Het wonder van de blauwe olifant

Vandaag kan FC Barcelona zich voor de tweede keer op rij kronen tot kampioen van Spanje, door in eigen huis te winnen van Real Valladolid. Als dit lukt zal eindigen met het legendarische puntenaantal van 99. Ter vergelijking: in het seizoen 1999/2000 werd Deportivo kampioen met 69 punten. Toch lijkt het succes van de Catalanen voor de gemiddelde voetbalsupporter niet meer dan logisch te zijn. Barcelona speelt gewoon goed voetbal, is financieel gezond en heeft een goede jeugdopleiding. Zeven jaar geleden zat hetzelfde Barcelona echter zowel financieel als sportief aan de grond. Het is zelfs de vraag of Barcelona ooit weer op zijn oude niveau zou zijn gekomen zonder de blauwe olifant.

De eigen jeugd viert een feestje

De eigen jeugd viert een feestje

De naam is inmiddels gevallen: Elefant Blau, oftewel de blauwe olifant. Een organisatie die in 1998, niet toevallig het jaar dat Barcelona honderd jaar bestond, werd opgericht tegen Barcelona-voorzitter Josep Lluis Núñez en de kliek van machtige mannen rondom hem. De algemene visie van de blauwe olifant, die voornamelijk bestond uit jonge, ambitieuze Catalanen, was dat Barcelona totaal de verkeerde kant op ging en zichzelf ten gronde richtte. Eén van de beelden die de blauwe olifant graag gebruikte om het wanbeleid van Barcelona te laten zien was de chaos rond de komst van Louis van Gaal. Bij zijn komst kreeg hij het namelijk voor elkaar maar liefst zestien nieuwe spelers aan te trekken en veertien andere spelers, waarvan een groot deel met het dreamteam van Cruijff nog grote successen had behaald, mochten voor bodemprijzen vertrekken.

In de wereld van de macht kreeg de protestbeweging echter in eerste instantie geen voet aan de grond. Op 10 mei 2000 leek hier verandering in te komen. Het zoekende Barcelona speelde in de Champions League tegen Valencia, nadat het uit met 4-1 had verloren. Bij de rust stond het nog 0-0, maar toen de 0-1 binnenviel brak de hel los. Het gehele stadion kwam massaal in opstand tegen Van Gaal en voorzitter Núñez. Ondanks dat Barcelona de wedstrijd uiteindelijk met 2-1 wist te winnen bleek de positie van de voorzitter onhoudbaar. Núñez stapte op als voorzitter van Barcelona. Bij de volgende verkiezingen werd echter Joan Gaspart, een vertrouweling van Núñez, voorzitter en veranderde er dus feitelijk niets.

Ronaldinho viert feest voor Barcelona

Ronaldinho viert feest voor Barcelona

Onder leiding van Gaspart werd ondertussen doodleuk het jarenlange wanbeleid van Núñez voortgezet en Barcelona stevende keihard af op een faillissement. Het was het moment waarop Joan Laporta besloot dat dit zo niet langer kon, het was tijd voor een revolutie. Hij, en zijn geestverwanten, moesten een einde maken aan die groep machthebbers, die twintig jaar lang het hele leven in Catalonië hadden bepaald. Toen in 2003 nieuwe verkiezingen werden uitgeschreven zag de groep zijn kans schoon en schoof het Laporta naar voren als nieuwe voorzitter. Aanvankelijk was er amper steun voor de revolutionairen, maar met David Beckham als verkiezingsbelofte en Johan Cruijff als steun achter de schermen, wisten ze uiteindelijk een overtuigende zege te boeken. Het onmogelijke was volbracht, de mannen die decennialang Catalonië hadden overheerst waren ten val gebracht. Zij waren de nieuwe bazen van FC Barcelona.

Eenmaal begonnen bleek de beloofde verandering lastiger te zijn dan ze hadden gehoopt. Zo stond de financiële situatie er nog beroerder voor dan ze hadden gedacht en zat de transfermarkt al muurvast. Als klap op de vuurpijl trok ook nog eens verkiezingsbelofte Beckham naar de rivalen uit Madrid. De grote droom leek ineen te gaan storten, nog voor die goed en wel begonnen was. Ook de zoektocht naar een trainer die het voetbal van Barcelona weer zijn oude gezicht kon teruggeven bleek een hele klus. Guus Hiddink, destijds werkzaam bij PSV, was niet geïnteresseerd in het jaarsalaris van één miljoen dat Barcelona hem bood, terwijl Ronald Koeman, destijds werkzaam bij Ajax, een te hoge afkoopsom in zijn contract had staan. Op advies van Cruijff kwam Barcelona uiteindelijk uit bij Frank Rijkaard, die als trainer nog weinig had gepresteerd.

Het bleek een schot in de roos te zijn. Onder leiding van Rijkaard en topaankoop Ronaldinho, waarvoor opnieuw leningen moesten worden afgesloten, konden de Catalanen eindelijk de weg naar boven inzetten. Iets wat tot de winterstop nog een illusie leek te zijn, maar met de komst van Edgar Davids kwam Barcelona eindelijk op stoom. In een half jaar tijd achterhaalde Barcelona koploper Real Madrid, dat bij de winterstop nog achttien punten voorstond en wist het nog op een knappe tweede plaats te eindigen. De positieve lijn was eindelijk ingezet.

Wat het bestuur had vurig had gehoopt gebeurde het volgende seizoen. Door het goede spel van Barcelona, mede door de aankoop van Ronaldinho, werd de club weer interessant voor spelers. Daarnaast was met het vertrek van enkele dure spelers weer ruimte gekomen op de loonlijst. De nieuwe aankopen van Barcelona voldeden vervolgens perfect en Rijkaard maakte Barcelona twee seizoenen op rij kampioen en wist zelfs de Champions League binnen te halen. Op de achtergrond werkte het bestuur ondertussen keihard om van Barcelona weer een gezonde club te maken. De club wist meer inkomsten te verwerven, steeg in populariteit, de loonkosten daalden en de organisatie stond als een huis, net als de jeugdopleiding.

Rijkaard zet de lijnen uit

Rijkaard zet de lijnen uit

Het team vol vedettes dat Barcelona nu op het veld heeft staan is dus alles behalve het gevolg van grote financiële voordelen. Nee, dit bestuur, dat voortkwam uit de blauwe olifant, heeft van Barcelona binnen de kortste keren weer een topclub gemaakt. Het ongezonde gedrag dat ze jarenlang vertoonden in alle regionen van de club was verdwenen. Barcelona was weer teruggeven aan die gewone Catalaan, die naar zijn club komt om mooi voetbal te aanschouwen. Deze titel is niet het succes van Lionel Messi en Xavi, die iedere week fantastisch voetbal op de mat leggen, maar van Joan Laporta. De man die heeft aangetoond dat financieel gezond en verantwoord beleid veel meer rendement heeft, dan het op de pof aankopen doen. Barcelona weet weer waar het mee bezig is en dat is enkel en alleen te danken aan de blauwe olifant.

Dit stuk is voor het grootste deel gebaseerd op het boek: het nieuwe Barca.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter