Is Feyenoord de grote verliezer van de transfermarkt?

In de zomer van 2007 stak Feyenoord zich diep in de schulden door voor veertien miljoen euro enkele ervaren krachten te kopen. Feyenoord eindigde – ondanks de forse investeringen – op een ronduit teleurstellende zesde plek en moest in de daaropvolgende seizoenen keihard saneren en een beroep doen op de jeugd. Deze jaargang heeft Martin van Geel het roer weer omgegooid. De jeugd, die Feyenoord afgelopen jaren terugbracht naar de top, heeft plaatsgemaakt voor ervaring. Dankzij enkele aankopen is het geloof in de Coolsingel onder Feyenoord-fans weer opgeleefd. Is het transferbeleid van Feyenoord werkelijk zo goed als de supporters denken?

Schermafbeelding 2015-09-13 om 23.00.31

Goalimpact

Het mathematische model Goalimpact, ontwikkeld door natuurkundige Jörg Seidel, kan ons helpen bij het beoordelen van de transfers van Feyenoord. Goalimpact is vooral een fascinerend experiment; Seidel heeft een indrukwekkende database van zo’n 400.000 wedstrijden opgebouwd en is in staat om een enorm aantal spelers te beoordelen, iets waar geen enkele andere voetbalstatisticus tot dusver in is geslaagd. Het is een poging om de invloed van een speler op het doelsaldo van een team te meten. Dat gebeurt door het doelverschil van een bepaald team wanneer een speler op het veld staat te vergelijken met het doelsaldo wanneer de speler niet op het veld staat. Daarnaast wordt de kwaliteit van de tegenstander (mindere tegenstander, minder punten) en de sterkte van het eigen team (sterker team, minder punten) meegenomen. De gemiddelde speler heeft een GI van ongeveer 100 (een uitgebreide uitleg over het algoritme achter Goalimpact is hier te vinden).

De grote vraag blijft wel in hoeverre de kwaliteiten van een speler in een algoritme te vangen zijn. Goalimpact vertelt ons namelijk slechts wat het niveau van een speler is, niet waarom dat hoog of laag is. Oftewel: Goalimpact focust zich niet op het proces (waarom is een speler goed?), maar op het resultaat (wat is het effect van deze speler op de uitslag?). Zo’n algoritme brengt onlosmakelijk vertekeningen met zich mee. Zo hebben jonge spelers vaak een kleinere dataset waardoor hun GI minder betrouwbaar is en zijn prestaties uit het verleden (bijvoorbeeld voor een ernstige blessure) nog van invloed op de huidige Goalimpact van een speler. De Goalimpact-score van een speler kan soms sterk afwijken van het beeld dat mensen hebben van die voetballer. Neem Luciano Narsingh bijvoorbeeld, die is op basis van Goalimpact de nummer vier van de Eredivisie. Dat kan komen door de hiervoor genoemde redenen, maar Goalimpact kan ook compleet nieuwe inzichten bieden.

Schermafbeelding 2015-09-13 om 22.50.20

Door de Goalimpact van de Eredivisieteams voor en na de transferperiode te vergelijken, kunnen we te weten komen welke teams zich volgens het model goed versterkt hebben – en welke juist niet. En wat blijkt: volgens Goalimpact is Feyenoord een van de grote verliezers van deze transferwindow. Een vaststelling die rechtstreeks indruist tegen het breed gedragen optimisme over Feyenoords titelkansen. Slechts vier clubs, waaronder PEC Zwolle en FC Twente, noodlijdende clubs die deze transferperiode moesten verkopen om het hoofd financieel boven water te houden, zijn volgens Goalimpact namelijk slechter uit de transferzomer gekomen dan Feyenoord (daling van Goalimpact van 2,5%). Dit is vooral te wijten aan het vertrek van Jordy Clasie (Goalimpact 147,1) en in iets mindere mate Luke Wilkshire (136,4). Daarvoor zijn middelmatige spelers als Jan-Arie van der Heijden (100,8), Simon Gustafson (89,9) en Michiel Kramer (105,0) teruggekomen.

En dat terwijl Feyenoord voor het eerst sinds jaren weer flink geïnvesteerd heeft. Voor het viertal Gustafson, Kramer, Botteghin en Vejinovic is een kleine tien miljoen euro uitgetrokken en Kuyt en Elia (132,9 en 112,5) zijn weliswaar transfervrij aangetrokken, maar hebben allebei een meer dan verdienstelijk contract getekend. De laatste keer dat Feyenoord zoveel uitgaf aan transfers was in het rampjaar 2007, toen er veertien miljoen euro werd besteed aan enkele ervaren krachten. Bijna elke aankoop bleek later een miskoop.

Voor Martin van Geel is daarmee het jaar van de waarheid aangebroken. Hij heeft voor het eerst sinds zijn aanstelling de kans gekregen om zijn selectie gericht te versterken. De technisch directeur heeft daarbij een aantal opmerkelijke keuzes gemaakt: zo heeft hij twee centrale verdedigers gehaald en geen backs gekocht, hoewel er met Van Beek-Kongolo een zeer talentvol centrum aanwezig is en de rechts- en linksbackpositie dun bezet zijn. Het is sowieso merkwaardig dat Feyenoord geen linksback aangetrokken heeft, aangezien de Rotterdamse club aan het begin van de transferperiode heel dichtbij de komst van Mitchell Dijks was – een echt Plan B was er blijkbaar niet. Daarnaast heeft Van Geel in korte tijd vier spelers die als spits kunnen spelen (Achahbar, Kuyt, Kazim-Richards en Kramer) vastgelegd. De komende maanden moet nog gaan blijken of dat de juiste keuzes zijn – de voortekenen op basis van Goalimpact zijn in ieder geval slecht.

Schermafbeelding 2015-09-13 om 22.50.29

Opleidingscompetitie

Goalimpact stelt ons ook in staat om het niveau van de Eredivisie als geheel te beoordelen ten opzichte van vorig seizoen. Goalimpact lijkt te bevestigen dat de Eredivisie in de zomer aan kwaliteit heeft ingeleverd, zoals vaak gesuggereerd in de media. Op enkele clubs met een (lichte) stijging na, heeft elke club ten opzichte van vorig seizoen ingeleverd. Dat is vrij logisch gezien het feit dat de Eredivisie een typische opleidingscompetitie is; jonge spelers worden ingekocht bij kleinere clubs, opgeleid en vervolgens na een aantal seizoen doorverkocht, als ze beter zijn. Als vervangers voor de goede verkochte spelers worden nog niet ontwikkelde talenten gehaald die vanzelfsprekend nog een wat lagere GI hebben.

Volgens GI heeft AZ de beste zaken gedaan tijdens de transferzomer. De club heeft op het eerste oog zijn beste spelers verkocht en daar beduidend mindere spelers voor teruggehaald, maar GI beschouwt Nemanja Gudelj (112,2), Aron Jóhannsson (107,6) en Steven Berghuis (109,5) als gemiddelde spelers, terwijl aanwinsten Alireza Jahanbakhsh (118,6), Rajko Brezancic (115,2) en Ben Rienstra (113,8) ver boven het gemiddelde zitten.

SC Cambuur en FC Twente zijn er het slechtst van afgekomen afgelopen transferwindow. Twente moest zijn halve selectie verkopen om een acuut faillissement te voorkomen, SC Cambuur verkocht GI-toppers Etiënne Reijnen en Wout Droste. Voor PEC Zwolle geldt in mindere mate hetzelfde, maar die hebben de schade met Lars Veldwijk en Dirk Marcellis aardig weten te beperken. En PEC Zwolle heeft Wout Brama. Brama is volgens het GI-algoritme de op één na beste speler van de Eredivisie – en dat terwijl PEC Zwolle hem pas op de laatste dag van de transferperiode vastlegde (bij Brama speelt het wel mee dat hij lang geblesseerd is geweest, en nu mogelijk minder goed is dan voorheen. Zijn huidige GI komt waarschijnlijk dus niet overeen met zijn werkelijke niveau). De beste speler volgens Goalimpact? Dat is Luuk de Jong, spits en aanvoerder van PSV.

Ajax kampioen, Cambuur degradeert

Seidel probeert Goalimpact ook in te zetten om de ranglijst van competities mee te voorspellen. De voorspelling hierboven is gebaseerd op het huidige puntenaantal van een bepaald team, de Goalimpact van alle spelers samen en de te verwachten GI gedurende het seizoen. Goalimpact is in staat om de ontwikkeling van spelers te voorspellen dankzij de enorme database van Seidel.

Schermafbeelding 2015-09-13 om 22.50.45

Het model ziet Ajax momenteel als de voornaamste titelkandidaat is (kans op titel van liefst 51,6%), terwijl het stuntelende SC Cambuur een heel zwaar seizoen tegemoet gaat. Cambuur heeft volgens het model 46,3% kans om direct te degraderen. Verder is het opvallend dat het model denkt dat AZ (ondanks de goede zaken deze zomer) en FC Twente op respectievelijk plek twaalf en zestien gaan eindigen. In het linkerrijtje zijn PEC, Heracles Almelo en NEC op vier, vijf en zeven opvallende namen.

En Feyenoord? Goalimpact denkt dat De Trots van Zuid derde of – als het meezit – tweede wordt. Dat is gelukkig keurig binnen de doelstellingen van Martin van Geel.

About Philip Schreurs

Philip (1999) is de jongste van de redactie, maar waarschijnlijk ook de meest getalenteerde. Hij specialiseert zich in de Eredivisie. Volg Philip op Twitter | Meer artikelen van Philip