Hoe Bosz Vitesse laat falen

Het is crisis in Arnhem. Op dit moment staat Vitesse twaalfde en in de laatste tien duels werd er slechts één keer gewonnen. Dat komt met name door het enorme aantal tegendoelpunten dat Vitesse te verwerken kreeg. Afgelopen zaterdag tegen SC Heerenveen kreeg de formatie van Peter Bosz liefst vier goals om de oren. De te aanvallende strategie en de geringe defensieve kwaliteiten zijn de belangrijkste oorzaken voor het falen van Vitesse.

Peter Bosz baalt na het missen van een kans tegen Ajax (4-1 verlies).

Peter Bosz baalt na het missen van een kans tegen Ajax (4-1 verlies).

Verzorgd voetbal

Peter Bosz laat zijn formatie dit seizoen verzorgd voetbal spelen. Vitesse heeft iedere week veel balbezit (gemiddeld zo’n 60%), bouwt van achteruit op en probeert in een 4-3-3 via de flanken de verdediging van de tegenstander uit elkaar te spelen. Er wordt geduldig gecombineerd op weg naar het doel. Met name het middenveld is van belang; de technici Vejinovic, Qazaishvili en Pröpper hebben een surplus aan creativiteit en daarmee staan ze aan de basis van de meeste aanvallen.

Daarnaast komen Achenteh en Chelsea-huurling Wallace, de linker- en rechtervleugelverdediger, graag op langs de zijkant, wat het spel van Vitesse nog eens extra offensief maakt. Op de zijkanten varieert Bosz veel: Bertrand Traore, Zakaria Labyad, Denys Oliynyk en Renato Ibarra moeten voor voorzetten en creatieve impulsen vanaf de flanken zorgen. In de spits wist Dauda nog niet echt te overtuigen en Traore is wisselvallig (bovendien neemt hij momenteel deel aan de Afrika Cup). Daardoor werden eerder al Qazaishvili en recent Pröpper uitgeprobeerd in de punt van de aanval.

Een team dat veel scoort, maar ook veel goals incasseert is kenmerkend voor de trainer Peter Bosz. In zijn laatste periode als coach van middenmoter Heracles (2010-2013) maakte zijn ploeg ieder seizoen minimaal vijftig doelpunten. Er was echter geen enkel seizoen in die periode waarin Heracles minder dan vijftig goals tegenkreeg. In Almelo koos hij vaak voor een ultra-offensief 3-4-3-systeem, dat vooral tegen topclubs zelfmoord bleek.

Gelukkig waren de verwachtingen bij Heracles niet al te hoog, dus was er alom lof voor het spektakelvoetbal in Almelo. Inmiddels is Bosz echter geen trainer van een simpele middenmoter. Het behalen van resultaat heeft, met name op dit moment, prioriteit in Arnhem. Vitesse biedt haar fans dan wel vermaak – enkel titelkandidaten PSV en Ajax scoorden meer dit seizoen – maar staat voorlopig in de grijze middenmoot van de Eredivisie.

Vitesse-3

Tegengoals

De oorzaak voor de slechte positie op de ranglijst is niet moeilijk aan te wijzen: de Arnhemmers krijgen op dit moment simpelweg te veel tegengoals te verwerken, zeker voor een team dat de ambitie heeft om mee te draaien in de (sub)top.  Immers geldt in het voetbal: als je mee wilt doen om het kampioenschap is het voorkomen van tegendoelpunten belangrijker dan het maken van goals. In het statistische voetbalboek Corners moet je kort nemen van Chris Anderson en David Sally wordt geconcludeerd dat ‘met een betere achterhoede de kans op een titel dan wel het voorkomen van degradatie groter is, ongeacht hoeveel doelpunten de aanvallers kunnen maken’. Het is geen toeval dat acht van de laatste tien kampioenen in de Eredivisie de minste tegendoelpunten van de competitie hadden.

Het relatief hoge aantal tegendoelpunten heeft alles van doen met de huidige strategie van Vitesse. Met name uit balbezit kent het elftal van Bosz problemen.

Vitesse wil hoog druk zetten. Dat betekent dat de aanvallers voorin beginnen met het afjagen van de tegenstander. Soms schuift een middenvelder zelfs door op één van de centrale verdedigers van de tegenstander. Het voordeel van vroege pressie is dat je de bal dichter bij het doel van de tegenstander kunt veroveren. Het nadelige gevolg ervan is dat het hele team moet opschuiven, waardoor de verdediging met erg veel ruimte in de rug komt te spelen.

Snelle verdedigers kunnen diepte- en steekpasses verdedigen, maar Kashia en Van der Heijden zijn trage centrale verdedigers, die met veel ruimte in hun rug zwak zijn. Met name in de omschakeling van aanvallen naar verdedigen wordt Vitesse zo een kwetsbaar team. Depay liet vorig weekend door loopacties in de diepte al zien waar de zwaktes van Hollywood aan de Rijn liggen.

Ruimte achter de defensie van Vitesse bij een tegenaanval van PSV.

Ruimte achter de defensie van Vitesse bij een tegenaanval van PSV.

De geringe defensieve kwaliteiten van de voornamelijk aanvallend denkende backs helpen niet mee; Achenteh en Wallace laten verdedigend nog wel eens steekjes vallen. Zo had laatstgenoemde afgelopen zaterdagavond schuld aan zowel het eerste als het tweede doelpunt en Achenteh kreeg maar geen vat op Luciano Slagveer, die twee keer scoorde.

Bovendien zorgt het (te) aanvallende middenveld voor meer druk op de verdedigers. Spelers als Vejinovic en Pröpper denken in eerste instantie liever vooruit, richting de goal, dan dat ze de controle bewaren. De middelste linie zorgt wel voor heel veel creativiteit en is betrokken bij veel doelpunten, maar dat gaat ten koste van de verdedigende taken. Het is daar nog steeds zoeken naar de balans voor Bosz. In de duels met PSV en Heerenveen stelde hij met Josh McEacharan een extra controleur op om de verdediging te ontlasten.

Het is niet zo dat Vitesse (in het algemeen) veel kansen weggeeft (al was dat tegen Heerenveen wel zo). Feyenoord is de enige club in de Eredivisie met minder schoten tegen dan de Arnhemse vereniging. Vitesse geeft vooral veel grote kansen weg. Dat heeft alles te maken met de ruimte achter de defensie; daardoor is er meer vrijheid voor de aanvallers om een actie te maken, een spits kan bijvoorbeeld vaker alleen op de keeper af.

Tegen PSV werden de kwetsbaarheden van de Arnhemse club in ieder geval eenvoudig blootgelegd. Hoewel Vites tot een spervuur aan schoten kwam, had PSV vlak na rust op 0-2 of 0-3 kunnen komen als Luuk de Jong en Memphis Depay in de tegenaanval iets scherper waren geweest. Ook tegen Heerenveen gaf Vitesse een aantal enorme kansen weg. Je kunt zelf wel veel creëren, maar door de tegenstander zulke goede kansen te bieden riskeer je nu eenmaal een nederlaag.

De locaties van de schoten van Vitesse tegen PSV. (via Opta)

De locaties van de schoten van Vitesse tegen PSV. (via Opta)

Daarnaast is het feit dat Vitesse meer dan dertig keer schoot niet alleszeggend. Vaak is het zo dat het team met de meeste doelpogingen wint, maar het is nog beter om de kwaliteit van de schoten te bekijken. Hoewel de kansenverhouding 33-12 was, schoten beide teams even vaak van binnen de zestien (acht maal). De waarde van de vele schoten van Vitesse was nogal laag, zo vond voetbalblog 11tegen11 uit. Daarbij is het logisch dat je maar weinig scoort met zoveel schoten van buiten het strafschopgebied; slechts één op de ongeveer 25 pogingen van buiten de zestien is raak.

Vitesse laat zich inzakken en houdt de linies kort op elkaar.

Vitesse laat zich inzakken en houdt de linies kort op elkaar.

In de wedstrijd tegen Ajax om de KNVB Beker liet Vitesse zien hoe het ook kan. Tegen Ajax stapte Bosz voor één keer van zijn principes af – hij liet zijn ploeg op eigen helft inzakken. Ajax werd niet met offensief, verzorgd voetbal, maar met slim countervoetbal verslagen. De formatie van Frank de Boer wist zich geen raad met de weinige ruimte en speelde de bal in een laag tempo rond. Vitesse gaf die wedstrijd geen goede kans weg, terwijl het zelf liefst vier keer scoorde.

Dat dit experiment voor één keer slaagde wil overigens niet zeggen dat countervoetbal per se de oplossing is. De zege kan ook tot stand zijn gekomen doordat Ajax faalde en bovendien had Vitesse de wind mee; Joël Veltman hielp Traoré twee keer een handje en Labyad schoot een bal van 25 meter binnen. De verdedigende stabiliteit was echter van groot belang voor de overwinning.

Zekerheden

Natuurlijk hoeft Vitesse niet meteen heel verdedigend voetbal te gaan spelen, maar de Arnhemmers doen er goed in om enkele defensieve zekerheden in te bouwen. Vitesse kan in plaats van één verdedigende middenvelder twee controleurs opstellen, de aanvallende taken van de backs beperken en het druk zetten verminderen; door bijvoorbeeld in fases druk te zetten in plaats van een hele wedstrijd (wat bijna geen team vol kan houden). Bovendien jaagt de spits van Vitesse dikwijls door op de keeper – ook dat kan problemen veroorzaken als de tegenstander zich onder de druk uit weet te voetballen.

Verder zijn enkele spelerswijzingen aan te raden. De Braziliaan Wallace is een zwakke schakel achterin, Kelvin Leerdam en jeugdexponent Kevin Diks zijn in defensief opzicht betere opties. Op het middenveld is een speler met verdedigende capaciteiten een logische keuze. Voorin zijn de problemen het minst groot – Vitesse creëert en scoort meer dan genoeg.

Voor Bosz wordt het tijd om van zijn gebruikelijke strategie af te stappen. Vitesse staat immers niet eens zo ver boven de degradatiestreep. Voor een trainer van een ploeg die in principe om plaatsen voor Europees voetbal zou moeten spelen is resultaat op het moment belangrijker dan amusement. Het wordt tijd dat idealist Bosz dat inziet.

Statistieken via Opta

About Philip Schreurs

Philip (1999) is de jongste van de redactie, maar waarschijnlijk ook de meest getalenteerde. Hij specialiseert zich in de Eredivisie. Volg Philip op Twitter | Meer artikelen van Philip