Omkoping aan de orde van de dag in Belgisch voetbal

Eigenlijk zou iedere voetballiefhebber het boek ‘Voetbal en Maffia’ van VI-redacteuren Iwan van Duren en Tom Knipping moeten lezen. De twee onderzoeksjournalisten doken een jaar lang onder in de diepe krochten van het hedendaagse voetbal en het resultaat was ontnuchterend. De voetbalwereld lijkt steeds meer in greep geraakt van de maffia, die veel geld verdienen aan het fixen van wedstrijden.

De bomen leken in de voetbalwereld jarenlang tot aan de hemel te groeien, maar die bubbel is keihard geknapt. Grote clubs als Glasgow Rangers gingen failliet en andere clubs als AC Milan moesten afgelopen zomer hun hele selectie in de uitverkoop doen om hun hoofd boven water te houden. Spelers die uit hun contract lopen worden niet meer opgesteld, omdat hun transferwaarde groter is dan hun contractwaarde. Het is de mores van de moderne voetbalwereld, waarin de realiteitszin langzaam begint door te dringen: zo kan het niet langer. Financial Fairplay, een initiatief dat door alle grote Europese clubs wordt gesteund, is daarvan een logisch gevolg.

Roman Abramovich is het toonbeeld geworden van de goedaardige suikeroom, maar niet iedere suikeroom is een Abramovich.

Suikeroom

Voor de clubs die een gezonde koerswijziging niet direct zien zitten, is er ook een op het oog gemakkelijker alternatief: de suikeroom. Een rijke Rus, Arabier of Aziaat die graag een deel van zijn kapitaal wil stoppen in een voetbalclub. Een suikeroom wordt bij een voetbalclub ontvangen met open armen. Ze geloven, misschien tegen beter weten in, in het bestaan van de voetbalsinterklaas. Een rijke buitenlander die uit pure liefdadigheid hun club komt redden van de ondergang. Dat is natuurlijk een droom.

Suikerooms zijn over het algemeen echter geen liefdadigheidswerkers. Wie bepaalt, die bepaalt: zeker bij een voetbalclub die enorm om geld verlegen zit. Daar maken rijke eigenaren graag gebruik van.

Om een voorbeeld dichtbij de deur te nemen: Vitesse had in het seizoen 2010-2011 een omzet van een krappe 9,5 miljoen euro. De lasten van diezelfde club lagen tegen de 25 miljoen aan, wat een tekort oplevert van vijftien miljoen per jaar, dat braaf opgevuld wordt door garanties van Merab Jordania. Hem tegenspreken is dus geen optie, want als hij de stekker eruit trekt, dan is Vitesse ten dode opgeschreven. Wat Jordania ook roept, in Arnhem zegt men ‘ja’ en ‘amen’.  Diegenen die dat niet doen, worden vervangen door vriendjes uit het netwerk van Jordania. Zo gaat het bij vrijwel alle clubs met een rijke eigenaar. De suikeroom is de Zonnekoning, waarvoor alle dienaren diep buigen.

In het gunstigste geval gaat het de eigenaar om status, macht of ziet hij de voetbalclub als een leuk speeltje. Dan lift de club (neem Chelsea) mee op zijn dadendrang en gloren successen aan de horizon. Deze eigenaren zijn echter niet het eeuwige leven beschoren. Status en macht kunnen gaan vervelen en eens raak je uitgespeeld. Aangezien rijke eigenaren een relatief nieuw fenomeen zijn, hebben we nog geen exodus van deze figuren meegemaakt. Een club als Chelsea zal waarschijnlijk echter niet kunnen zonder een suikeroom die de jaarlijkse tekorten aanvult.

Voor hem in de plaats zal tegen die tijd een andere rijke Rus komen. Of een Amerikaan, Aziaat of Arabier: dat maakt geen verschil. Als hij de rekeningen maar betaalt. Dat maakt clubs en spelers erg kwetsbaar voor een eigenaar die niet het juiste met de club voor heeft. Zo viel Corinthians in de handen van zaakwaarnemers en bleek FC Gossau plots in handen van een matchfixer te zijn gekomen. Dergelijke voorbeelden zijn over de hele wereld te vinden: van België tot China en van Rusland tot Engeland. De droom van een rijke eigenaar blijkt voor het gros van de clubs uiteindelijk een grote nachtmerrie te zijn.

Monopoly geld

De club hoeft echter niet eens zelf in handen te zijn van een eigenaar met kwade bedoelingen in de zin. Een matchfixer hoeft geen hele club in handen te hebben, om de boel naar zijn hand te zetten. Zo zijn voetballers die maandenlang geen salaris hebben ontvangen al bijzonder kwetsbaar voor omkoping.

Het niet betalen van salarissen is de normaalste zaak ter wereld bij clubs die een eigenaar hebben, die niet zo rijk blijkt te zijn als gedacht. Als een pathologische leugenaar aankomt met een zak monopoly geld, dan hangen clubs de vlag uit. Ze zijn weer even gered. Direct volgen vaak een aantal grote aankopen, totdat blijkt dat de eigenaar helemaal niet zo rijk is als gedacht. Iets wat Malaga bijvoorbeeld meemaakte. Een club die nu in de achtste finale van de Champions League staat.

In veel voetballanden neemt men het niet zo nauw met betalingdiscipline (zeker als de eigenaar niet zoveel geld heeft als gedacht), waardoor voetballers speelballen kunnen worden van de maffia. Als ze één keer een stap zetten in het moeras van de voetbalmaffia met een onschuldige handeling, zakken ze er steeds verder in. Totdat ze er niet meer uit kunnen komen. Het is de grootste bedreiging van het hedendaagse voetbal. De Aziatische competities zijn er al aan ten onder gegaan.

België

In dat kader kwam het Belgische voetbalblad Sport/Voetbalmagazine uit met een onthullend onderzoek. Uit een enquête van het sociale voetbalnetwerk Zamante kwamen alarmerende resultaten naar voren.

Zo werd maar liefst veertig procent van de spelers vorig seizoen te laat betaald, waarmee ze behoren tot een kwetsbare groep voor omkoping. In dat kader is het bijna logisch dat 35 procent van de ondervraagde voetballers aangeeft weet te hebben van omkoping.

Nog pijnlijker is de reactie van Steven Martens, CEO van de KBVB: “Wij zijn verrast”, meldde hij. Ruim een derde van de voetballers heeft weet van omkoping, maar de grote baas is compleet verrast. Dat geeft weinig vertrouwen in een adequate bestrijding van het probleem.

Zwart geld

Een week eerder zond Canva al een schokkende reportage uit in het programma Panorama over zwart geld in het Belgische voetbal. Een ploeg van dat programma bood aan zeven Belgische clubs zwart geld aan. Dit voorstel werd door zes clubs klakkeloos aangenomen. In totaal ging het om een bedrag van minstens zes ton. Eén club gaf zelfs aan dat er ‘nog een paar zijn die me zo betalen’.

Dergelijke praktijken bedreigen het voetbal. De maffia wil ons geliefde spelletje overnemen en dat lijkt ze voorlopig bijzonder goed te lukken. De uitwassen van hun praktijken komen zo nu en dan aan het licht, maar het lijkt erop dat dit slechts het topje van de ijsberg is. België blijkt nu ook besmet te zijn en het lijkt slechts wachten te zijn op het eerste incident dat Nederland betreft.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter