KNVB ontbreekt het aan topsportmentaliteit

Dankzij een 5-1 overwinning op Jong Rusland heeft het Jong Oranje van Cor Pot zich zo goed als geplaatst voor de halve finale van het EK in Israël. Reden genoeg voor glimmende gezichten bij de begeleidingsstaf en de bobo’s. Een paar dagen eerder zagen we al hetzelfde gebeuren bij het grote Oranje in Azië. De conclusie mag zijn dat de KNVB een jaar voor het WK in Brazilië erg tevreden is met zichzelf. Juist dat gegeven zou de Oranje-supporter nu al veel zorgen moeten baren.

Cor Pot is het perfecte toonbeeld van de huidige KNVB: erg tevreden met zichzelf

Cor Pot is het perfecte toonbeeld van de huidige KNVB: erg tevreden met zichzelf

Prestaties of ontwikkeling?

De afgelopen weken heb ik met veel interesse de interviews met Jong Oranje-bondscoach Cor Pot gevolgd. Van te voren werd het EK in Israël verkocht als een belangrijk leermoment in aanloop naar het WK. Dat deed me deugd, want blijkbaar was het leeraspect voor het jeugdelftal toch belangrijker dan prestaties.

Dat hoopte ik ook terug te zien in de interviews met Pot, die in feite de manager is van het ontwikkelingsproces van de grootste talenten van Nederland. Over leren hoorde ik maar één ding: Leroy Fer vroeg de bondscoach om tips bij de ‘vrouwtjes’.  Verder was Pot vooral tevreden met zijn keuze om tegen Duitsland meer fysieke kracht te brengen. Daarnaast benadrukten zowel de bondscoach als de directeur betaald voetbal dat prestaties noodzakelijk zijn. Jong Oranje moet het EK winnen. Punt uit.

Prestigeproject

Het jeugdtoernooi lijkt dus bovenal een prestigeproject te zijn, waarmee de KNVB-bestuurders hun eigen ego kunnen opvijzelen. Kijk eens: Nederland is nog steeds een fantastisch opleidingsland. We winnen immers een jeugd EK.

Deze omschakeling naar meer prestaties bij jeugdteams is gemaakt rond 2000, toen Louis van Gaal het zowel bejubelde als bekritiseerde masterplan schreef. Sindsdien presteert Oranje steeds beter op toernooien voor de jeugd. Het meest in het oog springen de twee overwinningen die Jong Oranje boekte. Maar ook het EK onder zeventien werd tweemaal door Oranje gewonnen.

Daar is op zich niets mis mee, maar als je inzoomt op de elftallen die deze prestaties boekten, komt het ware probleem aan de oppervlakte. Uit het elftal dat in 2006 won, is alleen Klaas-Jan Huntelaar uitgegroeid tot een vaste international. Van het team uit 2007 groeide zelfs niemand uit tot een onomstreden international. De beste spelers van de elftallen die het EK onder zeventien wonnen, werden weggeplukt door Engelse clubs. De KNVB biedt een etalage waar spelers, bestuurders en overambitieuze jeugdtrainers zichzelf kunnen profileren. De clubs en uiteindelijk vaak ook de spelers zijn hiervan de dupe.

Kevin Strootman

Neem bijvoorbeeld Kevin Strootman, die speciaal voor dit toernooi is ingevlogen als aanvoerder. De linkspoot speelt al sinds begin 2011 in het Nederlands elftal, waar hij inmiddels is uitgegroeid tot reserve-aanvoerder. Hij maakte al een groot eindtoernooi mee en speelde reeds achttien interlands. Bij PSV is hij eveneens onomstreden.

Wat hij aan zijn persoonlijke ontwikkeling zou moeten opsteken van een jeugd EK is dan ook een volkomen raadsel. Strootman heeft de dynamiek van een groot toernooi al meegamaakt en het niveau is voor hem geen uitdaging. Duitsland gunt Ilkay Gundogan, die pas zeven interlands speelde, na een lang seizoen gewoon een vakantie. Strootman speelde dit seizoen al 49 wedstrijden voor PSV en Oranje, maar mag voor het jeugd EK gewoon weer komen opdraven.

Vlak na het jeugd EK wordt Strootman alweer van het strand geplukt, want voor PSV staan de belangrijke wedstrijden in de voorronde van de Champions League op het programma. Duels die ook voor de status van het Nederlandse voetbal van groot belang zijn. De KNVB heeft echter een broertje dood aan clubbelangen en het individuele belang van spelers: het imago staat namelijk op het spel en dat is belangrijker.

Zo kan het gebeuren dat Tonny Trindade de Vilhena, waarvoor een jeugdtoernooi erg belangrijk kon zijn in zijn ontwikkeling als voetballer, waarschijnlijk het hele toernooi vanaf de bank mag bekijken. Bram Nuytinck, die de gehele kwalificatie aanvoerder was, zit naast hem. Andere talenten, zoals Davy Pröpper, Virgil van Dijk, Mitchell Dijks, Jetro Willems en Jeffrey Bruma, zitten thuis, omdat de KNVB in al zijn wijsheid besloten heeft spelers terug te halen uit de A-selectie. Lerin Duarte mocht als troost mee met het grote Oranje.

Fysieke kracht

Vanwege de prestatiedrang van de KNVB komt er nog een ander probleem om de hoek kijken. Lichtvoetige, technische spelers worden namelijk aan de kant geschoven voor fysiek sterkere en oudere concurrenten, die een stuk minder potentie hebben. Pot was zelfs zo trots als een hond met zeven lullen, toen hij vertelde dat hij Maher wisselde om wat meer fysieke kracht in zijn ploeg te krijgen.

Dat fysieke kracht de hoofdmoot voert, blijkt alleen al uit het feit dat zestien van de 23 spelers geboren zijn in de eerste zes maanden van het kalenderjaar. Van de zeven spelers uit de tweede helft van het kalenderjaar komen er ook nog eens drie uit juli en augustus. Zouden de spelers die geboren zijn in september, oktober, november en december soms allemaal niet kunnen voetballen? Natuurlijk wel, maar ze hebben een fysieke achterstand op de jongens uit januari en als prestaties in de jeugd de boventoon voeren, kost ze dat de kop. Zo spoelt de KNVB alle talenten die geboren zijn in de tweede helft van het kalenderjaar zonder pardon door het afvoerputje.

De desastreuze gevolgen van dit beleid waren ook tegen Jong Duitsland weer op het veld terug te zien. Toen de jonge Duitsers – die hun grootste talenten nog misten, omdat die wel rust worden gegund door de bond – na rust Nederland onder druk zette, kwamen de tekortkomingen van het huidige Nederlandse voetbal aan het licht. De spelers zijn eenbenig, de ballen springen bij een aanname een paar meter van de voet, de handelingssnelheid is te laag en naar spelers met een individuele actie moet gezocht worden met een vergrootglas.

Dat zou te denken moeten geven in aanloop naar het WK, dat over een jaar al voor de deur staat. In Nederland overheerste echter vooral tevredenheid. De spelers hadden immers op fysieke kracht en mentaliteit een overwinning geboekt in de laatste minuut. Op zijn Duits, dus. Althans: het vroegere Duitsland. Het huidige Duitsland heeft net op tijd de omslag gemaakt naar meer technisch verfijnd voetbal. Nederland bewandelt ondertussen de omgekeerde weg en gek genoeg lijkt niemand dat erg te vinden.

Louis van Gaal

Ondertussen treedt Louis van Gaal met een gelegenheidselftal vol reserves van Nederlandse topclubs en basisspelers van middenmoters in binnen- en buitenland aan in Azië. Een sportief nutteloze trip, die vooral ten dienste staat van de bankrekening van de KNVB. Als de voetbalbond dat geld zou gebruiken om  te investeren in de opleidingen of straatvoetbal, zou dat geen probleem zijn, maar voorlopig blijkt dat nergens uit. Er wordt geld verdiend, maar een heldere visie over wat er met dat geld dient te gebeuren, ontbreekt volledig.

Met de trip naar Azië verspeelde de KNVB tevens zijn laatste kans om met de spelersgroep alvast te ontdekken hoe het is om in de zomer te voetballen in Brazilië. Slechts de staf is aanwezig geweest in het land waar het WK wordt georganiseerd. Het elftal komt er komende zomer pas achter welke problemen er komen kijken bij voetballen in Brazilië en dan is het veel te laat om daar wat op te verzinnen.

Het doet denken aan de Olympische Spelen van 2008. In zijn boek Yes, een crisis beschrijft Marc Lammers hoe de voorbereiding van zijn hockeyvrouwen verschilde van die van de voetballers van Foppe de Haan. Lammers en zijn team waren reeds tweemaal in China geweest in aanloop naar de Olympische Spelen. Zij wisten hoe het Olympisch Dorp eruit zag, hoe het verkeer werkte en bovenal wat spelen in hitte, smog en een hoge luchtvochtigheid betekende.

De voorbereiding van het voetbalelftal bestond uit een aantal trainingen in de klimaatkamers op Papendal. Lammers herinnert zich hoe Gerald Sibon na een training uit die kamer kwam: “Ach, het valt best mee.” Ondertussen had de damesploeg voorbereidingen getroffen. Ze gebruikten ijsvesten om tijdens de wedstrijd sneller hun lichaamswarmte kwijt te raken. Na de wedstrijd waren er ijsbadjes om het herstel van het lichaam te bespoedigen. Het resultaat was verbluffend: de dames van Lammers waren tijdens de Olympische Spelen superfit en wonnen goud. De mannen van Foppe de Haan oogden een stuk minder fit en waren naar huis voor ze er erg in hadden.

EK 2012

Tijdens het EK 2012 in Polen en Oekraïne bleek nogmaals wat een slechte voorbereiding betekent voor het elftal. De spelers van Bert van Marwijk waren nog nooit op de locatie geweest van te voren en ervoeren toen pas wat de enorme reistijd voor effect op hun lichaam had. De KNVB deed zich ervan af door te stellen dat andere landen dit ook niet deden, maar daar komen ze op het WK niet meer mee weg. Grote voetballanden als Spanje, Italië, Uruguay en Nigeria nemen namelijk deel aan de Confederations Cup en verblijven daarvoor in Brazilië, terwijl ook Frankrijk en Engeland momenteel daar ter plaatse zijn.

Geen voetbalverstand

Al deze cruciale fouten zijn vooral te wijten aan een gebrek aan voetbalverstand en topsportmentaliteit in de top van de KNVB. Bondscoach Van Gaal heeft overal in de top gewerkt, maar de verdere bezetting van de posities geeft toch te denken. Danny Blind heeft in geen enkele functie van Ajax naar tevredenheid gefunctioneerd. Zijn andere assistent – Patrick Kluivert – moet gedwongen vertrekken bij FC Twente. De medische staf van Oranje is bijna gelijk aan de staf die bij Ajax moest vertrekken wegens een stortvloed aan blessures. De technische baas van de KNVB is Mohammed Allach, die behalve een jaartje bij FC Twente vooral boogt op zijn ervaring als technisch verantwoordelijke bij – met alle respect – RKC Waalwijk en VVV Venlo. Pot beleefde zijn enige successen als trainer als assistent van Dick Advocaat. Op eigen benen kwam hij niet verder dan het niveau Telstar.

In de directie en raad van commissarissen van de KNVB zit zelfs helemaal niemand met enig verleden als topsporter. Het opnoemen van de namen zegt waarschijnlijk al voldoende. Bert van Oostveen (directeur betaald voetbal), Jean Paul Decossaux (commercieel directeur) en Ron Francis (financieel directeur) vormen de directie. Gerard Bouwer, Peter Vogelzang, Johan Lokhorst, Simon Kelder en Ger Vermeulen maken deel uit van de raad van commissarissen.

Van dat clubje hebben alleen Kelder (als directeur van Excelsior) en Bouwer (als speler van Sparta en FC Dordrecht) hun sporen verdiend in de voetbalwereld. Wat er nodig is om de wereldtop van het voetbal te bereiken, hebben zij echter ook niet ervaren. Dat er bij de KNVB zoveel cruciale fouten worden gemaakt, is daar een logisch gevolg van.

Conclusie

Een jaar voor het WK is er zo weinig reden voor optimisme. De prestaties van de Nederlandse clubs in Europa waren het afgelopen seizoen dramatisch en slechts Arjen Robben en Robin van Persie kunnen bij een Europese topclub nog rekenen op een basisplaats. Slechts een perfecte voorbereiding zou het Nederlands elftal kunnen redden, maar op dat gebied worden cruciale fouten gemaakt. Basisspelers van Oranje worden uitgeput met een jeugdtoernooi in Israël, terwijl het eerste elftal een trip naar Azië verkiest boven Brazilië, waar volgend jaar het WK wordt gespeeld. De enige in de leiding van de KNVB die de wetten van de wereldtop kent, heeft zijn conclusies inmiddels al getrokken: er zijn acht landen die meer kans maken om wereldkampioen te worden dan Nederland.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter