is relatief succesvol. De groepsfase van de Europa League werd overleefd, hoewel de Oekraïners in zes groepsduels slechts vier doelpunten maakten. In de competitie staat Dnjepr op een verdienstelijke derde plaats.

Counterploeg

Aanvallend gezien heeft Ajax weinig te duchten van Dnjepr, dat offensief gezien weinig wapens in huis heeft. De Oekraïners schieten in de Europa League slechts 12 keer per duel, van de ploegen die nog in het toernooi zitten ondernemen alleen Everton en AS Roma nog minder doelpogingen.

Dnjepr is vooral een counterploeg, die gevaarlijk wordt uit de omschakeling en standaardsituaties. Buitenspelers Yevhen Konoplyanka, Matheus en Bruno Gama kunnen voor gevaar zorgen als ze voldoende ruimte krijgen, maar met name Konoplyanka en Matheus – die door blessures twijfelachtig zijn voor de heenwedstrijd – zijn erg voorspelbaar in hun acties in de kleine ruimte. Beiden snijden graag naar binnen om vervolgens met hun favoriete been uit te halen, maar het rendement van die acties is bijzonder laag. Gezamenlijk kwamen ze tot nul doelpunten en één assist (een vrije trap van Konoplyanka) in de Europa League. Als Ajax net als bij PSV wat verder inzakt en compact speelt, dan haalt het direct de angel uit het team van Markevych.

Ook als Dnjepr langer in balbezit is, houden de Oekraïners altijd minimaal vijf man achter de bal. De backs komen soms op als de bal aan hun zijde is, maar dan zorgen de twee controleurs voor de balans. Dnjepr valt, mede door het gebrek aan creativiteit in de as, het liefst aan over de flanken, waarna vaak een voorzet volgt (gemiddeld 23 per wedstrijd) of een vrije trap wordt versierd. Dat laatste lukt linksbuiten Konoplyanka bijna vier keer per duel in de Europa League. De ballen van de vleugels gaan meestal in de richting van Nikola Kalinic, die met veertien goals clubtopscorer is. De Kroatische spits maakte ook zondag met een kopbal uit een voorzet van Gama nog het enige doelpunt in het uitduel met Karpaty Lviv.

Hoge pressing heeft weinig zin voor Ajax, aangezien Dnjepr ook zonder druk direct naar voren speelt. Als de bal wordt veroverd, zoeken de Oekraïners bij voorkeur direct de diepte richting de vleugels, om een counter op te zetten. Als er van achteruit opgebouwd moet worden, dan kiest Dnjepr vaak voor een lange bal richting de spits. Dat wordt onderstreept door de cijfers van doelman Denys Boyko, die meer dan acht keer per wedstrijd de lange bal hanteert en slechts 43 procent van zijn passes bij een ploeggenoot zag belanden. Maar drie spelers in de Europa League waren nog minder succesvol in hun passing. Centrale verdedigers Douglas en Evgeniy Cheberyachko zijn ook niet bepaald helden in de opbouw, zij kiezen altijd voor de veilige optie en Ajax kan ze dus gerust de ruimte geven.

Bovendien voorkomt Ajax door geen hoog druk te zetten dat ze in ondertal komen tegen de drie mannen op het middenveld van Dnjepr. Met name routinier Ruslan Rotan en Roman Bezus, die in januari werd overgenomen werd van Dinamo Kiev, hebben namelijk de intelligentie om te profiteren van een dergelijke overtalsituatie.

Organisatie

Uit balbezit is Dnjepr in beginsel uitstekend georganiseerd. Het elftal van Markevych laat de buitenspelers bij balverlies ver zakken, waardoor een soort 4-4-1-1 formatie ontstaat. Dnjepr staat het liefst met minimaal negen man op de eigen helft, waarmee het voor de tegenstander lastig wordt om ruimtes te vinden en ze bovendien ruimtes creëren voor zichzelf in de omschakeling.

De veldbezetting van Dnjepr uit balbezit.

De veldbezetting van Dnjepr uit balbezit.

Dnjepr blaast zijn eigen organisatie echter vrijwel altijd binnen vijf seconden weer op. De Oekraïners hanteren namelijk mandekking in de zone, waardoor hun eigen formatie volledig uit het lood getrokken wordt. Speelt de tegenstander bijvoorbeeld met een nummer tien, dan laat Markevych die continu schaduwen. Het nadeel van deze strategie is dat de veldbezetting bij Dnjepr daardoor van geen kant meer klopt.

Daar komt nog bij dat Dnjepr middenvelders van de tegenstander overgeeft aan de defensie als ze dieper gaan staan, maar doordat het gat tussen de achterste twee linies van Dnjepr vaak behoorlijk groot, is deze strategie problematisch. Centrumverdedigers Douglas en Cheberyachko stappen op de gekste momenten uit om door te dekken en laten dan cruciale zones op het veld onbeheerd achter. Ajax kan hiervan profiteren door met zowel het middenveld als de aanval continu tussen de linies te bewegen, een rol die met name Davy Klaassen en Lasse Schöne op het lijf geschreven lijkt.

De centrumverdedigers van Dnjepr staan in de mandekking tegen Olympiakos. De Griekse aanvallers besluiten te kruisen, de mandekkers komen te laat en een tegendoelpunt is het gevolg.

De centrumverdedigers van Dnjepr staan in de mandekking tegen Olympiakos. De Griekse aanvallers besluiten te kruisen, de mandekkers komen te laat en een tegendoelpunt is het gevolg.

Gezien de wanorde die vaak ontstaat uit balbezit is het geen wonder dat Dnjepr veel overtredingen nodig heeft om de defensieve schade beperkt te houden. Geen enkele ploeg pakte zoveel kaarten (28 gele, 1 rode) als Dnjepr in de Europa League. Van de teams die voor de winter al actief waren in dat toernooi, maakte alleen Legia, de vorige opponent van Ajax, nog meer overtredingen dan Dnjepr (18 per duel).

Ajax hoeft overigens ook niet bang te zijn dat Dnjepr de Amsterdamse defensie consequent gaat afjagen. Op bepaalde momenten besluit Dnjepr hoog te pressen, maar hier lijkt geen enkele systematiek achter te zitten. Niet zelden besluit een speler van de Oekraïners in zijn eentje druk te gaan zetten, maar dat heeft natuurlijk weinig zin als het team niet meebeweegt. Daarnaast zijn de linies van Dnjepr bij momenten van pressing niet kort op elkaar aangesloten, waardoor het voor Ajax geen probleem mag zijn om daar onderuit te voetballen.

Kwartfinale

Alles wijst erop dat Ajax zich voor het eerst sinds 2002/03 weer eens kan plaatsen voor een Europese kwartfinale. Dnjepr is weliswaar bepaald geen slechte ploeg – in de Eredivisie zal Dnjepr waarschijnlijk in de top drie eindigen – maar het is ook een team met structurele problemen. De Oekraïense verdediging is instabiel en hun aanval voorspelbaar. De Oost-Europeanen zullen geen walk-over zijn voor de ploeg van Frank de Boer, maar wél een te nemen horde. Als Ajax sneuvelt tegen Dnjepr, dan heeft het dat aan zichzelf te wijten.

Cijfers via Opta Sports

Dit artikel is geschreven door Pieter Zwart en Nikos Overheul.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter