“Het zal onrustig worden als Brazilië eruit ligt”

Drie jonge journalisten die in Sao Paulo wonen willen een documentaire maken over het WK-stadion in Itaquera, waar onder andere door Nederland wordt gespeeld op het WK. Middels een crowdfundingcampagne proberen ze voldoende geld voor hun project bij elkaar te krijgen. Catenaccio sprak met Daan Dekker, éen van de initiatiefnemers.

itaq3

Wat is er zo bijzonder aan dit stadion dat jullie er een film over willen maken?

‘Het stadion ligt midden in een arme en ruige buitenwijk van São Paulo: Itaquera. Voor de bewoners verandert er de komende tijd veel: bewoners van de aangrenzende favela moeten hun huis uit vanwege werkzaamheden; straatverkopers zien hun kans schoon om eindelijk rijk te worden; de politie moet alles op alles zetten om de veiligheid in de buurt te garanderen. Wat dit verhaal bijzonder maakt, is juist dat het zo goed laat zien wat het WK betekent voor de gemiddelde Braziliaan.’

Wat dachten jullie toen bekend werd dat een deel van het stadion is ingestort, eind vorig jaar, waarbij enkele werkers overleden?

‘Op dat moment waren we bezig met de voorbereidingen van de documentaire en hadden we contact met actievoerders en mensen uit de favela. Meteen werd duidelijk hoeveel woede en onvrede er heerste over het WK: mensen kenden de bouwvakkers en hun families en waren woedend over de arbeidsomstandigheden waaronder de arbeiders moesten werken. De arbeiders zelf durfden daar niet veel over te zeggen omdat ze bang waren hun baan te verliezen. Dat liet meteen zien welke belangen er in het spel zijn: bewoners hebben ook wat te winnen bij het WK, maar de FIFA bepaalt de regels.’

De invloed van de FIFA reikt verder dan slechts voetbal, hoe zien jullie dat terug?

‘De FIFA stelt de eisen waar de Braziliaanse overheid aan moet voldoen. Wil je als land zo’n groot toernooi organiseren, dan zit er niks anders op dan met de eisen akkoord te gaan. Die eisen houden onder andere in dat straks tijdens het WK de kilometers rond het stadion FIFA-gebied zijn. Binnen de hekken mogen alleen de sponsors hun producten verkopen. De Brazilianen die wat aan het toernooi kunnen verdienen, moeten hun waar kilometers verderop gaan verkopen.

Ook de sponsors hebben een vinger in de pap. Coca-cola is bijvoorbeeld bezig met een reclamecampagne in de wijk. In São Paulo is reclame op straat verboden – zichtvervuiling noemen ze het – dus heeft Coca-cola een strategie bedacht om alsnog reclame te maken: ze vragen bar- en restauranteigenaars hun etablissementen in de kleuren van Coca-cola te schilderen (rood met een witte golf) in ruil voor een koelkast. Hele straten in Itaquera kleuren rood.’

itaq2

Brengt het stadion en het WK ook nog wat goeds, voor de wijk of voor Brazilië?

‘Zeker, in de wijk worden straten en stoepen opgeknapt, parken aangelegd en er is meer politie op straat. Het levert de bewoners ook werk op. Een van onze hoofdpersonages, Djair, verkoopt voetbalshirts bij het metrostation. Hij hoopt rijk te worden door alleen elftalshirts (geen clubs) te verkopen voor de dubbele prijs. En hij neemt mensen aan om tegelijkertijd ook in Rio de Janeiro en Recife te kunnen verkopen. Als een echte ondernemer ziet hij de kans schoon. Toch is het kritiekpunt van de meeste bewoners is dat het alleen om verbeteringen op de korte termijn gaat. Ze vrezen dat Itaquera na het WK weer de wijk wordt die het was – het zwarte schaap van São Paulo.’

Wat hopen jullie dat mensen het meest bijblijft na het zien van de documentaire?

‘Wij hopen vooral dat mensen gaan meeleven met onze hoofdpersonen en zich dan realiseren dat er veel meer achter zo’n WK speelt dan je in eerste instantie ziet, en meemaken wat er  in hun levens gebeurt. Wij verwachten dat de verhalen van onze hoofdpersonen de mensen bijblijven omdat ze soms serieus, soms grappig en soms triest zijn. Omdat het leuke mensen zijn om naar te kijken. De documentaire heeft natuurlijk een vrij serieuze boodschap, maar het is niet onze bedoeling om te moraliseren. Na het kijken van de docu heb je waarschijnlijk een goed beeld van hoe mensen in een arme wijk in Brazilie leven, en omgaan met zo’n evenement. Maar het zijn zeker niet allemaal engeltjes of slachtoffers.’

Als Brazilië het WK wint, of juist faalt, wat betekent dat dan?

‘Ik heb al veel Brazilianen horen zeggen: ‘Ik ben eigenlijk tegen het WK, maarja, winnen in eigen land is wel prachtig natuurlijk’. Ik verwacht dat de Brazilianen de komende zomer pas echt massaal gaan protesteren als het Braziliaans elftal eruit ligt. Dan zal het ook in Itaquera, waar onder andere nog een kwartfinale wordt gespeeld, onrustig worden.’

De documentaire wordt, als er voldoende geld bij elkaar wordt gehaald, uitgezonden tijdens het WK in een serie van zes afleveringen. Als je ook een bijdrage wilt leveren, steun het project “ITAQUERA – A WORLD CUP IN THE BACKYARD” dan via Cinecrowd.

About Thomas Boeschoten

Thomas is uitgever van Catenaccio. Volg Thomas op Twitter | Meer artikelen van Thomas