PSV weerspiegelt persoonlijkheid Rutten

Iedereen is het er eigenlijk wel over eens: het spel van PSV loopt niet over van schoonheid. De eigen supportersvereniging sprak zelfs van ‘angsthazenvoetbal’. Enkele kritische fans hebben reeds het ontslag van coach Fred Rutten geëist. Ondanks het feit dat PSV er niet onaardig voor staat in de strijd om het landskampioenschap en het in Europa bijzonder verdienstelijk gedaan heeft, zijn de aanhangers van de Eindhovense voetbalclub dus niet content: het spel is niet aantrekkelijk genoeg. Als titelkandidaat, redeneren de supporters, ben je naast punten halen ook verplicht om mooi voetbal te spelen. Dus, waarom lukt dat niet? Misschien is het een onvermijdelijk gevolg van de persoonlijkheid van de trainer.

Een angsthaas?

Een angsthaas?

Voordat ik daar op inga, is het eerst nuttig en noodzakelijk om vast te stellen wat er precies aan de hand is met het spel van PSV. Sinds de ‘Boeren’ onder leiding hebben gestaan van Hiddink, en eigenlijk ook wel daarvoor, staat de club bekend om haar degelijke basis. En niet om het aantrekkelijke spel. Met een ijzeren defensie en efficiënte aanval leverde Hiddink van 2002 tot 2006 grootse prestaties. Kortom, PSV heeft van oudsher een reputatie van degelijk en goed georganiseerd voetbal en niet, zoals Ajax, van sprankelend voetbal.

Hoe is dat dit seizoen? Niet veel anders. Rutten kiest regelmatig voor een extra controleur op het middenveld en het spel is vaak weinig spectaculair. Rondom de uitwedstrijd tegen De Graafschap leidde deze “laffe” benadering tot een meningsverschil binnen de club. Naast onspectaculair, risicoloos en controlerend beschikt het spel van de Eindhovenaren over weinig flair en wordt de tactiek regelmatig aangepast aan kleinere tegenstanders. Het lijkt erop dat het ideaal van ‘de nul houden’ enigszins is doorgeslagen.

De reden hiervoor wordt door menigeen gezocht bij Rutten. Zoals vaker het geval is, en niet geheel onterecht, wordt de trainer, vooral door supporters, verantwoordelijk gehouden. Ontslageisen van supporters doet Rutten af met de terechte notie dat supporters vanwege emoties vaak nogal primair reageren. Hoe de vork in de steel zit en waarom het precies de schuld van Rutten is, daar lijkt men al met al niet zo geïnteresseerd, zolang er maar een redelijke zondebok is.

Enkele jaren geleden stond er in de VI een bijzonder interessant artikel over Arsenal-manager Arsène Wenger. Hierin vertelde hij opgroeide in de bar van zijn ouders, alwaar hij regelmatig achter de toog stond. Wenger verteld in deze periode veel geleerd te hebben door te observeren. Hier raakte hij geïnteresseerd in de persoonlijkheid van mensen. Of, zoals hij het zelf stelt in The Guardian: “There is no better psychological education than growing up in a pub… I learned about tactics and selection from the people talking about football in the pub – who plays on the left wing and who should be in the team.” In het bewuste interview met Voetbal International postuleerde Wenger de volgende stelling: “Elk elftal is een perfecte afspiegeling van zijn trainer.” (Letterlijk zei hij: “Ik heb nog geen elftal gezien dat niet de perfecte afspiegeling is van zijn trainer”.)

Het spel van PSV werd even hiervoor beschreven als onspectaculair, risicoloos, controlerend, flairloos en laf. Nu is mijn kennis over de persoonlijkheid van Fred Rutten enigszins beperkt, maar uit de vele interviews die hij gegeven heeft en uit beschrijvingen van de ‘experts’ van Voetbal International blijkt dat hij met recht door menigeen een control-freak genoemd wordt. Daarnaast is men het er ook over eens dat Rutten, als persoon, risico’s het liefst ontloopt. Concluderend kan gesteld worden dat het spel van PSV erg veel overeenkomsten vertoont met de persoonlijkheid van de trainer. PSV bevestigt de ‘wet van Wenger’.

Rest de verantwoordelijkheidsvraag. Persoonlijkheidspsychologie leert ons dat persoonlijkheid een over tijd en situaties relatief patroon van gedragingen is. Noteer: Relatief stabiel over tijd en situaties. Dat betekend dat je persoonlijkheid over je hele leven in de kern hetzelfde blijft. De persoonlijkheid van een individu is dus in de basis, in de kern, gegeven en staat dus buiten de verantwoordelijkheid van de betreffende persoon. Als de volgende hypothese is dat het spel van een ploeg een perfecte afspiegeling is van de persoonlijkheid van de trainer/coach, kan Rutten dus niet veel verweten worden (immers, persoonlijkheid trainer staat per definitie gelijk aan de manier van spelen van het team). Het is met andere woorden, onvermijdelijk dat de teams van Rutten op een dergelijke manier spelen. Gezien de niet verkeerde resultaten van deze methode is het (a) de vraag of er überhaupt aanleiding is om de positie van Rutten in twijfel te trekken en (b) of de personen die Rutten hebben benoemd tot trainer niet minstens zo verantwoordelijk zijn voor het spel. Zij hadden immers moeten weten dat Ruttens ploegen altijd dergelijk voetbal produceren. Ook nu geldt: het is twijfelachtig of zij echt iets verkeerd gedaan hebben met het aanstellen van Rutten en nog twijfelachtiger of er vanwege deze beslissing koppen moeten rollen, hetzij die van Rutten, hetzij die van de technisch eindverantwoordelijke(n)).

About Maarten