Scouten voor België: pragmatisch Hongarije kan achilleshiel Rode Duivels blootleggen

Soms kan één doelpunt het beeld van een toernooi bepalen. Voor België is dat op dit EK de beeldschone 2-0 van Axel Witsel tegen Ierland. Een treffer die doet denken aan het klassieke totaalvoetbal. Witsel verplaatst namelijk zelf op eigen helft het spel van rechts naar links, om ook aan de andere zijde van het veld mee te doen in de korte combinaties. Als de meegekomen rechtervleugelverdediger Thomas Meunier uiteindelijk bereikt wordt, snelt Witsel zich naar het strafschopgebied om daar zelf binnen te koppen. ‘Tikitaka van de Rode Duivels: 28 passes en dan scoort Witsel’, schrijft Sporza pakkend over de fraaie teamgoal.

Hoewel het weergaloze doelpunt van Witsel anders doet vermoeden, is België in Frankrijk vooral succesvol als counterploeg. Tegen Italië zijn de Rode Duivels niet in staat gebleken met goed positiespel een georganiseerde defensie uiteen te spelen en dat beeld heeft zich bevestigd tegen Ierland. De bal werd een helft lang in een tergend langzaam tempo van voet naar voet verplaatst, waarna vaak een hopeloze voorzet volgde. In drie duels gaf België liefst zeventig mislukte hoge ballen voor vanaf de vleugel, meer dan ieder ander team. Het begon pas te lopen tegen Ierland toen Romelu Lukaku toesloeg na een spaarzaam moment waarbij Ierland veel mensen naar voren stuurde. Ook de derde goal versus de Ieren kwam voort uit een counter, zoals ook tegen Zweden werd toegeslagen toen de Scandinaviërs steeds meer risico namen in de jacht op een doelpunt.

Dat maakt dat België na de groepsfase de EK-deelnemer is met de meeste doelpunten en kansen na counters. Eigenlijk valt dat nauwelijks opmerkelijk te noemen, aangezien Yannick Carrasco, Kevin De Bruyne, Eden Hazard en Romelu Lukaku in hun clubcarrières vooral succes geboekt hebben op de omschakeling. In de grote ruimte komt hun vaardigheid in één-tegen-één-duels en snelheid optimaal tot zijn recht. Dat verklaart misschien ook dat de Belgische keuzeheer Marc Wilmots niet instemde met de stelling dat zijn ploeg in de gunstige kant van het schema zat. ‘Ik had liever gespeeld tegen Engeland of Spanje. Dan heb je niets te verliezen. Dat is een mooie rol.’ Tegen Hongarije zal van de Rode Duivels verwacht worden dat ze het spel maken, maar juist dit onderdeel heeft de ploeg nog nauwelijks onder de knie.

Kameleon

Misschien is Hongarije voor België wel een van de vervelendste landen om te treffen, want de Oost-Europeanen zijn tactisch extreem flexibel. De Duitse bondscoach Bernd Storck (53) laat zijn team meekleuren met tegenstanders, als een voetbalversie van een kameleon. Liefst vier verschillende formaties heeft Hongarije dit EK gespeeld: 4-2-3-1, 4-1-4-1, 3-4-1-2 en 5-4-1. ‘Wij beheersen enorm veel speelstijlen. Dat is belangrijk, want wij zijn kwalitatief niet het beste team in Frankrijk’, duidt Storck zijn aanpassingsvermogen. ‘Deze tactische flexibiliteit draagt bij aan ons succes. Onze tegenstanders verschillen, dus moeten wij anticiperen. Ook tegen België zullen we weer dingen gaan wijzigen.’

Bij het kiezen van een manier om een specifieke opponent te bestrijden, gaat Storck niet over één nacht ijs. Zo heeft de voormalig technisch directeur van de Hongaarse bond, die sinds juli 2015 keuzeheer is, een flinke professionaliseringsslag gemaakt in zijn technische staf. Parttime medewerkers uit Hongarije zijn vervangen door Duitse fulltimers, waaronder assistent Andreas Möller. ‘We hebben in aanloop naar onze eerste wedstrijd bijna 24 uur per dag naar videobeelden zitten kijken’, vertelt de rechterhand van Storck. ‘Op die manier komen we tot een omvangrijk wedstrijdplan’, vult Storck aan. ‘Met gedetailleerde aanwijzingen om opponenten uit te schakelen.’ Voor ieder duel krijgen de Hongaarse internationals gepersonaliseerde beelden toegestuurd van hun directe tegenstanders. Ook het elftal van België zal dus geen geheimen hebben voor de Magyaren.

Behalve de formatie varieert ook de opstelling van Hongarije per duel. Slechts Adám Lang, Balázs Dzsudzsák, Gabor Kiraly, Richárd Guzmics en Zoltán Gera zijn alle EK-wedstrijden in de basis begonnen. Daarnaast lijken ook de jonge middenvelders Ádám Nagy (20) en László Kleinheisler (22) zeker van hun plek. Zij werden in het laatste groepsduel gespaard uit angst voor een schorsing, net als linksback Tamás Kádár. Aangezien hun vervangers het tegen Portugal niet onverdienstelijk deden, wordt het voor Wilmots lastig te voorspellen hoe Hongarije voor de dag gaat komen.

Compact

Hoewel de tactische uitvoering van Hongarije dus per duel verschilt, zijn wél een aantal patronen te herkennen in het voetbal dat Storck zijn ploeg laat spelen. De Duitser hamert bijvoorbeeld veel op compactheid. Dat uit zich bij Hongarije bijvoorbeeld in de positionering van de vier verdedigers. Wanneer de tegenstander balbezit heeft in de as van het veld, is de ruimte tussen de rechtsback en linksback van de Hongaren nooit meer dan vijftien meter. Ook de middenvelders leggen prioriteit bij het afschermen van het centrum. Doordat de vleugelaanvallers en de spits fanatiek meeverdedigen, worden de ruimtes vaak erg klein.

De vier verdedigers van Hongarije staan erg centraal. De rest van het team biedt ondersteuning.

De vier verdedigers van Hongarije staan erg centraal. De rest van het team biedt ondersteuning.


Bij vlagen probeert Hongarije om tegenstanders vast te zetten aan de zijkant. Aan dergelijke bewegingen doen de twee spelers die op die vleugel staan mee, net als de drie middenvelders. De rest van het team behoudt zijn gebruikelijke positie. Dit heeft voor Hongarije als voordeel dat niet het hele elftal uit positie is als het niet lukt om met pressing de bal te veroveren. Een duidelijk nadeel is dat er grote gaten ontstaan op het veld. Bijvoorbeeld achter de back die meedoet aan het drukzetten, net als in de zone voor de centrale verdedigers. Voor België wordt het belangrijk om in dit soort situaties een spelmaker als Kevin De Bruyne vrij te krijgen in de ruimtes die ontstaan.

Verdedigend beheerst Hongarije twee verschillende varianten. De eerste is het zogenoemde mandekking in de zone, wat is toegepast tegen Oostenrijk. Hierbij worden de backs en middenvelders van de tegenstander geschaduwd door een Hongaar. Welke speler verantwoordelijk is voor de mandekking, is afhankelijk van de zone waarin de opponent zich beweegt. Het voordeel van deze toepassing ten opzichte van reguliere mandekking is dat de formatie niet geheel uit het lood getrokken kan worden. Mocht Storck voor dit plan kiezen, dan is het voor België extra tegenvallend dat Mousa Dembélé ontbreekt met een blessure. Dembélé is namelijk in staat om zijn directe tegenstander uit te spelen en zo grote ruimtes te creëren tegen teams die mandekking hanteren.

De mandekking in zone van Hongarije in beeld. Iedere Hongaar pakt de speler op die in zijn zone opduikt.

De mandekking in zone van Hongarije in beeld. Iedere Hongaar pakt de speler op die in zijn zone opduikt.


De tweede variatie die Hongarije kan toepassen, is de klassieke zoneverdediging. Net als bij de mandekking in de zone wordt hierbij de positionering aangepast aan die van medespelers. Het verschil is dat bij klassieke zoneverdediging de plek van de bal ook mede de positie bepaalt, in plaats van de plek waar een specifieke tegenstander staat. Hierin zijn de invloeden van Atlético Madrid te herkennen, waar Hongarije-assistent Möller enige tijd in de keuken heeft gekeken. Deze zoneverdediging kan Hongarije uitvoeren in verschillende formaties, waarbij steevast de backs ver naar binnen staan en de buitenste middenvelders ondersteuning bieden als de bal richting vleugel gaat.

De zoneverdediging van Hongarije in een 5-4-1.

De zoneverdediging van Hongarije in een 5-4-1.

De zoneverdediging van Hongarije in een 3-4-1-2.

De zoneverdediging van Hongarije in een 3-4-1-2.


Door zijn georganiseerde verdediging aan te passen aan België, kan Storck erin slagen om de achilleshiel van de Rode Duivels bloot te leggen. Tegen defensieve teams laten de Belgen zich immers vaak verleiden om in een laag tempo over de zijkanten te spelen. Om tegen Hongarije goed voor de dag te komen, zal dit vermeden moeten worden.

Mexicaanse invloeden

Vanwege het spel uit balbezit is het verleidelijk om Hongarije weg te zetten als ordinaire counterploeg, maar dat doet Storck en consorten geen recht. De Duitse trainer heeft expliciet prioriteit gegeven aan het ontwikkelen van verzorgd positiespel. Dat begint langzaam vruchten af te werpen. Hongarije heeft gemiddeld meer dan vijftig procent balbezit en hoeft wat betreft passzuiverheid slechts acht EK-deelnemers voor zich te dulden.

In het spel van Hongarije zijn Mexicaanse invloeden terug te zien. Ongeacht de startformatie bouwen de Magyaren namelijk altijd op dezelfde manier op, volgens het evangelie van Ricardo La Volpe. Deze Argentijnse trainer heeft in Mexico een kenmerkende stijl van opbouw geïntroduceerd. Die methode heeft zelfs een naam gekregen: Salida Lavolpiana. Vrij vertaald: de uitweg van La Volpe. Een treffende naam, want de besnorde coach vond een oplossing voor een repeterend probleem. Hij wilde graag verzorgd voetballen van achteruit, maar dat ging niet als de tegenstander zijn twee centrale verdedigers met twee aanvallers vastzette. La Volpe vond daarop een radicaal antwoord door zijn centrum naar de zijkant te sturen en een middenvelder tussen hen te laten uitzakken, waardoor tijdelijk een driemansdefensie gecreëerd werd. De backs schuiven dan ver door om een ondertalsituatie op het middenveld te voorkomen. Het doel van deze strategie is om achterin een afspeeloptie te creëren en vervolgens met een splijtende pass de bal te verplaatsen naar de volgende linie.

Hongarije bouwt op in 4-1-4-1.

Hongarije bouwt op in 4-1-4-1.

Hongarije bouwt op in 4-2-3-1.

Hongarije bouwt op in 4-2-3-1.


Hongarije vond dankzij de truc van La Volpe een antwoord op de Oostenrijkse pressing. Marcel Koller wil met zijn aanvallende middenvelder en spits het centrum van de tegenstander vastzetten, maar via de uitzakkende linksmid Nagy vond Hongarije steeds een uitweg. Daarin was geen onbelangrijke rol weggelegd voor de aanvallers, die met loopacties probeerden de laatste lijn terug te dringen. Dat lukte steeds beter, waardoor de ruimtes voor Oostenrijk steeds groter werden en Hongarije met de zege ging lopen. Voor België is het belangrijk om niet in diezelfde val te trappen.

Het kan mogelijk helpen om een van de backs van Hongarije vrij te laten en met drie man (buitenspeler, aanvallende middenvelder, spits) het centrum onder druk te zetten. Dit biedt tevens grote mogelijkheden op de counter, mocht Hongarije op deze manier tot balverlies worden gedwongen.

Als de opbouw van Hongarije verstoord wordt, liggen er direct grote ruimtes voor België.

Als de opbouw van Hongarije verstoord wordt, liggen er direct grote ruimtes voor België.


De individuele klasse van Balázs Dzsudzsák is een andere manier voor Hongarije om onder druk uit te komen. Dzsudzsák is met enige afstand de beste speler van het team en dus is het voordelig als hij veel in balbezit komt. De voormalig aanvaller van PSV laat zich dan ook regelmatig ver uitzakken. Vaak resulteert dit voor Hongarije in een vrije afspeeloptie, aangezien de linksback van de tegenstander niet tot ver op de andere speelhelft gaat doordekken. Ook met loopacties richting de as probeert Dzsudzsák zichzelf aanspeelbaar te maken. Het afstoppen van de linkspoot vereist dan ook een goede onderlinge afstemming bij België.

In de buurt van het doel ontbreekt het Hongarije vaak aan klasse. In kleinere ruimtes komen de tekortkomingen van de ploeg aan het licht en blijkt het lastig om kwalitatief goede mogelijkheden te creëren. Wat Hongarije wél heeft, is een aantal spelers met een goede knal van afstand. De Oost-Europeanen gokken dan ook vaak op pogingen vanaf de rand van het strafschopgebied. Hongarije komt na het eerste deel van de opbouw vaak aan de zijkant terecht en zoekt dan naar vrije mensen rondom de zestien. Dat gebeurt soms door direct de bal naar het centrum te spelen en in andere gevallen door de kaats te zoeken met spits Adam Szalai, die fungeert als aanspeelpunt. Komt hierdoor een Hongaar op circa twintig meter vrij, dan is vuren het devies. Liefst 71 procent van de Hongaarse schoten van buiten strafschopgebied. Dat is meer dan iedere andere deelnemer dit EK.

 

 

Probleem

Het belangrijkste aanvallende wapen van Hongarije zijn misschien wel de standaardsituaties. Sinds de zomer van 2014 maakte Hongarije 26 goals, waarvan exact de helft uit dode spelmomenten. Op dit EK kwamen 11 van de 35 doelpogingen voor uit dergelijke situaties, met drie doelpunten tot gevolg. Dit succes is in grote mate te danken aan de exceptioneel goede trap van Dzsudzsák, die zo bij directe vrije trappen veel gevaar sticht. Heel bijzonder zijn de varianten van Hongarije niet bij corners en vrije trappen, maar een goede nemer en een aantal goede koppers blijken al voldoende om het veel tegenstanders lastig te maken.

De voornaamste vraag die zondagavond in Toulouse beantwoord gaat worden, is of Storck erin slaagt om met een uitgekiend strijdplan het verschil in individuele kwaliteit met België teniet te doen. Zeker lijkt dat de Rode Duivels het spel moeten gaan maken en in dat onderdeel hebben ze nog niet kunnen overtuigen. Aan Wilmots de taak om een oplossing te vinden voor dit probleem, want de tegenstanders in dit deel van het schema zullen weinig ruimtes gaan weggeven.

Data via Opta Sports

Na jaren van zaaien hoopt België tijdens het EK 2016 te oogsten. Met een selectie vol spelers die onder contract staan bij topclubs, worden de Rode Duivels geacht om een serieuze gooi te doen naar de titel. Bij afwezigheid van het Nederlands elftal legt Catenaccio alle opponenten van België onder de loep, met in deze editie Hongarije.

 

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter