Tactische analyse: Ajax-Milan is lood om oud ijzer

Het is 8 december 2010 als Frank de Boer San Siro binnenstapt. Twee dagen eerder is Martin Jol opgestapt als Ajax-trainer. Een telefoontje van Rik van den Boog verder zit De Boer als interim-coach voor het eerst in de dug-out van Ajax. Tegen een reeds geplaatst AC Milan, dat een B-team opstelt, zet zijn elftal een indrukwekkende prestatie neer, wat resulteert in een 2-0 zege. Drie jaar later treffen beide clubs elkaar opnieuw, maar er is veel veranderd. Van de veertien spelers die De Boer inzette, zijn er nog twee over, waarvan één (Eyong Enoh) zijn dagen slijt in Jong Ajax. Ook Milan is echter veel spelers kwijtgeraakt: slechts drie van veertien spelers staan nog steeds onder contract.

De Boer in San Siro coachend aan de zijlijn tijdens zijn debuut als hoofdtrainer van Ajax.

De Boer in San Siro coachend aan de zijlijn tijdens zijn debuut als hoofdtrainer van Ajax.

Stroeve start

Zowel Ajax als Milan kende een stroeve start aan het huidige seizoen. Het verhaal van de Amsterdammers zal genoegzaam bekend zijn. Na drie titels op rij sprak De Boer uit niet opnieuw aangewezen te willen zijn op een inhaalrace, maar ook dit seizoen lijkt Ajax hierop aangewezen als ze nog een gooi naar de titel willen doen. Na een moeizame overwinning op AZ in de Johan Cruijff Schaal en een zege in eigen huis tegen Roda JC kwam er zand in de machine. Van de vijf uitwedstrijden werd er niet één winnend afgesloten, waarbij vooral de 4-0 nederlagen tegen FC Barcelona en PSV in het oog sprongen. Het vertrek van sterkhouders Toby Alderweireld en Christian Eriksen trok ook een zware wissel op het elftal van De Boer.

De mannen van trainer Massimiliano Allegri, die ook in december 2010 op de bank zat, begonnen bijzonder slecht aan de Serie A. De openingswedstrijd werd met 2-1 verloren bij Hellas Verona, door twee doelpunten van oude rot Luca Toni. Vervolgens werd er voor het eerst sinds 1986 in eigen huis verloren van Napoli, waar destijds Diego Maradona nog de grote vedette was. Net als Ajax won Milan overigens nog niet buitenshuis. Behalve de nederlaag tegen Hellas Verona speelden de Rossoneri gelijk bij PSV, Bologna en Torino. Daardoor bezet Milan na zes duels een teleurstellende negende plaats in de Serie A.

De ondermaatse prestaties zijn onder meer te wijten aan een heuse blessuregolf. In het verleden ontving Milan veel lof voor het Milan-lab, waarmee ze oude spelers een tweede jeugd gaven. Tegenwoordig liggen bij de Rossoneri veel spelers in de lappenmand. Kaká, Mattia De Sciglio, Daniele Bonera, Mattias Silvestre, Giampaolo Pazzini, Riccardo Montolivo en Stephan El Sharaawy lagen er enige tijd uit. De twee laatstgenoemden kunnen waarschijnlijk wél meedoen tegen Ajax.

Systeem

 Tijdens zijn gememoreerde debuut in San Siro ging De Boer nog uit van een 4-3-3-formatie met de punt naar voren. Technisch adviseur Johan Cruijff overtuigde de Ajax-trainer ervan dat hij beter met de punt naar achteren kon spelen. De Boer koos daarna voor twee hangende buitenspelers, die ruimte creëren voor opkomende backs. Het middenveld bestaat uit een controleur (verdedigende middenvelder), loper (rechtsmid) en spelmaker (linksmid). Doordat de keuzes van De Boer vaak uitmondden in een soort trechtervoetbal is het De Boer nog niet gelukt om een geschikte spits te vinden. Tegen Milan kiest hij waarschijnlijk voor afmaker Kolbeinn Sigthórsson in de punt van de aanval.

Milan speelt 4-4-2 met een ruit op het middenveld. De buitenste middenvelders staan daarbij behoorlijk ver naar binnen, waardoor er ruimte ontstaat voor twee aanvallende backs. De meest defensieve middenvelder bij Milan is altijd een breker. Een rol die meestal wordt ingevuld door Nigel de Jong. Links op het middenveld staat een loper (Sulley Muntari of Nocerino) en rechts staat een creatieve passer (Montolivo of Andrea Poli). Op ‘tien’ staat een spelemaker (Kaká of Valter Birsa). Van het spitsenduo zorgt de één voor creativiteit (El Sharaawy of Robinho) en maakt de ander de doelpunten (Mario Balotelli of Alessandro Matri).

De veldbezetting van AC Milan bij balbezit. Rechtsback Abate is ver mee opgekomen, net als de op deze afbeelding niet zichtbare linksback. De meest creatieve middenvelder is in balbezit.

De veldbezetting van AC Milan bij balbezit. Rechtsback Abate is ver mee opgekomen, net als de op deze afbeelding niet zichtbare linksback. De meest creatieve middenvelder is in balbezit.

Milan heeft dankzij zijn systeem een man over op het middenveld en dat dwingt Ajax om keuzes te maken. PSV, dat net als Ajax 4-3-3 speelt met de punt naar achteren, koos ervoor regelmatig de backs door te laten dekken op het middenveld en de buitenspelers mee te laten lopen met de backs van Milan. Dat ging een paar keer mis en toen sloegen de Italianen keihard toe.  Het valt te overwegen voor De Boer om te kiezen voor een 3-4-3-formatie, wat hij eerder met succes deed tegen Roda JC, dat ook 4-4-2 speelde met een ruit op het middenveld.

 Omcirkelde linksback Jetro Willems dekt door op het middenveld. Milan profiteert vervolgens feilloos van de ruimte in zijn zone, dankzij de opkomende back Abate, die buiten beeld opduikt achter Depay, die in de zone van de linksback staat.


Omcirkelde linksback Jetro Willems dekt door op het middenveld. Milan profiteert vervolgens feilloos van de ruimte in zijn zone, dankzij de opkomende back Abate, die buiten beeld opduikt achter Depay, die in de zone van de linksback staat.

Kracht

Ook na het vertrek van Eriksen kenmerkt het Ajax-spel zich door een zorgvuldige opbouw van achteruit. De Amsterdammers hebben gemiddeld vaker de bal dan welke andere club in de Eredivisie. Tegen Go Ahead Eagles liet Ajax bovendien zien dat ze het hoog druk zetten op de tegenstander nog niet verleerd zijn. Vanuit dit kenmerkende positiespel probeert Ajax vervolgens kansen te creëren, wat in de Eredivisie in de afgelopen drie seizoenen vrij aardig lukte. Door de vele positiewisselingen komen bovendien veel verschillende spelers in scoringspositie: dit seizoen kende Ajax al twaalf doelpuntenmakers. De drie eigen doelpunten zijn daar nog niet in meegerekend.

Bij Milan zijn het de aanvallende backs die vaak voor dreiging zorgen, vooral Ignazio Abate is gevaarlijk. Clubtopscorer Balotelli ontpopt zich tot een goede afmaker, die ook hard werkt bij balverlies. Robinho is ook bezig aan goede periode. De Braziliaanse aanvaller was direct betrokken bij de laatste vier doelpunten van Milan. Hij gaf drie assists en vond eenmaal zelf het net. Bovendien is hij dit seizoen de speler in de Serie A die na Francesco Totti de meeste kansen creëerde. De rol van breker De Jong mag ook niet onderschat worden. De Nederlander verovert gemiddeld acht ballen (3,6 tackles en 4,4 intercepties) per wedstrijd en heeft met 92,2 procent de hoogste passzuiverheid bij Milan, vooral omdat hij weinig risico in zijn spel legt. Qua intercepties per wedstrijd kan er niemand in Italië aan De Jong tippen. Hoewel Milan de reputatie heeft een counterploeg te zijn, is dat tegenwoordig niet meer het geval. Gemiddeld heeft de ploeg van trainer Allegri bijna zestig procent balbezit en tien van de elf treffers kwamen uit open spel. De andere was een strafschop.

Zwakte

Offensief heeft Ajax te kampen met een groot gebrek aan creativiteit. Door de vaak gezapige opbouw komen de buitenspelers zelden in een direct duel met hun tegenstander, terwijl de aanvallende middenvelders ook niet uitblinken in het geven van steekpasses. De spelers (Eriksen en Bojan, beiden drie assists) die verantwoordelijk waren voor zes van de acht assists van Ajax in de Eredivisie zijn vertrokken of geblesseerd. De andere twee spelers met een beslissende voorzet zijn tweede rechtsback Ruben Ligeon en Lesly de Sa. Als beide spelers tegen Milan op de bank beginnen, staat er bij Ajax dus geen speler op het veld die in de Eredivisie een assist heeft gegeven.

De verdediging van Ajax sluit niet aan bij het middenveld, waardoor er grote ruimtes ontstaan. Defensieve middenvelder Poulsen bewaakt de onderlinge afstanden ook niet. Heerenveen profiteert.

De verdediging van Ajax sluit niet aan bij het middenveld, waardoor er grote ruimtes ontstaan. Defensieve middenvelder Poulsen bewaakt de onderlinge afstanden ook niet. Heerenveen profiteert.

Tegenover de aanvallende besluiteloosheid staat een kwetsbare defensieve organisatie. Dat wordt onderstreept door de 21 doelpunten die Ajax incasseerde in elf wedstrijden. Het grootste probleem is de omschakeling bij balverlies. Terwijl de voorste helft van het elftal druk zet, loopt het centrale verdedigingsduo naar achteren, waar vooral de trage Niklas Moisander een handje van heeft. Daardoor wordt het veld te groot en ontstaan er zeeën van ruimtes op het middenveld voor de tegenstander.

Milan heeft in feite te kampen met diezelfde problematiek. Ook in het elftal van trainer Allegri wil de helft van het team druk geven, terwijl de andere helft inzakt en er veel ruimte ontstaat op het middenveld. Doordat de backs in balbezit vaak ver naar voren staan, ligt er op de flanken ook ruimte als Ajax de bal verovert.

Er gaat veel mis bij de defensieve standaardsituaties van Milan. Hier kunnen twee spelers van Hellas Verona inkoppen bij de tweede paal. Luca Toni doet dat doeltreffend.

Er gaat veel mis bij de defensieve standaardsituaties van Milan. Hier kunnen twee spelers van Hellas Verona inkoppen bij de tweede paal. Luca Toni doet dat doeltreffend.

Een andere zwakte van Milan is het verdedigen van standaardsituaties. Vorig seizoen ging dat alleen al in de Serie A elf keer mis. Ook dit seizoen incasseerde Milan al twee treffers uit dode spelmomenten. De Italianen kiezen er ondanks hun kleine keeper voor om bij corners de tweede paal ongedekt te laten, een man bij de eerste paal te zetten en verder mandekking te hanteren.

Conclusie

 Op basis van de start van het seizoen van Ajax zou je niet zeggen dat de Amsterdammers een schijn van kans maken tegen Milan. De Boer heeft echter het gelijk dat ook de Rossoneri niet in goeden doen zijn. In feite kampt Milan namelijk met dezelfde problemen als Ajax. Het vele balbezit wordt niet omgezet in veel kansen en goede resultaten, terwijl het elftal kwetsbaar is in de omschakeling.

Daar ligt de sleutel voor Ajax. Bij balverlies moet het gehele elftal agressief druk zetten, wat tegen Go Ahead Eagles eigenlijk pas voor de eerste keer dit seizoen lukte. Milan is echter van een totaal ander kaliber. Als Ajax de bal verovert, moet het sneller dan normaal de voorwaartse richting zoeken. Op de tegenaanval is Milan namelijk kwetsbaar, terwijl de Italianen lastig te kloppen zijn, als ze eenmaal georganiseerd staan. Milan verleidt zijn tegenstanders dan graag tot afstandsschoten, wat ook PSV heeft ondervonden. Die fout moet Ajax niet maken.

Als de Amsterdammers Europees willen overwinteren, dan moet het in eigen huis eigenlijk van het kwetsbare Milan winnen. De beste kans daarvoor ligt misschien wel bij standaardsituaties. Daarin is Milan bijzonder zwak, terwijl Ajax vorig seizoen vier van zijn zes treffers in de Champions League maakte uit dode spelmomenten.

Gezien de defensieve kwetsbaarheden aan beide kanten kunnen de neutrale toeschouwers in elk geval rekenen op een spectaculaire wedstrijd, met veel kansen en doelpunten. Aangezien Milan buitenshuis nog geen duel gewonnen heeft, moet Ajax daar minimaal een punt aan kunnen overhouden. Maar dan moet het wel negentig minuten lang geconcentreerd spelen. De wedstrijd tussen Ajax en Milan zal echter vooral een wedstrijd tussen lood en oud ijzer zijn. Beide clubs zijn namelijk bepaald niet meer de grootheden van weleer.

Artikel geschreven door Nikos Overheul en Pieter Zwart.

Stats via Opta. (@OptaPaolo & OptaJohan)

 

About Nikos Overheul

Nikos is werkzaam als voetbalconsultant. Ex-Brentford / Midtjylland.. Volg Nikos op Twitter