De twee gezichten van sc Heerenveen

Bij sc Heerenveen is er dit seizoen iets vreemds aan de hand. De ploeg presteert voor de pauze uitstekend, maar zakt in de tweede helft regelmatig als een pudding in elkaar. Hoe is dat te verklaren?

Heerenveen begint wedstrijden vaak uitstekend; het stond dit seizoen pas één keer achter in de rust, thuis tegen Go Ahead Eagles (0-2). Negen keer stonden de Friezen op voorsprong, zoals uit bij Ajax en PEC Zwolle (beide 0-1) en thuis tegen Vitesse (3-0). Op basis van de eerste helft had Heerenveen al 36 punten gehad, met een doelsaldo van plus negen.

Schermafbeelding 2015-01-30 om 15.50.50

Helaas voor Heerenveen worden veel wedstrijden in de tweede helft beslist. En dat is precies waar het misgaat. Als alleen de doelpunten in de tweede helft zouden tellen, had Heerenveen slechts 22 punten gehad, met een doelsaldo van min vijf. Drie maal veranderde het resultaat positief na rust, zeven maal gaf Heerenveen in de laatste 45 minuten juist een voorsprong en/of punt uit handen.

Is dat toeval? Kleine verschillen in de prestaties voor en na rust zijn te verwachten. Wie negentien maal met een dobbelsteen gooit, zal hoogstwaarschijnlijk ook niet precies net zo vaak laag (1 of 2) als hoog (5 of 6) gooien. Maar bij sc Heerenveen zijn de verschillen dusdanig groot dat er meer aan de hand lijkt.

Speelstijl

Een eerste mogelijke verklaring ligt verborgen in de speelstijl. Waar Heerenveen onder Marco van Basten veelal vanuit de omschakeling speelde, streeft de nieuwe trainer Dwight Lodeweges dominant voetbal na. Dat houdt onder meer in dat hij veel aandacht besteedt aan vaste afspraken in het veld.

Die afspraken worden uitvoerig besproken en getraind; wat doen we in de opbouw als de aanvallende middenvelder van de tegenstander door dekt? En hoe en waar zetten we druk op de defensie van de tegenstander? De jonge Friese selectie toont dit seizoen regelmatig aan de aanwijzingen van Lodeweges heel behoorlijk te kunnen uitvoeren.

Schermafbeelding 2015-01-30 om 15.57.37

Daarbij is er één probleem: een tweede helft verloopt over het algemeen een stuk minder voorspelbaar dan een eerste. Dat heeft onder meer te maken met de stand (teams die tegen het einde van de wedstrijd achter staan, nemen meer risico), personele wisselingen en het conditionele aspect (het wordt steeds lastiger om voetbalhandelingen nauwkeurig te blijven uitvoeren). De tweede helft levert dan ook gemiddeld meer schoten en doelpunten op dan de eerste.

Dat houdt voor de spelers in dat er in de tweede helft een groter beroep wordt gedaan op hun improvisatievermogen. Wisselingen in de stand, de formatie en de spelers die in het veld staan, betekent constant reageren op nieuwe situaties. In de uitwedstrijd tegen AZ werd Heerenveen bijvoorbeeld geconfronteerd met een team dat met vier aanvallers ging spelen.

Lodeweges laat Heerenveen behoorlijk geautomatiseerd voetballen. Na rust is het niet of nauwelijks mogelijk om nog wijzigingen door te geven vanaf de kant, gezien het lawaai in een voetbalstadion. Een geroutineerde selectie zou gemakkelijker zelf met veel veranderingen kunnen omgaan, maar Heerenveen, dat de jongste selectie van Nederland heeft (22,4 jaar), is daarin nog in sterke mate afhankelijk van vastigheden.

Conditioneel

Een tweede verklaring voor het verval in de tweede helft ligt in het conditionele aspect. De speelstijl onder Van Basten kostte minder energie, omdat de Friezen zich in verdedigend opzicht op eigen helft positioneerden. Onder Lodeweges zet Heerenveen overal op het veld druk en dat vreet energie. Geen ploeg houdt zoiets negentig minuten lang vol.

Daarnaast was de voetbalconditionele planning in de eerste maanden van het seizoen niet optimaal. Twee dagen na een wedstrijd is het lichaam het meest vermoeid. Bij veel andere clubs werken de spelers een dag na de wedstrijd dan ook een lichte uitlooptraining af en zijn ze de dag erna vrij.

Heerenveen hanteerde in de eerste maanden van het seizoen een andere planning: een dag na de wedstrijd waren de spelers vrij, een dag later stonden er twee trainingen op het programma. Het is niet uit te sluiten dat dit het elftal punten heeft gekost. Gedurende het seizoen heeft Heerenveen die planning overigens aangepast.

Smalle selectie

Afgelopen zomer leverde Heerenveen niet alleen een aantal sterkhouders in, ook in de breedte werd de ploeg er niet sterker op. Zo speelde Morten Thorsby, middenvelder van beroep en bovendien nog onervaren, veelal als linksvoor, bij afwezigheid van Sam Larsson.

Lodeweges heeft op de bank weinig spelers die qua niveau niet of nauwelijks onderdoen voor de spelers die in het veld staan. Wisselen betekent inboeten aan kwaliteit, niet wisselen heeft tot gevolg dat vermoeidheid een grotere rol speelt. In dat opzicht is de komst van Younes Namli en Simon Thern geen overbodige luxe.

Uitdaging

In de laatste vijftien wedstrijden van het seizoen ligt er voor Heerenveen een grote uitdaging in het verbeteren van het spelniveau na rust. De voetbalconditionele planning is al aangepast en de selectie is breder geworden dankzij de nieuwe aanwinsten Namli en Thern. Als Heerenveen erin slaagt beter om te gaan met de chaos die een tweede helft met zich meebrengt, is een plek aan de bovenkant van de subtop geen onrealistisch streven.

Data via Opta.

About Marco van der Heide

Marco van der Heide voetbalde in de Jupiler League voor SC Cambuur, maar moest stoppen vanwege een hoofdblessure. Nu richt hij zich op de sportjournalistiek, is hij voetbaltrainer, startte hij de onderneming VoetbalTaal en werkt hij aan een boek over talentontwikkeling.