Mentaliteit is een moeilijk verhaal voor de buitenwacht

Oranje won gisteren opnieuw en plaatste zich al na twee speelrondes voor de achtste finales van het WK. Toch was er behoorlijk wat kritiek op de kwaliteit van het spel tegen Australië. Amateurvoetballers, huismoeders en journalisten leken het over één ding eens: Nederland dacht er te makkelijk over na de ruime overwinning op wereldkampioen Spanje. Niets is echter minder waar.

In zijn biografie schrijft Louis van Gaal: “Mentaal, dat is een moeilijk verhaal voor de buitenwacht. Die mensen zien iets en concluderen dan meteen: die heeft geen inzet. Media schrijven dat ook altijd: ze deden er niet genoeg aan. Vaak is dat niet zo. Ze kónden niet meer brengen. […] Dan staat het elftal tactisch niet goed. Daardoor komt iemand steeds te laat, waardoor het líjkt alsof iemand de scherpte mist of er onvoldoende aan doet. Maar als je verkeerd staat, heb je een probleem. Dan ga je er wel voor, maar dan oogt dat niet zo.”

mentaliteit

In het boek Sportpsychologie staat: “Er is dikwijls een zekere druk om met een verklaring te komen: beter een slechte verklaring dan geen. Soms kan het geen kwaad dit in het achterhoofd te houden als deskundigen een uiteenzetting geven over hoe iets kwam.” Dat gaat in dit geval zeker op voor de verklaringen van Jeroen Grueter. Volgens de NOS-commentator “verloor Nederland veelal de slag op het middenveld”, speelde Australië goed “vanwege de geweldige sportmentaliteit” en deed Nederland dat niet “omdat het er te makkelijk over dacht”.

Dat is een typisch voorbeeld van ‘beter een slechte verklaring dan geen’. De werkelijke verklaring voor het apathische Nederland lag veel meer in het tactische aspect. In de eerste helft bleek Nederland amper in staat de diepe backs Daryl Janmaat en Daley Blind te bereiken om zo de backs van Australië uit de tent te lokken. In de tweede helft leek Nederland scherper en meer gefocust, maar in werkelijkheid had dat alles te maken met de gewijzigde veldbezetting.

In interviews met de spelers na de wedstrijd tegen Spanje was het dé hoofdmodus: even genieten, maar dan de focus weer op Australië. De Oranje-spelers zijn bezig aan missie 2.0, wereldkampioen worden. Zij beseffen dondersgoed dat die Australiërs geen stelletje houthakkers zijn waartegen je even lekker aan je doelsaldo kunt werken. Zoals Robin van Persie zei: “Het is een WK, dit is de top van de wereld, dan win je niet zomaar even.”

Helaas werkt ons brein zo dat als we eenmaal een bepaalde conclusie hebben getrokken, we alleen maar voorbeelden zien die onze conclusie ondersteunen. Dat werd prachtig aangetoond in een basketbalonderzoek naar de Hot Hand. In het basketbal heerste de alom geaccepteerde opvatting dat een speler die net raak heeft geschoten een grotere kans heeft ook de volgende bal raak te schieten.

In dat boek werden duizenden schoten onderzocht en werd geconcludeerd dat het ene schot, raak of mis, helemaal niks te maken had met het daaropvolgende; er bleek geen enkele correlatie aanwezig. Dat leidde in de basketbalwereld tot verwarring, althans, de meeste spelers en coaches trokken zich weinig van het onderzoek aan, want ‘zij wisten gewoon dat het niet zo was’. Een legendarische basketbalcoach voegde daaraan toe: ‘Ok, iemand heeft een onderzoekje gedaan. Leuk.’

Deze confirmation bias kwam ook terug in de wedstrijd tegen Australië. Nederland had net ruim gewonnen van Spanje, dus dan moet de gemakzucht er wel in zijn geslopen, dat kan niet anders. De stroperige eerste helft vormde daarvoor vervolgens het perfecte bewijs, terwijl het probleem in werkelijkheid vooral met de uitvoering van de speelwijze te maken had.

Catenaccio op Blendle! 

Catenaccio brengt tijdens het WK een speciaal magazine uit dat binnenkort exclusief te lezen is op Blendle. We bieden onze artikelen daar los te koop aan voor een bescheiden bedrag (0,10 – 0,25 cent, afhangende van de lengte). Door je te registreren op Blendle.nl krijg je gratis een tegoed van 2,50, wat straks voldoende is om ons hele magazine te kopen. Praktisch gezien kan je Catenaccio dus gewoon gratis blijven lezen tijdens het WK, maar steun je wel ons werk! 

Volg ons op Blendle om op de hoogte te blijven!

About Marco van der Heide

Marco van der Heide voetbalde in de Jupiler League voor SC Cambuur, maar moest stoppen vanwege een hoofdblessure. Nu richt hij zich op de sportjournalistiek, is hij voetbaltrainer, startte hij de onderneming VoetbalTaal en werkt hij aan een boek over talentontwikkeling.