Scouten voor België: luchtmacht Ierland geeft Wilmots nieuw vraagstuk

Na jaren van zaaien hoopt België tijdens het EK 2016 te oogsten. Met een selectie vol spelers die onder contract staan bij topclubs, worden de Rode Duivels geacht om een serieuze gooi te doen naar de titel. Bij afwezigheid van het Nederlands elftal legt Catenaccio alle opponenten van België onder de loep, in dit geval Ierland. Marc Wilmots en consorten azen op sportieve revanche na de nederlaag tegen Italië, maar moeten dan wel een antwoord zien te vinden op de kopkracht en defensieve organisatie van Ierland.

In het openingsduel met Zweden toonde Ierland reeds wat het in huis heeft. De Scandinaviërs produceerden slechts één schot uit open spel, een poging van Zlatan Ibrahimovic die naast zeilde. De 34-jarige superster zat sowieso nooit in de wedstrijd, en dat was geen toeval. In de 4-4-2-formatie met een ruit sloot Ierland erg goed het centrum af en verdedigende middenvelder Glen Whelan zorgde er met een slimme positionering voor dat Ibrahimovic zelden aanspeelbaar was. De aanvaller ging vervolgens steeds meer zwerven over het veld, wat een bevestiging was van het slimme tactische plan van Ierland-manager Martin O’Neill. Een ongelukkig eigen doelpunt zorgde ervoor dat Ierland alsnog met 1-1 gelijkspeelde, maar de sterke prestatie biedt vertrouwen voor het duel met België.

De balcontacten van Zlatan Ibrahimovic in de eerste helft tegen Ierland. Na rust ging hij meer als échte spits spelen, omdat het zinloos was om tegen Ierland te zoeken naar ruimtes tussen de linies. (Links is het doel van Ierland)

De balcontacten van Zlatan Ibrahimovic in de eerste helft tegen Ierland. Na rust ging hij meer als échte spits spelen, omdat het zinloos was om tegen Ierland te zoeken naar ruimtes tussen de linies. (Links is het doel van Ierland)

 

Transformatie

De Ierse nationale ploeg heeft onder O’Neill, die sinds november 2013 in dienst is, een duidelijke transformatie ondergaan. Diens voorganger Giovanni Trapattoni zweerde namelijk nog bij een klassieke 4-4-2, met twee behendige middenvelders aan de zijkant en twee échte controleurs. De voornaamste taak voor de aanvallers was om ballen vast te houden en vrije trappen te veroveren, zodat geprofiteerd kon worden van de offensieve kopkracht. De combinatie van een stabiele organisatie en opportunistisch spel was voldoende om het veel tegenstanders lastig te maken, maar op eindtoernooien kwam Ierland tekort. Op het EK2012 ging de Green Army puntloos naar huis na kansloze nederlagen tegen Kroatië (3-1), Spanje (4-0) en Italië (2-0). Het voornaamste probleem was dat de aanval te veel leunde op de individuele klasse van Aiden McGeady, Damien Duff en Robbie Keane, die allemaal over hun hoogtepunt heen waren. O’Neill heeft geprobeerd om het spel van Ierland aan te passen aan de moderne wetten van het internationale voetbal, zonder dit ten koste te laten gaan van de unieke kwaliteiten van de Ierse ploeg.

“We hebben het verlangen om te presteren, een over-mijn-lijk-mentaliteit’, vatte O’Neill na de 1-1 tegen Zweden de kracht van zijn elftal samen. ‘De spelers lijken zich aangepast te hebben aan dit hogere niveau en de eisen die horen bij het huidige internationale voetbal. Tegen België moeten we dezelfde mentaliteit tonen en tegelijkertijd vertrouwen hebben aan de bal.’

Wes Hoolahan (34) is de verpersoonlijking van het nieuwe Ierland. Voor de technische middenvelder was onder Trapattoni geen plaats, terwijl O’Neill zijn elftal om de spelmaker van Norwich City probeert heen te bouwen. Na experimenten met 4-3-3 en 4-4-2 leek 4-2-3-1 daar de beste optie voor te zijn, maar in het cruciale kwalificatieduel met Duitsland in Dublin kwam op 10 oktober een nieuwe optie naar voren: 4-4-2 met een ruit op het middenveld. Hoolahan zorgt in die formatie vanaf de nummer 10-positie voor creativiteit. Hij wijkt daarbij vaak uit naar de flanken, om te combineren met de offensieve backs Seamus Coleman (rechts) en Robbie Brady (links). Met dank aan Hoolahan laat Ierland bij vlagen aardig combinatiespel zien op de helft van de tegenstander. Dat uitgerekend Hoolahan met een fraaie volley scoorde tegen Zweden was dan ook een bevestiging voor Ierland dat het qua voetballend vermogen op de goede weg is.

Hoolahan


Het wordt voor Wilmots een flinke puzzel om het gevaar van Brady en Hoolahan over de linkerkant in te dammen. Tegen Italië was Laurent Ciman namelijk misschien wel de zwakste man op het veld. Als de rechtsachter van de Rode Duivels tegen Ierland geconfronteerd gaat worden met een overtalsituatie op zijn flank, dan is dat een garantie voor verdedigende problemen.

Hoewel Ierland wanneer mogelijk wat verzorgder probeert te voetballen, is de traditionele Britse stijl niet volledig overboord gegooid. O’Neill zet naast de snelle Shane Long bij voorkeur een aanspeelpunt in de spits, zodat de lange bal gehanteerd kan worden. Geen enkel team heeft dit EK per wedstrijd zoveel lange passes gespeeld als Ierland in de eerste speelronde (79). Tegen Italië is het België niet gelukt om een antwoord te formuleren op een dergelijke strategie, aangezien Graziano Pellè in dat duel vaak aanspeelbaar was met zijn rug naar het doel. De verdedigende middenvelders van België zullen zich tegen Ierland beter moeten positioneren om een herhaling hiervan te voorkomen. Marouane Fellaini lijkt bij uitstek geschikt om zijn verdedigers hierin te ontlasten, mits hij ondersteuning krijgt van een meer technische controleur zoals Moussa Dembélé.

Ierland is soms overigens ook gevaarlijk via vliegensvlugge uitbraken. Doelman Darren Randolph beschikt over een goede uittrap en kijkt altijd naar mogelijkheden om Long in de diepte te lanceren. Zoals gebeurde bij deze goal tegen Duitsland. Alertheid is in dergelijke situaties dus geboden voor de Belgische defensie.

Zijkanten

Waar Ierland aanvallend vooral probeert om door te komen op de flanken, wordt uit balbezit de focus gelegd op het centrum. De vier middenvelders van de Ieren staan in de as gepositioneerd en bewegen vanuit die uitgangspositie mee met de bal. Daarnaast verdedigt een van de twee spitsen mee. Zo ontstaat dus een blok van negen spelers, wat zorgt voor een uiterst degelijke defensie. In het afgelopen jaar werd onder andere tegen Italië (0-0), Engeland (0-0), Duitsland (1-0) en Zwitserland (1-0) de nul gehouden. Eigenlijk ligt er alleen ruimte op de flanken, wat voor Ierland geen groot probleem is gezien hun kopkracht in de achterhoede.

De defensieve organisatie van Ierland. Negen man achter de bal, alleen ruimte aan de zijkant.

De defensieve organisatie van Ierland. Negen man achter de bal, alleen ruimte aan de zijkant.

Voor Wilmots kan het een overweging waard zijn om te anticiperen op de ruimte op de vleugel door bewust te kiezen voor spelers met een individuele actie. Linksback Brady is vanwege zijn beperkte verdedigende kwaliteiten bijvoorbeeld kwetsbaar in één-tegen-één-situaties. Een speler als Dries Mertens of Yannick Ferreira Carrasco zal daar sneller van profiteren dan Kevin De Bruyne, die het meer van zijn intelligente loopacties en traptechniek moet hebben. Daarnaast zullen de vleugelverdedigers van België veel in balbezit komen vanwege de positionering van Ierland. Het opstellen van twee centrumverdedigers aan de zijkant lijkt niet de optimale tactiek om daarvan te profiteren. Voor België is het positief dat Wilmots hier ook bewust van lijkt te zijn: ‘De flanken zullen open liggen voor de backs, maar we mogen niet in hun val trappen’, sprak de Belgische bondscoach over Ierland.

Kwetsbaar is Ierland vooral als het centrum door intelligente loopacties uit elkaar gespeeld wordt. John O’Shea en Ciaran Clark vormen een weinig wendbaar duo, dat kwetsbaar wordt als een van de twee uit positie getrokken wordt. De ongelukkige eigen goal van Clark tegen Zweden ontstaat ook na een dergelijk moment. O’Shea volgt John Guidetti naar de zijkant van het strafschopgebied, waardoor hij geen rugdekking meer heeft en ook Clark geïsoleerd raakt. Om hiervan te profiteren is het voor de spits van België raadzaam om wanneer mogelijk loopacties te maken in de rug van de Ierse backs. Andere spelers kunnen vervolgens in het ontstane gat duiken.

 

John O’Shea wordt uit positie getrokken door een slimme loopactie van Polen. De andere centrale verdediger probeert bij de eerste paal het ontstane gat te dichten, waardoor Polen elders kan toeslaan.

John O’Shea wordt uit positie getrokken door een slimme loopactie van Polen. De andere centrale verdediger probeert bij de eerste paal het ontstane gat te dichten, waardoor Polen elders kan toeslaan.

 

Standaardsituaties

Voor doelpunten is Ierland grotendeels afhankelijk van standaardsituaties. Sinds het WK2014 werden 34 goals gemaakt, waarvan exact de helft uit dode spelmomenten. Het zijn cijfers die enigszins vertekend zijn door de dubbele confrontatie met Gilbraltar. Tegen dit dwergstaatje werden namelijk acht treffers uit open spel gemaakt. Dat betekent dat O’Neill en consorten tegen serieuze tegenstanders het leeuwendeel van hun doelpunten te danken hebben aan standaardsituaties.

Vooral de inworpen van Ierland zijn uniek. Zo werd tegen Zweden bijvoorbeeld de eerste mogelijkheid gecreëerd. Jeff Hendrick deed alsof hij zich aanbood in de buurt van de achterlijn en bracht vervolgens de defensie van Zweden in verlegenheid door van positie te wisselen met Wes Hoolahan, die zich ophield op de rand van het strafschopgebied. Targetman Jonathan Walters legde daarna de bal met het hoofd af op Hendrick, die een vrije schotkans had vanaf de rand van het strafschopgebied. Ierland wil inworpen ook weleens snel nemen, naar mensen die achter de verdediging duiken. Een andere vaste truc is om te doen alsof een verre inworp gaat volgen, om vervolgens de bal kort terug te leggen. In dat soort situaties ontstaat dan de ruimte om een voorzet te geven met de voet.

Bij corners en vrije trappen doet Ierland weinig bijzondere dingen. Dat is ook niet nodig wanneer je beschikt over veel grote en sterke spelers. Dan zijn veel lopende mensen in combinatie met een goede nemer als Brady al voldoende om gevaar te stichten. Voor België is het dus alle hens aan dek als Ierland een standaardsituatie gaat nemen.

Ierland kopt de bal bij een corner door naar de tweede paal, waar drie lopende mensen opduiken.

Ierland kopt de bal bij een corner door naar de tweede paal, waar drie lopende mensen opduiken.


Zo heeft Wilmots ook tegen Ierland weer de nodige vraagstukken op te lossen. Tegen Italië is het de Belgische keuzeheer niet gelukt om in te spelen op de
tactiek van de tegenstander, dus wordt het alleen maar belangrijker om dit tegen Ierland wél te doen. Verdedigend moeten de Rode Duivels erin slagen om de lange bal eruit te halen en tegelijkertijd voorkomen dat overtalsituaties ontstaan op de linkerflank van Ierland. Zoals het onschadelijk maken van standaardsituaties ook een hels karwei gaat worden. Aan de andere kant heeft België natuurlijk een surplus aan kwaliteit en is het zaak om een strijdplan te verzinnen waarin dat voordeel uitgebuit wordt. Snel het spel verplaatsen om de vaardige buitenspelers in één-tegen-één-situaties te krijgen, lijkt wat dat betreft de beste weg naar succes. Aan Wilmots de taak om die te wijzen.

Data via Opta Sports

Door Pieter Zwart, met een bijdrage van Nikos Overheul

Heb je genoten van dit artikel? Overweeg dan eens om het te kopen via onze button in Blendle. Gewoon als bedankje aan de schrijver! 

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter