Duitsland dankt succes aan verbeterde jeugdopleiding

Vanavond treedt Nederland aan tegen Duitsland. Deze kraker zorgde in het verleden voor grote haat bij het Nederlandse volk, maar die tijden lijken voorbij. Het huidige Duitse elftal speelt fris en aanvallend voetbal en kan hierdoor op veel sympathie rekenen bij de Nederlandse voetballiefhebbers. Het typische Duitse voetbal bestaat niet meer. In 2000 voltrok zich namelijk een revolutie in het Duitse jeugdvoetbal. Een jonge bondscoach met verfrissende ideeën deed de rest.

Na de val van de muur was het Duitse voetbal razendsnel in verval geraakt. Tot die tijd was voetbal één van de middelen geweest om de ideologische strijd tussen West-Duitsland en Oost-Duitsland te beslechten. Het superieure voetbal uit West-Duitsland ten opzichte van de DDR stond symbool voor de superioriteit van de gehele natie.

Na de val van de muur viel die drijfveer onder het voetbal van de Duitsers weg. Daarbij kwam dat de landen plots gezamenlijk één elftal moesten vormen, wat met moeilijkheden gepaard ging. Door het Bosman-arrest en toegenomen inkomsten werd de Bundesliga ook nog eens overspoeld door buitenlanders. Op het EK van 1996 en het WK van 2002 volgden nog twee incidentele successen met een eindwinst en een finaleplaats, maar daar bleef het bij. Na het desastreuze EK 2000, waarin titelverdediger Duitsland in de groepsfase werd uitgeschakeld met slechts een schamel punt, was de maat vol voor de Duitse voetbalbond. Er moest iets veranderen. Het was tijd voor revolutie.

Er werd niet gekozen voor de gemakkelijke weg (gewoon een nieuwe trainer aanstellen), maar het probleem werd bij de wortel aangepakt. De jeugdopleiding, dus. De Duitse bond verplichtte iedere club in de eerste en tweede Bundesliga een eigen voetbalacademie te hebben. Daaraan was tevens een strenge regelgeving verbonden, bijvoorbeeld over het minimum aantal jeugdtrainers en de benodigde faciliteiten. Daarnaast droeg de DFB de clubs op per leeftijdsgroep minimaal twaalf spelers met de Duitse nationaliteit op te leiden, zodat het vizier van clubs gericht werd op Duitse talenten.

Daarnaast werden er een groot aantal onafhankelijke voetbalacademies opgericht. De blauwdruk voor het opleiden werd veranderd: voorheen leidde Duitsland vooral karaktervoetballers op, die het moesten hebben van fysiek voetbal en hard werken. Na 2000 werd de focus verlegd naar tactische en technische training, aangezien daar veel progressie te boeken was. Het gehele project kostte de Duitsers tientallen miljoenen euro’s, maar het begint duidelijk zijn vruchten af te werpen.

Belangrijk daarin was de keuze voor de jonge bondscoach Jürgen Klinsmann in de zomer van 2004. Doordat Klinsmann als speler niet alleen actief was geweest in Duitsland, maar ook in Italië, Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten, was hij in staat de dogma’s van het Duitse voetbal te doorbreken. Hij experimenteerde volop met systemen en spelers. Daarvoor had hij ook de tijd, aangezien Duitsland het WK 2006 zelf organiseerde en daarmee automatisch geplaatst was.

Toch nam de kritiek in aanloop naar het toernooi toe. Klinsmann zou te jonge spelers selecteren en zijn speelstijl was te offensief, in de ogen van de Duitsers. Daarnaast leidde hij het team vanuit de Verenigde Staten, wat niet gepruimd werd door vele Duitsers. De DFB hield echter vertrouwen in de jonge trainer en dat leidde in 2006 tot wat de Duitsers het ‘Sommermärchen’ noemen. Met verzorgd voetbal veroverde Duitsland de harten van vele voetballiefhebbers en bereikte het de derde plaats.

Na het toernooi volgde assistent Joachim Löw zijn hoofdtrainer Klinsmann op en werd de lijn van het WK 2006 doorgetrokken. Op het EK 2008 werd met verzorgd voetbal de finale bereikt, terwijl op het WK 2010 de halve finale het eindstation bleek. Dit EK moet de bekroning worden voor de lijn die de DFB twaalf jaar geleden heeft ingezet.

Met het Duitse clubvoetbal gaat het ook aanzienlijk beter. Na Engeland en Spanje heeft Duitsland de sterkste competitie van Europa, maar in tegenstelling tot de Engelse competitie komen in Duitsland de spelers wel uit eigen land. Bij kampioen Borussia Dortmund spelen op zijn minst zes Duitsers in de basis, terwijl verliezend Champions League-finalist Bayern München meestal aantreedt met zeven Duitsers. De Oostenrijkse linksback David Alaba komt eveneens uit de eigen jeugdopleiding.

Hoofdprijzen waren er niet, maar de sympathie voor het Duitse voetbal nam aanmerkelijk toe. Uit een recent onderzoek van de ING bleek dat Europeanen na Spanje de titel het meest aan die Mannschaft gunnen.

Klik op de afbeelding voor een vergroting en toelichting

 

Van het huidige elftal is Bayern München, als vanzelfsprekend, de hofleverancier. Badstuber, Hummels, Lahm, Schweinsteiger, Kroos en Müller zijn opgeleid bij de Duitse topclub. Vijf andere spelers maakten op latere leeftijd de overstap naar Bayern München.

Kampioen Borussia Dortmund doet het ook prima met drie zelf opgeleide spelers (Schmelzer, Reus en Götze), terwijl nog twee anderen (Hummels en Gündogan) later de overstap naar Dortmund maakten. De opleiding van Schalke 04 doet het ook uitstekend met vier spelers die actief waren in hun opleiding, maar de kracht van het Duitse elftal zit juist in de spreiding van die Mannschaft over de verschillende jeugdacademies.

De spelers van die Mannschaft zijn actief geweest in maar liefst veertien verschillende jeugdacademies. Het succes van het huidige Duitse elftal is dus vooral het succes van de DFB, die in 2000 durfde de jeugdopleidingen te hervormen. Met de nadruk op tactiek en techniek kan er zelfs gesproken worden van een opleiding volgens de Hollandse school. Daar voegen de Duitsers echter nog wel een extra aan toe: hun enorme winnaarsmentaliteit.

Ondertussen lag in Nederland de nadruk de laatste jaren steeds meer op fysieke kracht en mentaliteit. Dat was hard nodig om aanspraak te maken op andere prijzen dan de schoonheidsprijs, meende men. In 2010 leidde de aangepaste filosofie tot een finaleplaats op het WK.

Vanavond staat de langverwachte krachtmeting met Duitsland op het programma. Het is de strijd tussen een Duitsland dat opgeleid is in de Hollandse school en een Nederland dat steeds meer werkt volgens de Duitse school. Een halfjaar geleden vernederde Duitsland de mannen van Bert van Marwijk met een 3-0 nederlaag. Nu het erop of eronder is, zou de keuze voor fysieke kracht en mentaliteit bij Nederland zijn vruchten af moeten gaan werpen. Een onterechte overwinning in de blessuretijd zou de cirkel rond maken.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter