Kijkje in keuken bij beste jeugdopleidingen

Deze week bracht de European Club Association een uitgebreid rapport uit over de verschillende jeugdopleidingen in Europa. Het betrof zowel een kwalitatief als kwantitatief onderzoek, waarvoor ruim honderd jeugdopleidingen door heel Europa bekeken werden. Het geeft de voetballiefhebber een ongekend kijkje in de jeugdopleidingen die het meest tot de verbeelding spreken. Hoewel het rapport meer opleidingen beschrijft, zal ik me richten op Ajax en FC Barcelona.

Ajax

Wim Jonk is het gezicht van de jeugdopleiding van Ajax

In de opleiding van Ajax staat de clubfilosofie centraal. De Amsterdammers blijken opvallend in de wij-vorm te spreken. De waarden die het wij-gevoel bijeen houden zijn aanvallende voetbal (“kwaliteit zonder resultaat is zinloos, resultaat zonder kwaliteit is saai”) en een sterke jeugdopleiding. Als een jongen van zestien jaar oud goed genoeg is, mag hij meedoen met het eerste elftal. Dat ziet Ajax liever dan een aankoop van buitenaf.

De structuur van de jeugdopleiding is dankzij Plan Cruijff ingericht op vijf wielen. Daarmee zijn ze afgestapt van de vorige structuur, waarin teamtrainers een grote invloed uitoefenden op de ontwikkeling van individuele jeugdspelers. De wielen zijn ingedeeld op basis van het biologische ontwikkelingsproces van een mens. Dit zijn de verschillende wielen:

–          Wiel onderbouw (7 – 12 jaar; technisch manager: Michel Hordijk)
–          Wiel middenbouw (13-16 jaar; technisch manager: Michel Kreek)
–          Wiel bovenbouw (17-20 jaar; technisch manager: Wim Jonk)
–          Wiel operations (verantwoordelijk voor administratieve zaken)
–          Wiel technisch management, beter bekend als technisch hart (eerste elftal; leden: Frank de Boer (hoofdtrainer), Dennis Bergkamp (verbindingsofficier jeugd en eerste, bewaker Ajax-cultuur) en Wim Jonk (jeugdopleiding))

Met het technisch hart is Ajax afgestapt van traditionele hiërarchische structuren. Het is een organische structuur in de filosofie van Henry Mintzberg.

Het hele idee van opleiden bij Ajax onderscheidt de club van andere clubs in Europa. De gangbare opleiding heeft het idee dat een trainer een groep spelers moet trainen. Bij Ajax traint een groep trainers een individuele speler. Normaal gesproken zou dat onbetaalbaar zijn, maar door de opleiding in te delen in wielen, is het makkelijker om individueel of in kleine groepjes te werken.

Ajax probeert spelers op te leiden voor het spelen van totaalvoetbal. Daarin staat de technische bagage centraal. Die basistechniek moet al aangeleerd worden vanaf de jongste jeugd. Daarom ligt daar (onder acht jaar) de prioriteit op het kweken van vertrouwen met de bal. Van acht tot twaalf jaar komen daar afwerken, positiespel en koppen bij. In de leeftijdscategorie van dertien tot zestien gaat de focus steeds meer liggen op passing in de kleine ruimte. In alle trainingsvormen staat de bal centraal. In het laatste deel van de opleiding wordt de jeugdspelers de finesses van het spel bijgebracht. Niet alleen op technisch gebied, maar ook op fysiek gebied.

Ajax probeert bij zijn jeugdspelers het voetballen op straat te stimuleren. Op straat kunnen ze spelen zonder dat iemand ze vertelt wat ze moeten doen. Deze vrijheid bevordert hun creativiteit, die een essentieel onderdeel uitmaakt van het voetbal dat Ajax graag wil spelen. Buitenlandse spelers in de jeugdopleiding krijgen minimaal twee jaar de tijd. Zo kunnen ze wennen aan de manier van spelen, de taal en de Nederlandse cultuur.

Ajax probeert spelers zowel mentaal als fysiek zo snel mogelijk klaar te stomen voor het eerste elftal. De mentale hardheid wordt gecreëerd bij de evaluatie aan het begin van het nieuwe jaar. Spelers krijgen dan te horen of ze op het punt staan af te vallen aan het eind van het jaar of juist op de goede koers zitten. Daarmee wordt de druk om te presteren en jezelf te verbeteren opgevoerd. Hierdoor wordt de stap qua mentale druk richting het eerste elftal kleiner.

FC Barcelona

De meest geprezen jeugdopleiding ter wereld is waarschijnlijk die van FC Barcelona. Het trainingscomplex voor de jeugd, ‘La Masia’, is zelfs wereldberoemd. Van fundamenteel belang voor de jeugdopleiding is de filosofie van het eerste elftal. Bij FC Barcelona hanteren ze de stelling dat het eerste elftal in hetzelfde systeem moet spelen als de jeugd, in plaats van de jeugd in hetzelfde systeem als het eerste elftal.

De Catalaanse invloeden zijn ook van essentieel belang bij FC Barcelona. Zo komt tachtig procent van de spelers in de opleiding uit Catalonië. De unieke speelwijze, inmiddels bekend als ‘tiki-taka’, is echter het allerbelangrijkste. Spelers uit de opleiding van FC Barcelona moeten aan het eind van hun opleiding in staat zijn probleemloos mee te draaien in dat spelletje.

De structuur van FC Barcelona bestaat uit twee delen. De professionele sector (eerste elftal, Barcelona B en Barcelona-19) en de jeugdsector (alle jeugdelftallen). Je kunt instromen in de opleiding vanaf achtjarige leeftijd. Ieder elftal wordt geleid door twee coaches, die beiden fulltime in dienst zijn. Terwijl de meeste teams alleen aan het begin van de avond trainen.

Jeugdspelers worden bij Barcelona hetzelfde behandeld als spelers van het eerste elftal. Dit om de doodeenvoudige reden dat een achtjarig jongentje over tien jaar de nieuwe revelatie kan zijn in het eerste elftal. Ze leren de spelers om te gaan met de verschillende mentale aspecten van het spel: winnen, verliezen, vormverlies, zelfvertrouwen en blessures. Vrijwel alle oefenvormen bij Barcelona worden met de bal gedaan. Jeugdspelers moeten namelijk plezier hebben in het spelletje.

Opvallend in de opleiding van Barcelona is de geringe aandacht voor het fysieke aspect. Tot zeventienjarige leeftijd verbiedt de Spaanse topclub zelfs het werken met gewichten. Als er een fysieke achterstand is, kan dat op die leeftijd nog makkelijk gecompenseerd worden. Bij Barcelona draait het om techniek en creativiteit, zodat een speler die uit de opleiding komt in iedere situatie automatisch de juiste keuze maakt. Xavi en Andrès Iniesta zijn het levende bewijs dat deze filosofie werkt.

Het volledige rapport is hier te lezen.

 

 

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter