Real Madrid is een voorbeeld voor elke club

Iedere transferzomer zijn er twee zekerheden. Eén: Real Madrid gaat een exorbitant bedrag spenderen aan een nieuwe sterspeler. Twee: daar gaat de Nederlandse voetbalfan schande van spreken. Toen de transfer van James Rodríguez voor circa tachtig miljoen euro werd afgerond was het weer raak. Hoe is het mogelijk dat die Spanjaarden ondanks een torenhoge schuld maar blijven kopen? Nota bene indirect via banken die via ‘onze belastingcenten’ overeind worden gehouden. En hoe kan het dat de UEFA niet ingrijpt? Die hebben toch hun mond vol van Financial Fair Play? Het antwoord op deze vragen is simpel: de financiële situatie van Madrid is florissant en die schulden vallen bij nadere beschouwing reuze mee.

Dagobert Duck

Het is wonderlijk dat Real Madrid het imago heeft van een financieel wankele club, want in de praktijk zijn de Madrilenen de Dagobert Duck van de voetbalwereld. Ze zwemmen in het geld. Al negen jaar achtereen is Madrid koploper in de Deloitte Money League, die de omzet van alle clubs op een rij zet. Al een decennium lang kan niemand tippen aan de cijfers van Los Blancos. Eigenlijk komt alleen aartsrivaal Barcelona een beetje in de buurt. Madrid krijgt over 2012/13 zelfs 67 miljoen euro meer binnen dan de gehele Eredivisie bij elkaar.

RealMadridfinanciën

De inkomsten van de Madrilenen zijn de afgelopen jaren de lucht ingeschoten. In 1999/2000 was de omzet nog 118 miljoen, wat in dertien jaar tijd bijna vervijfvoudigd is. De jaarlijkse groei van Madrid is twaalf procent. De inkomsten rusten op drie belangrijke pijlers: wedstrijdinkomsten (119 miljoen), televisierechten (188) en commerciële activiteiten (212). Typerend voor de marketingstrategie van Madrid is dat alleen al uit internationale tours en vriendschappelijke wedstrijden een kleine 47 miljoen per jaar wordt opgehaald. Dat is bijvoorbeeld al meer dan de volledige begroting van FC Twente.

Deze cijfers zijn alleen te behalen dankzij de jaarlijkse miljoenenaankopen, die een cruciaal onderdeel zijn van het beleid van Madrid, zoals ook beschreven in het jaarverslag. Real Madrid is een koninklijke club waarvan het imago draait om koninklijke spelers, wiens individuele beeldrechten eveneens door de club geëxploiteerd worden. Het is dan ook geen toeval dat de sterren afkomstig zijn uit bijna alle delen van de wereld met een grote voetbalmarkt: Frankrijk (Karim Benzema), Groot-Brittannië (Gareth Bale), Duitsland (Toni Kroos) en Zuid-Amerika (James Rodríguez). Superster Cristiano Ronaldo is over de gehele wereld te exploiteren, met name in de groeimarkten in de Verenigde Staten en Azië.

Winst

Veel inkomsten zeggen natuurlijk niet automatisch wat over de financiële situatie van een club. Tegenover de hoge omzet staan namelijk ook veel uitgaven, dus is het beter om naar de winstcijfers te kijken. Dit is ook het uitgangspunt van Financial Fair Play: een club mag niet meer uitgeven dan er binnenkomt. Daar hoeft Madrid zich echter geen zorgen over te maken. De laatste keer dat er rode cijfers genoteerd werden, was in 2002. Sindsdien werd er ieder seizoen winst gemaakt.

Vooral de operationele winst (EBITDA, cijfers zonder rente, belastingen, afschrijvingen en transfers) van Madrid is indrukwekkend. Al vier jaar op rij houden Los Blancos meer dan honderd miljoen over, in 2012/13 ging het om 132 miljoen. Dat is bijvoorbeeld meer dan de 96 miljoen van Bayern München, dat bekend staat om de gezonde financiële huishouding. Door de goede operationele cijfers heeft Madrid dus financieel de ruimte om ieder jaar flink in de selectie te investeren. Het doel van een voetbalclub is immers niet om veel geld in kas te hebben, maar om een zo goed mogelijk team op het veld te hebben staan.

RealMadridfinanciën2

Ook inclusief transferuitgaven blijft Madrid uiterst winstgevend. De totale winst voor belasting over het seizoen 2012/13 bedroeg een kleine vijftig miljoen. Die winst is hoger dan die van alle andere clubs in de top acht qua hoogste omzet. De schamele drie miljoen die de Eredivisie overhield steekt er schril bij af. Ook de teams die het imago hebben van het braafste jongetje van de klas (Bayern, Ajax en Arsenal) komen niet in de buurt bij de cijfers van Madrid.

Schuld

Om de schuldenlast van Real Madrid te beschrijven wordt vaak de totale schuld (circa vijfhonderd miljoen) gebruikt, maar dit is een tamelijk onzinnige maatstaf die weinig zegt over de daadwerkelijke financiële situatie. In dat geval worden namelijk alle uitgaven die op basis van vreemd vermogen of afbetaling worden gedaan opgeteld, terwijl het geld dat de club in kas heeft en geld dat het nog tegoed heeft niet worden meegenomen. De totale schuld zou dus toenemen als Madrid deze zomer Cristiano Ronaldo op afbetaling voor tweehonderd miljoen euro verkoopt en een vervanger – eveneens op afbetaling – terughaalt voor vijftien miljoen, terwijl het evident is dat de financiële positie door deze deals niet slechter maar beter zou worden.

Het is daarom beter om naar de netto schuld te kijken, waarbij het geld in kas en equivalenten daarvan worden afgetrokken van de totale schuld. Doordat Madrid al jarenlang flinke winsten noteert, neemt de daadwerkelijke (netto) schuldenlast flink af. Door flinke investeringen in de spelersselectie liepen de schulden in 2010 weliswaar op tot 327 miljoen euro, maar die geldinjectie legde de club geen windeieren. De stagnerende omzet knalde weer de lucht in, waarmee de inhaalslag van Barcelona op dat terrein gestuit werd, terwijl op het veld afgelopen zomer de ultieme bekroning van het in 2009 ingezette project volgde met het winnen van de Champions League. Het feit waar de gemiddelde Nederlandse voetbalfan continu aan voorbij gaat, mag inmiddels duidelijk zijn. Het maken van schulden is geen probleem – en soms zelfs aan te raden –  als de investeringen die je met geleend geld doet meer geld opbrengen dan de leningen je kosten.

RealMadridfinanciën3

Ondertussen was de netto schuld in medio 2013 al teruggelopen tot 91 miljoen. Circa veertig miljoen minder dan voor de transferzomer van 2009. Deze schuld is lager dan die van de meeste Europese topclubs. Behalve het extreem gezonde Bayern München, dat een waanzinnig eigen vermogen heeft, hebben van de Europese topclubs alleen PSG en Manchester City, dankzij een eigenaar die netjes de boeken aanvult, minder schuld.

Relatief

Zelfs deze absolute cijfers zeggen echter nog behoorlijk weinig. Bijna ieder groot bedrijf heeft namelijk ook een grote (absolute) schuld. Simpelweg omdat het soms goedkoper is om iets uit vreemd vermogen dan uit eigen vermogen te financieren. Een schuld van een miljoen is voor een grote onderneming een schijntje, maar voor een kleine onderneming een reden om een faillissement aan te vragen. Daarom is het een betere indicatie om de schuld relatief te bekijken.

RealMadridfinanciën4

Als we de netto schuld corrigeren voor de omzet van de clubs, dan presteert alleen Bayern nog maar beter dan Real. De netto schuld van Madrid bedraagt namelijk slechts 17,9 procent van de omzet, oftewel: met ongeveer een vijfde van de totale jaarlijkse inkomsten kan de club de schuld in theorie aflossen. Voor Financial Fair Play is de regel dat de netto schuld niet hoger mag zijn dan de omzet: bij die kritieke grens komt Real niet eens in de buurt.

Ook qua solvabiliteit (eigen vermogen/totaal vermogen, indicator van gezondheid club) hoeven de Madrilenen zich nergens druk over te maken. Hun ratio ligt namelijk op 37 procent, waarbij een getal tussen de 25 en de 40 als gezond wordt beschouwd. Het eigen vermogen groeide sinds 2000 van 30 naar 312 miljoen.

Risico

Toch balanceert Madrid financieel gezien op een dun koord. De strategie om veel geld te investeren in sterren is tot nog toe namelijk succesvol, maar dat biedt geen garanties voor de toekomst. In het eerste tijdperk van de Galácticos bleek al dat veel vedettes niet automatisch een goed team vormen. Bovendien gaat Real ook het punt naderen waarbij een nieuwe held niet meer direct leidt tot meer inkomsten. Ook een eventueel sportief verval gaat impact hebben op de financiën. Op de dag dat nieuwe aankopen de geldmachine niet meer aan het rollen krijgen, moet Madrid zich zorgen gaan maken.

Een ander, meer acuut risico is de afname van televisiegelden. Real Madrid en Barcelona krijgen samen bijna de helft (ieder honderdveertig miljoen) van alle televisie-inkomsten in La Liga. Logischerwijs blijft er voor de andere achttien clubs dan weinig over. De Spaanse bond heeft al meerdere malen aangegeven dat het de verdeling van deze gelden graag eerlijker zou zien. Mocht dit doorgang krijgen, dan kunnen zowel Barcelona als Real Madrid rekenen op een inkomensafname van tientallen miljoenen.

Daarnaast kampt de club met liquiditeitsproblemen. Medio 2013 bedroegen de totale liquide middelen weliswaar 239 miljoen, maar de schuld die daarmee op korte termijn moest worden afgelost was 338 miljoen. Daarmee had de club een negatief werkkapitaal van ruim honderd miljoen euro, waarmee het risico bestaat dat het op een dag de rekeningen niet meer kan betalen en bij moet lenen om aan de verplichtingen te voldoen. Tegelijkertijd hoort dat bij ondernemen en sporten: zonder risico’s te nemen, is vooruitgang onmogelijk.

Deze liquiditeitsproblematiek is een direct gevolg van de strategie van Madrid: waar andere clubs (zoals Arsenal) vooral langlopende schulden hebben, bijvoorbeeld een hypotheek op het stadion, heeft Real door de forse investeringen in spelers vooral kortlopende schulden. Zolang Madrid winst blijft maken, kunnen deze schulden eenvoudig afgelost worden, maar een aantal financiële dompers kunnen leiden tot problemen. Het voortbestaan van de club komt daarbij niet in gevaar, maar de kop van voorzitter Florentino Pérez gaat dan wel rollen.

Conclusie

Madrid neemt met zijn transferstrategie weliswaar een financieel risico, maar dat betekent niet dat de club in financiële problemen verkeert. Sterker nog: geen topclub heeft zo’n hoge omzet of winst voor belasting. Ook de schuld van Madrid is lang niet zo hoog als vaak wordt beweerd. Van de acht voetbalclubs met de hoogste omzet is relatief gezien alleen de schuld van het kerngezonde Bayern München kleiner.

Bovendien wordt de schuld de afgelopen jaren in een razendsnel tempo afgelost. In het huidige tempo kan over drie seizoenen de netto schuld het nulpunt passeren, maar door de recente investeringen in de selectie duurt dat nu mogelijk wat langer.

Toch ontwikkelt Madrid zich tot een modelclub. Al meer dan tien jaar niet meer uitgeven dan er binnenkomt onder leiding van een democratisch gekozen voorzitter, in plaats van een exotische suikeroom. De winsten worden gebruikt om schulden af te lossen, het eigen vermogen aan te vullen en de selectie te versterken. Dit alles terwijl de club de nodige prijzen meepakt, met La Décima als ultieme bekroning.

Heb je genoten van dit artikel? Overweeg dan eens om het te kopen via onze Blende-knop hieronder. Gewoon als bedankje! 

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter