Je moet kiezen: Europees succes of kampioen

Sinds Ajax is uitgeschakeld in Europa heeft de club alles gewonnen. Toeval, of is het juist deze uitschakeling die de Amsterdammers het kampioenschap bezorgt? We doken dieper in de relatie tussen kampioenschappen en Europees voetbal. Het lijkt wel degelijk een voordeel om snel uitgeschakeld te worden.

Natuurlijk zijn er meerdere factoren aan te wijzen die allen van invloed zijn op de recente prestaties van Ajax. Tactische nuances, het minder zware trainingsregime van de Boer, enzovoorts. De vraag is echter welke rol de uitschakeling in Europa heeft gespeeld. No-nonsense types van de oude stempel stellen dat je best twee keer per week kunt voetballen. Moderne analisten met een meer wetenschappelijke aanpak komen met termen als periodisering en maximale belastbaarheid. Wij doken in de recente geschiedenis om een antwoord te vinden.

We kunnen de invloed van het spelen van Europees voetbal simpel testen door naar de statistieken te kijken. We zetten de landskampioenen van de laatste 15 jaar af tegen het aantal competitiewedstrijden dat zij nog moesten spelen na hun laatste Europese wedstrijd. De resultaten staan in onderstaande tabel en grafiek.

Het verschil tussen de groene lijn en de blauwe lijn laat zien dat de aanstaande landskampioen het Europees gezien vrijwel altijd minder deed dan de best presterende Nederlandse club in Europa. Gemiddeld werd de aanstaande landskampioen uitgeschakeld in Europa met nog 15 competitiewedstrijden voor de boeg. De grafiek laat zien dat Europees en nationaal succes een zeldzame combinatie is. Enkel PSV, dat tussen 2005 en 2008 vier keer op rij landskampioen werd, lukte dat. Hier moet bij vermeld worden dat PSV met name in de eerste succesjaren een uitermate sterke selectie had met onder andere Philip Cocu, Mark van Bommel, Alex, Gomes, Jefferson Farfan, Ji-Sung Park en Ibrahim Afellay. In de persoon van Guus Hiddink had PSV ook een toptrainer.

Ook in het huidige eredivisieseizoen lijkt het spelen van Europees voetbal een negatief effect te hebben op de competitieresultaten, waarbij opvalt dat zware Europese wedstrijden meer punten in de competitie kosten. In de zes competitiewedstrijden die aanstaand landskampioen Ajax na haar Champions League-wedstrijden speelde, haalde de club slechts acht punten. Na de Europa League-wedstrijden tegen Manchester United haalde Ajax wel een honderd procent score in de competitie, maar dit was tegen de mindere goden van Excelsior en NEC.

Volgens AZ coach Gertjan Verbeek wordt vermoeidheid zijn spelers aangepraat door de media. Als dat waar is slaagt de media daar erg goed in, want in de zes competitiewedstrijden na Europees voetbal die AZ na de winterstop speelde haalde het slechts 7 punten.

Ook in de buitenlandse competities gaan Europees succes en een hoge klassering op de nationale ranglijst niet hand in hand. In Engeland strijden Manchester United en Manchester City om de landstitel, beide clubs werden in de groepsfase van de Champions League uitgeschakeld. Chelsea verdedigt de Engelse trots in de Champions League, maar lijkt onder haar stand te eindigen. In Duitsland stevent Borussia Dortmund op de titel af, een ploeg die niet Europees overwinterde. In Frankrijk strijden Montpellier en Paris Saint Germain om de titel, twee ploegen die dit seizoen geen enkele Europese wedstrijd speelden. Olympique Marseille bereikte de kwartfinale van de Champions League, maar moet het in de competitie doen met een tiende plek. In de Serie A doet Juventus het als koploper verrassend goed, wat misschien te danken is aan het feit dat ze dit seizoen niet uitkwamen in Europa. Uitzondering op de (vuist)regel is de Spaanse Primera Division. FC Barcelona en Real Madrid staan zowel nationaal als internationaal op eenzame hoogte.

Vermoeidheid wordt vaak gezien als de reden dat het lastig is om drie keer per week te voetballen. Dit is in mijn ogen niet het hele verhaal. Een club die bijvoorbeeld op zondag, donderdag en zondag moet voetballen, komt niet meer toe aan trainen. Daags voor en daags na een wedstrijd wordt er niet getraind om beter te worden, maar om te herstellen.

Toen Steve McClaren in de achtste finale van de Europa League Ola John en Leroy Fer rust gaf, kwam hem dat op veel kritiek te staan. In Nederland heerst de opvatting dat elke wedstrijd gewonnen moet worden. Deze opvatting is echter niet reëel. Europees voetbal kost competitiepunten. Wanneer na een Europese wedstrijd een thuiswedstrijd tegen een degradatiekandidaat op het programma staat, kan Europees voetbal niet zo veel kwaad. Een uitwedstrijd bij een middenmotor wordt echter een lastige opgave. Nederlandse clubs adviseer ik het Europese programma naast het eredivisieprogramma te leggen, om zich vervolgens af te vragen hoe belangrijk dat Europese toernooi eigenlijk is. Het is heel stoer om te roepen dat elke wedstrijd even belangrijk is, verstandig is het echter niet. Op meerdere fronten een topprestatie leveren is alleen voor de hele groten weggelegd.

About Jeroen Beets