Tactische analyse: Aanvallend Tsjechië kwetsbaar op counter

Guus Hiddink begon donderdag ongelukkig aan zijn tweede periode als bondscoach met een 2-0 nederlaag tegen Italië, desalniettemin kan hij vol vertrouwen toewerken naar het eerste kwalificatieduel met Tsjechië. De Oost-Europeanen beschikken namelijk niet meer over het succesteam waar Dick Advocaat nog steeds nachtmerries van heeft. Het huidige team van Tsjechië zit middenin een transformatie naar een offensieve speelstijl, wat zorgt voor defensieve problemen.

Mogelijke opstelling Tsjechië

Mogelijke opstelling Tsjechië

Kampioenenmaker

Sinds november 2013 staat het nationale elftal van Tsjechië onder de bezielende leiding van Pavel Vrba. De vijftigjarige bondscoach kon niet bogen op een bijzonder succesvolle voetbalcarrière en had daarom aanvankelijk moeite om een plaats te veroveren in het trainersgilde. Hij was van 1996 tot 2004 assistent bij Banik Ostrava, alvorens hij een kans kreeg bij de Slowaakse middenmoter Púchov.

Hoewel daar opmerkelijke prestaties uitbleven, kreeg hij hogerop een kans bij topclub Zilina én werd hij assistent-bondscoach van Slowakije. Daar liet Vrba voor het eerst zijn kwaliteiten als kampioenenmaker zien. Zilina greep voor de vierde keer in de clubhistorie de landstitel en werd een jaar later tweede.

Vanaf 2008 trok hij bij Viktoria Plzen de stijgende lijn in zijn trainersloopbaan door. De Tsjechische club had op het moment dat Vrba werd aangesteld nog nooit een prijs gewonnen. Toen hij vijf jaar later vertrok om bondscoach te worden, was de club met aanvallend voetbal vanuit een 4-2-3-1 formatie twee keer kampioen geworden en had het de Tsjechische beker en Super Cup gewonnen. Bovendien slaagde Plzen er als eerste Tsjechische club in om drie keer op rij te overwinteren in de Europa League.

Aanvallend

Ook Tsjechië transformeerde Vrba in een bijzonder aanvallende ploeg, met vijf basisklanten die eerder onder hem voetbalden bij Plzen. De meest gebruikte basisformatie is een 4-2-3-1. De bekendste namen in de opstelling van Vrba zijn Tomas Rosicky (Arsenal) en Petr Cech (Chelsea), inmiddels allebei reserve bij hun club. Petr Jiracek (Hamburg) en Vladimir Darida (Freiburg) zijn de enige andere spelers die in een grote competitie spelen. Het gros van de selectie komt uit de eigen Gambrinus Liga.

Als ze de bal hebben, staan de Tsjechen onder Vrba het liefst met tien man op de helft van de tegenstander. De speelstijl van het elftal is georiënteerd op balbezit en een verzorgde opbouw van achteruit, waarbij vooral veel geduld betracht wordt om de juiste oplossing te vinden. Hierdoor passeren zelfs de twee centrale verdedigers vaak de middellijn.

Vooral de rechterflank met buitenspeler Vaclav Pilar en back Pavel Kaderabek is erg offensief ingesteld. Met name de aanvalslust van Kaderabek is opmerkelijk. Hij maakt continu loopacties naar de rechtsbuitenzone en bivakkeert, als het kan, grote delen van de wedstrijd in de buurt van het vijandelijk doel. Tegen een tegenstander met een linksbuiten die niet meeverdedigt, komen de Tsjechen op deze flank dus vaak in een overtalsituatie.

Het is voor Hiddink daarom een overweging waard om tegen Tsjechië daarom de defensief sterkere Erik Pieters als linksback te verkiezen boven Daley Blind. Dirk Kuijt kan mogelijk als vleugelspeler ook voor verdedigende steun zorgen. Een aanvallende tegenzet is ook mogelijk. Kaderabek voegt aan de bal namelijk niet bijzonder veel toe, dus kun je het risico nemen om Memphis Depay tegenover hem te zetten en Kaderabek via de dreiging van Depay terug te dringen.

Omschakeling

Door de aanvallende speelstijl is Tsjechië bijzonder kwetsbaar in de omschakeling. In de opbouw houden de Tsjechen namelijk vaak alleen de centrale verdedigers achter de bal. Bovendien ligt er ook nog eens veel ruimte tussen de defensie en de twee controleurs. De Verenigde Staten bewezen woensdag al dat hier grote mogelijkheden liggen, door de bal te veroveren op Darida en vervolgens toe te slaan via een counter.

Het is raadzaam voor Hiddink om zijn materiaal op dit gegeven aan te passen. Met Luciano Narsingh heeft hij bijvoorbeeld een vleugelspeler in zijn selectie opgenomen die de afgelopen weken al heeft bewezen succesvol te zijn in de omschakeling, terwijl ook Depay en Jeremain Lens met hun snelheid een belangrijk wapen kunnen zijn.

Pressing

Bij de aanvallende speelstijl van Tsjechië hoort ook een agressieve stijl van druk zetten in een 4-4-2 formatie. Matej Vydra, de spits, en Rosicky, de nummer 10, zetten waar mogelijk de centrale verdedigers van de tegenpartij vast, om zodoende de opbouw te verstoren. Daarbij laat Tsjechië echter veel ruimte tussen het voorste duo en de eerste linie van vier, waardoor er voor een verdedigende middenvelder ruimte komt om het spel te verdelen. Daar ligt dus een belangrijke taak voor Nigel de Jong.

Tsjechië zet geen druk, maar er is weinig aansluiting vanuit het middenveld. Voor Nigel de Jong is het de uitdaging de vrije ruimtes te vinden.

Tsjechië zet druk, maar er is weinig aansluiting vanuit het middenveld. Voor Nigel de Jong is het de uitdaging deze vrije ruimtes te vinden.

Als de eerste fase van pressing geen balwinst oplevert, dan zakt Tsjechië gegroepeerd in. De twee linies van vier blijven bestaan, maar de nummer tien ontfermt zich dan over de meest verdedigende middenvelder en de gehele ploeg, afgezien van spits Matej Vydra, positioneert zich op de eigen helft. De ruimtes worden dan relatief klein gemaakt, waardoor het lastig wordt om kansen te creëren.

In algemene zin ontbreekt echter nog de juiste afstemming in het Tsjechische elftal, wat logisch is gezien het gebrek aan individuele kwaliteit en het gegeven dat Vrba pas net begonnen is zijn ideeën over te brengen op de selectie. Het veld is uit balbezit vaak te groot, waardoor er ruimtes ontstaan tussen de linies en de matige defensie onder druk komt. Het Nederlands elftal moet in staat worden geacht dat uit te buiten.

Corners

De corners van de Tsjechen zijn ook noemenswaardig. Weinig ploegen nemen zo vaak korte corners als de Oost-Europeanen. In de oefenwedstrijd tegen buurland Oostenrijk (2-1 verlies) eerder dit jaar werd hier veelvuldig gebruik van gemaakt. Vooral de hoek van het zestienmetergebied moet in dit soort situaties in de gaten worden gehouden.

De korte corner in uitvoering: linksback David Limbersky wordt vrijgespeeld en kan uithalen.

De korte corner in uitvoering tegen Oostenrijk: linksback David Limbersky wordt vrijgespeeld en kan uithalen.

Tegen Noorwegen demonstreerde de ploeg van Pavel Vbra een vaak onderbelicht voordeel van regelmatig gebruik van korte corners. Doordat enkele Tsjechen zich kort aanboden, dekten de Noren door. De korte corner kan hierdoor niet worden gegeven, maar er waren nu logischerwijs minder verdedigers in het strafschopgebied, wat een doelpunt opleverde.

In de wedstrijd tegen de de VS hanteerde Tsjechië echter voornamelijk orthodoxe corners. Gezien het veelvuldig gebruik van de korte optie in eerdere oefenwedstrijden is dit wel iets om rekening mee te houden.

Compact

De beslissing van Hiddink om tegen Italië compact te spelen met een hoge laatste lijn, pakte in de eerste minuten desastreus uit, maar tegen Tsjechië is dit een prima strijdplan. De centrale verdedigers van de ploeg van Vrba worden dan vrijgelaten in de opbouw. Deze keuze zou prima te verantwoorden zijn, want ze hebben namelijk weliswaar een redelijke inspeelpass, maar zijn niet zoals Leonardo Bonucci in staat om met een lange pass de spits alleen voor de doelman te zetten.

nl - ita organisatie

Italië – Nederland vlak voor de 1-0. De Italiaanse verdedigers en Daniele de Rossi (aan de bal) worden vrijgelaten in de opbouw, maar Nederland controleert het middenveld.

Vanuit deze hechte organisatie kan door Oranje vervolgens bij balwinst razendsnel geschakeld worden, aangezien de Tsjechen nauwelijks mensen achter de bal hebben. Louis van Gaal trainde als bondscoach veel op deze ‘provocerende pressing’ en Hiddink kan deze strategie dus weer moeiteloos van stal halen.

Daarnaast ligt er een belangrijke rol weggelegd voor Wesley Sneijder en met name Georginio Wijnaldum. Tsjechië heeft, zoals gezegd, namelijk veel ruimtes tussen de linies en de verdedigende middenvelders lopen over het algemeen niet mee met diepgaande spelers, omdat zonedekking gehanteerd wordt.

Conclusie

Van Tsjechië hoeft Nederland niet wakker te liggen. Het is namelijk een ploeg in opbouw met overduidelijke zwakheden. Het is geen wonder dat de eerste vier duels onder Vrba tegen Noorwegen (2-2), Finland (2-2), Oostenrijk (1-2) en de Verenigde Staten (0-1) nog geen zege opleverde. Het ontbreekt het aanvalslustige Tsjechië namelijk vooralsnog aan balans in de ploeg, waardoor het kwetsbaar is op de counter.

Tegelijkertijd ontbreekt het Tsjechië in de aanval aan slagkracht, wat voor een groot deel terug te voeren is op het gebrek aan individuele kwaliteit. Hierdoor wordt het soms aardige positiespel nog niet voldoende omgezet in rendement. Het Nederlands elftal moet het dus behoorlijk bont maken om niet met een zege aan de kwalificatiereeks voor het EK 2016 te beginnen.

Dit is een artikel van Nikos Overheul en Pieter Zwart.

About Nikos Overheul

Nikos is werkzaam als voetbalconsultant. Ex-Brentford / Midtjylland.. Volg Nikos op Twitter