Nostradamus: Winnaar van de Afrika Cup

Zaterdag begint de Afrika Cup met de openingswedstrijd Zuid-Afrika-Kaapverdië. Het is een goed gebruik om in aanloop naar een groot toernooi uitgebreid te filosoferen over een mogelijke winnaar. Daarvoor kun je vervolgens tal van argumenten aanvoeren en daarover ben je het met elkaar oneens. Dat levert vaak interessante discussies op, maar kom daar niet mee aan bij een econoom. Die hebben zo hun eigen methodes ontwikkeld om toernooien te voorspellen. Die instrumenten laten wij nu los op de Afrika Cup.

Wie wint dit jaar de Afrika Cup? Economen weten het wel.

Transferwaarde

Zo ontdekten twee professoren uit Berlijn, Gert Wagner en Jürgen Gerhards, dat opgetelde transferwaardes van elftallen een betrouwbaar instrument vormden om grote toernooien te voorspellen. Zij wisten op deze manier de winnaars van de WK-finales van 2006 en 2010 en de EK-finale van 2008 correct te voorspellen.

In groep A weet Marokko volgens die weg groepswinnaar te worden, voor Zuid-Afrika, Kaapverdië en Angola. Ghana is de winnaar in groep B, terwijl ook Mali doorgaat naar de kwartfinale. Niger wordt kansloos vierde en Congo wordt op het nippertje uitgeschakeld. Zambia is de eerste grote naam die sneuvelt. De titelverdediger delft het onderspit in groep C, waar Nigeria en Burkina Faso doorstoten. Ethiopië eindigt kansloos als vierde. Qua transferwaarde is groep D de sterkste groep, wat Tunesië de kop kost. Algerije en Ivoorkust bereiken wel de kwartfinale, terwijl Togo, ondanks de aanwezigheid van Emmanuel Adebayor, eruit vliegt.

In de kwartfinale sneuvelt er één verrassend team: thuisland Zuid-Afrika, waarvan bijna de gehele selectie in de eigen competitie actief is, verliest van Ghana. Verder schakelt Marokko tegenstrever Mali uit, wint Ivoorkust van Burkina Faso en Nigeria klopt Algerije.

In de halve finale verliest favoriet Ghana de titanenstrijd met het Ivoorkust van Didier Drogba. Marokko wordt de andere finalist, nadat het Nigeria uitschakelde. Nigeria wint vervolgens wel de strijd om de derde plaats tegen Ghana. De winnaar van de Afrika Cup wordt uiteindelijk Ivoorkust, nadat het Marokko heeft verslagen.

BNP, bevolking en ervaring

In het boek ‘Duren spitsen scoren niet’ introduceren Simon Kuper en Stefan Szymanski een andere methode. Aan de hand van het Bruno Nationaal Product per inwoner, het aantal inwoners en de ervaring van een land op internationaal niveau blijken ze vrij nauwkeurig voorspellingen te kunnen doen over de lange termijn.

Aan de methode kleven echter ook enkele nadelen. Zo zijn de verschillen tussen twee landen soms nihil, maar in een knock-outsysteem moet er wel een beslissing vallen. Bovendien is een eindtoernooi een dermate kleine steekproef, dat toeval een te grote rol speelt en daar is geen economisch model tegen opgewassen. Een derde nadeel is dat ervaring bij Kuper en Szymanski gebaseerd werd op een enorme dataset met vrijwel alle interlands die ooit gespeeld werden daarin. Daarop kon ik geen beroep doen. Ik heb de ervaring verkregen door alle gespeelde duels van een land in de Afrika Cup mee te tellen en de duels van Afrikaanse teams op een WK drie keer te tellen. Ook het thuisvoordeel is meegenomen in de berekening.

De berekening werkt grofweg als volgt: als het BNP per hoofd van een land dubbel zo groot is als dat van een ander land, levert dat een voordeel op van 0,15 doelpunt. Bij bevolking is een verdubbeling 0,10 doelpunt en bij internationale ervaring is dat maar liefst 0,5 doelpunt waard. Het thuisvoordeel levert Zuid-Afrika een voordeel van 0,66 per wedstrijd op. Speelt Zuid-Afrika dus tegen een land dat exact de helft internationale ervaring, bevolking en BNP per hoofd heeft, dan heeft het een voordeel van 1,41 doelpunt en zal het dus waarschijnlijk de wedstrijd winnen.

Door de minimale bevolking (500.000) en de nog geringere internationale ervaring op het hoogste niveau (geen), is Kaapverdië volgens deze theorie geheel kansloos in hun poule. Zuid-Afrika is in diezelfde poule overduidelijk groepswinnaar, terwijl Marokko concurrent Angola voorblijft. Voornamelijk dankzij de internationale ervaring van Marokko. In beide berekeningen gaan Marokko en Zuid-Afrika dus door naar de kwartfinales.

In groep B wordt Ghana gemakkelijk groepshoofd. Het grote Congo eindigt achter Ghana als tweede en plaatst zich ook voor de kwartfinale. Mali wordt derde en dwergstaat Niger wordt kansloos laatste. Volgens de marktwaardes zou Mali zich plaatsen voor de kwartfinale in plaats van Congo.

In de derde poule eindigt het grote Nigeria als poulewinnaar, voor Zambia, Ethiopië en Burkina Faso. Als we kijken naar marktwaardes, dan zou Zambia uitgeschakeld worden en gaat juist Burkina Faso door.

In de laatste groep gebeurt er iets opvallend: topfavoriet Ivoorkust (dat volgens marktwaardes het toernooi zou winnen) vliegt er hier al in de groepsfase uit. Algerije en Tunesië blijken te sterk, voornamelijk dankzij het hogere BNP per hoofd van de bevolking. Opnieuw is Togo de zwakste broeder in de poule des doods.

In de kwartfinale vliegt de andere topfavoriet Ghana (qua marktwaarde de nummer vier) uit het toernooi tegen Marokko, dat het vooral wint dankzij het hogere BNP per inwoner. Zuid-Afrika kent geen problemen met Congo, Nigeria klopt Tunesië en titelverdediger Zambia sneuvelt tegen Algerije, dat op alle drie de meegewogen factoren beter scoort.

In de halve finale is thuisland Zuid-Afrika te sterk voor Nigeria, wat ze volledig aan het thuisvoordeel te danken hebben. Zonder het thuisvoordeel zou Nigeria het dankzij de grotere bevolking en internationale ervaring namelijk gewonnen hebben van Bafana Bafana. Tussen Marokko en Algerije is in feite geen winnaar te voorspellen. Het verschil tussen beide teams is 0,005 doelpunt in het verschil van de Marokkanen.

De strijd om de derde plaats is een waar titanengevecht. Nigeria en Algerije hebben ongeveer evenveel internationale ervaring, terwijl het BNP per hoofd van Algerije groter is. Dankzij de bevolking van 170 miljoen heeft Nigeria echter zo’n groot voordeel dat het die achterstand kan compenseren en de derde plaats bemachtigt.

In de finale moet Zuid-Afrika opnieuw tegen Marokko. Net als in de groepsfase wint het thuisland dit, maar dat is enkel dankzij het vermeende thuisvoordeel. Het model van Kuper en Szymanski voorspelt dus dat dit Zuid-Afrika de Afrika Cup oplevert. Dat zou de tweede keer zijn dat Bafana Bafana de begeerde trofee in de wacht sleept. De vorige keer? 1996. Organiserende land? Zuid-Afrika.

Eindredacteur Pieter Zwart zal morgen afreizen naar Zuid-Afrika om de Afrika Cup te verslaan. Dagelijks zou er een blog te lezen zijn op Catenaccio met de laatste ontwikkelingen uit Afrika. Vragen, op- of aanmerkingen, ideeën en tips zijn altijd gewenst via pieter@catenaccio.nl.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter