Explosieve stijging transferuitgaven Ajax roept vragen op

Ajax presenteerde vrijdag de resultaten over het boekjaar 2014/15. Op het eerste gezicht bevestigen de cijfers het beeld van een club die op zijn geld zit en dankzij een stevige winst van 22 miljoen euro is het eigen vermogen gestegen naar 110 miljoen. Ajax beschikt over 80 miljoen aan liquide middelen en heeft de kosten teruggedrongen, terwijl de omzet is toegenomen. Wie de cijfers nader bestudeert, constateert echter ook een trendbreuk: voetbaldirecteur Marc Overmars houdt de hand niet langer op de knip op de transfermarkt. In een jaar tijd verdubbelde de boekwaarde van gekochte spelers.

Overmars6

Fabeltje

De transferresultaten van Ajax zijn in de jaarcijfers terug te vinden onder vergoedingssommen en daar is iets vreemds mee aan de hand. De post vergoedingssommen geeft de boekwaarde weer van de spelers van de Amsterdamse club. Die komt tot stand via een berekening die makkelijk te volgen is. Laten we Diederik Boer als voorbeeld nemen. Deze reservekeeper kwam in de zomer van 2014 volgens mediaberichten voor één miljoen euro over van PEC Zwolle. Op het moment dat zijn transfer werd afgerond, nam de post vergoedingssommen bij Ajax met één miljoen toe. Vervolgens wordt dat bedrag evenredig afgeschreven over de looptijd van zijn contract. Boer tekende voor drie seizoenen, dus in de zomer van 2015 stond hij nog voor €666.667 (€1.000.000-€333.333) op de balans.

De totale post vergoedingssommen komt tot stand door de resterende boekwaarde van alle spelers  die op dat moment nog onder contract staan op te tellen. Producten uit eigen jeugd hebben geen aanschafwaarde en staan derhalve ook niet op de balans. Wanneer jeugdspelers verkocht worden, is het gehele transferbedrag dus winst, terwijl bij aankopen de boekwaarde nog afgetrokken moet worden van de ontvangen transfersom. Spelers ineens hoger waarderen vanwege een vermeende hoge transferwaarde wordt niet toegestaan, versneld afschrijven mag wél.

Er is dus iets geks aan de hand met deze vergoedingssommen. In de gepresenteerde jaarcijfers is deze post namelijk met 20 (!) miljoen euro toegenomen, ondanks een afschrijving van 11,7 miljoen. Dat betekent dus dat er 31,7 miljoen aan nieuwe vergoedingssommen zijn bijgekomen in het seizoen 2014/15. Ajax verklaart dat door te stellen dat er ‘voor de balansdatum is geïnvesteerd in de aankoop van Daley Sinkgraven, Arek Milik en Nemanja Gudelj.’

Dit heeft tot gevolg dat de post vergoedingssommen dit seizoen ruim veertig miljoen bedraagt. Dat is het hoogste punt sinds 2008/09, het seizoen waarin Marco van Basten als trainer 35 miljoen over de balk smeet. Financieel directeur Jeroen Slop heeft dus helemaal gelijk als hij zegt dat het een fabeltje is dat Ajax geen geld uitgeeft aan transfers.  Intuïtief denk je dat de boekwaarde van het hedendaagse Ajax onmogelijk op hetzelfde niveau kan zitten als na de spending spree van Van Basten,maar de cijfers liegen niet.

ajax 20142015

Over de transfersom van Daley Sinkgraven en André Onana is in werkelijkheid al wel iets afgeschreven, maar dat maakt geen substantieel verschil. Gemakshalve zijn hele seizoenen als uitgangspunt genomen bij het afschrijven.

Reden om eens op een rijtje te zetten waar die veertig miljoen precies naartoe gegaan is. Ajax communiceert nooit over transfersommen van individuele spelers, dus hiervoor zijn we aangewezen op berichten uit de media. Wie de spelers op een rij zet die Ajax per 30 juni 2015 onder contract had staan of reeds gecontracteerd had, en daarvoor de geschatte boekwaarde hanteert, komt lang niet in de buurt van de ruim 40 miljoen die de Amsterdammers rapporteren.

Hoe kan dat?

Het is niet heel vreemd dat er een klein verschil zit tussen de bedragen uit de media en het totaal in het jaarverslag. Drie mogelijke verklaringen:

  1. Er ontbreekt ongetwijfeld een aantal jeugdspelers voor wie een bescheiden vergoeding is betaald, zoals  Frenkie de Jong en Dragi Gudelj over wie geen bedragen zijn uitgelekt.
  1. Het is mogelijk dat Ajax conservatief begroot en alle mogelijke bonussen optelt bij de transfersom. Deze clausules komen dan aan de andere kant van de balans onder de passiva te staan bij de kortlopende schulden. Op het moment dat er uiteindelijk niet uitgekeerd hoeft te worden telt het bedrag, dat uit voorzorg vast geboekt was, als winst. Wanneer Ajax bonussen niet automatisch als schuld op de balans zet, lijdt het verlies als deze toch uitgekeerd moeten worden.
  1. Waarschijnlijk telt Ajax tekenpremies en bedragen die betaald worden aan tussenpersonen en zaakwaarnemers op bij de transfersom. Uiteraard komt deze dan hoger te liggen dan de bedragen die in de media genoemd worden, waarin doorgaans alleen de geldstromen tussen clubs worden genoemd.

20132014 ajax

Maar verklaren deze drie redenen samen een gat van veertien miljoen euro? Dat lijkt onwaarschijnlijk. Over de jaargang 2013/2014, ter vergelijking, blijkt absoluut gezien een veel minder groot verschil (een kleine zes miljoen) tussen de in de media genoemde bedragen en de officiële cijfers. Relatief gezien is het verschil kleiner (33 om 26 procent) wat erop duidt dat een deel van het verschil een structureel karakter heeft, wat verklaard kan worden door de drie bovengenoemde redenen.

Dit roept vragen op

Na het lezen van de jaarcijfers van Ajax staan er een hoop vragen over de transferuitgaven open. Hoe is het mogelijk dat door de komst van vijf eerste elftal-spelers sinds eind juni 2014 (Viergever en Zivkovic kwamen voor die datum) de post vergoedingssommen – ondanks een afschrijving van twaalf miljoen – met twintig miljoen is toegenomen? Kan de transfersom van Sinkgraven – zoals De Telegraaf schreef – inderdaad oplopen tot 12,5 miljoen? Hoeveel geld heeft Vlado Lemic overgehouden aan de deal met de familie Gudelj? En is John Heitinga door middel van flinke premies gecompenseerd voor zijn loon onder het salarisplafond?

Het is aan Overmars om op de aandeelhoudersvergadering van 13 november met antwoorden te komen. Zeker is in elk geval dat de tijden veranderd zijn in Amsterdam. In de laatste jaren dat Ajax geen Champions League speelde, konden negatieve resultaten namelijk nog deels verbloemd worden door een positieve transferbalans. Dit keer kondigt de club een positief operationeel resultaat aan, maar vreest het in de huidige jaargang een verlies te maken vanwege een negatief transferresultaat. Zo krijgt de bijnaam Marc Netto ineens een heel andere betekenis, want door zijn verliesgevende toko moet Ajax dit seizoen op zoek naar rode inkt om de jaarcijfers te schrijven.

*Aangezien Amin Younes en Yaya Sanogo werden aangetrokken na de balansdatum zijn zij buiten beschouwing gelaten.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter