De ondergang van het Wunderteam

Er zijn veel mysteries die rond ons machtige voetbalspelletje hangen. Eén van de grootste mysteries hangt rond misschien wel het beste team uit de prehistorie van het voetbal, het Oostenrijkse Wunderteam. Deze naam kreeg dit team niet voor niets, want tussen 1931 en 1934 maakte het Wunderteam 101 doelpunten in dertig interlands. Daarvan gingen er slechts drie verloren, waaronder één in de halve finale van het WK van 1934. In 1938 moest het dan wel gebeuren, maar daar stak ene Adolf Hitler een stokje voor.

Het Wunderteam op een schilderij

Het Wunderteam op een schilderij


De definitieve opkomst van het Wunderteam vond plaats op 7 december 1932 in Londen. Tot die tijd was Engeland in eigen land ongeslagen en geen land ter wereld had de illusie in Londen van de Engelsen te kunnen winnen. Oostenrijk doet Engeland echter huiveren met aanvallend en verzorgd voetbal in hun kenmerkende 3-2-5 systeem. Doordat Oostenrijk zijn kansen niet benut, gaat Engeland alsnog met een 4-3 zege aan de haal, maar na de wedstrijd concluderen ook de Engelsen dat ze nog nooit tegen zo’n sterk team hadden gespeeld. Het Wunderteam was geboren.

Na de mislukte greep naar het WK van 1934, waar het organiserende land van Mussolini per se moest winnen, ging Oostenrijk vol voor het volgende WK. Tussendoor werden ze op de ‘nazispelen’ van 1936 opnieuw door Italië verslagen. In de kwalificatie voor het WK van 1938 maakte Oostenrijk nochtans veel indruk. In 1938 zelf was Oostenrijk echter het enige team dat niet is komen opdagen op een WK, hoe was dat mogelijk?

Het wunderteam poseert voor de camera

Het wunderteam poseert voor de camera

De verklaring is simpel te vinden. Hitler had met veel aandacht gekeken naar het WK van 1934 en zag daar hoe zijn vriend Mussolini het volk bijeen bracht door voetballende successen te boeken. Hitler zag toen in dat sport het volk verbindt en in 1936 deed hij het WK van 1934 dunnetjes over. Het was alleen nog niet genoeg voor Hitler, het WK moest namelijk ook gewonnen worden. Nadat in 1938 Oostenrijk bij Duitsland gevoegd werd, moest dan ook het Wunderteam voor die Mannschaft uitkomen. Dit liep uit op een groot fiasco en Duitsland ging af op het WK van 1938. Vele jongens uit het Wunderteam, dat redelijk Joods-georiënteerd was, verdwenen tijdens de oorlog. De grote sterspeler, Matthias Sindelar, overleed zelfs op mysterieuze wijze.

Eén van de spelers die mee heeft gedaan met het Duitse elftal was Johann Mock. Mock had nooit een echte basisplaats in het Wunderteam en ook bij het Joodse Austria Wien moest Mock knokken voor zijn plaats. Toen Hitler hem vroeg voor Duitsland te spelen capituleerde hij dan ook razendsnel en hij speelde in totaal vijf interlands voor de Duitsers. Mock bleef echter altijd in Oostenrijk wonen en hij overleed daar ook op 76-jarige leeftijd. Ook Karl Sesta besloot voor Duitsland te spelen en hij is tot op de dag van vandaag de oudste debutant van het Duitse nationale elftal. Daarnaast is ernog van Peter Platzer bekend dat hij voor het Duitse elftal gespeeld heeft.

Weer staat het wunderteam klaar voor de camera

Weer staat het wunderteam klaar voor de camera

Georg Braun kende een heel ander verloop van de oorlog. Hij werd namelijk meteen aan het begin van de oorlog gevangen genomen door de Russen. Braun vocht namelijk mee aan het Duitse front. Karl Gall was tevens een speler van het Austria Wien. Nadat de Joodse voorzitter van de club was afgevoerd naar een concentratiekamp en de club was berooid van al hun geld, had Gall eigenlijk geen keuze meer, toen hij werd gevraagd mee te vechten aan het Sovjet-front. Daar stapte hij in 1942 op een bom en zo kwam ook aan deze speler van het Wunderteam een vroegtijdig eind.

Een andere voetballer van het team van Austria Wien, Walter Nausch, die ook de aanvoerder was van het Wunderteam, besloot niet te gaan spelen voor het nieuwe Duitse elftal. Samen met zijn Joodse vrouw vluchtte hij naar Zwitserland en na de oorlog keerde hij terug naar Oostenrijk. Daar werd hij een succesvolle voetbaltrainer van onder andere het Oostenrijkse nationale elftal, zijn grote trots. Ook de Jood Josef Blum, die al gestopt was toen de oorlog begon, was onvindbaar in de oorlog. Even daarvoor was hij nog trainer geweest in Frankrijk. Van Anton Schall is het niet meer terug te vinden of hij Joods bloed had, maar hij is in elk geval uit het zicht verdwenen tijdens de oorlog. In 1946 dook hij weer op in Zwitersland, wat duidt op een vlucht, waar hij trainer werd van FC Basel. In 1947 overleed hij echter tijdens een training van zijn Zwiterse club. Voor de eveneens Joodse Josef Smistik zat er niets anders op dan onder te duiken in de oorlog. Stiekem speelde hij nog wel voor zijn amateurclub en was hij trainer van enkele kleine Oostenrijkse clubs.. Voor de volgende Josef, Josef Adelbrecht, liep de oorlog minder goed af. Hij dook naar alle waarschijnlijkheid onder, samen met de eerder genoemde Smistik. In1941 kwam hij alleen plotseling aan zijn einde. Tot op de dag van vandaag is niet bekend hoe en waar dit gebeurd is.

Walter Nausch op een postzegel

Walter Nausch op een postzegel

De grootste mythe hangt nog steeds rond Matthias Sindelar. Sindelar was zonder twijfel de beste voetballer in de jaren 30 en sommigen plaatsen hem op dezelfde hoogte als Pele, Cruijff en Maradona. Hij heeft dan ook niet voor niets ‘de Mozart van het voetbal’ als bijnaam. Zijn roem werd alleen vroeg geremd door de oorlog. Na jarenlange successen kwam namelijk een einde aan de successen van Jodenclub Austria Wien. Voor de Oostenrijker was er nog wel een uitweg, spelen voor het Duitse elftal. Sindelaar had echter sympathie gekregen voor de Joden en zei hooghartig nee tegen de lokroep van de Nazi’s. Dit illustreerde hij nog maar eens in het laatste duel van de Oostenrijkse ploeg, tegen de Duitsers. Om de Duitsers te provoceren miste Sindelar expres een aantal grote kansen, om vervolgens na zijn 1-0 een enorme vreugdedans te maken voor de eretribune met daarop hoge leden van de NSDAP. Daarna vroegen de Duitsers keer op keer aan Sindelar om mee te spelen, maar hij weigerde constant, omdat hij te oud zou zijn en last zou hebben van blessures.

De legendarische Sindelar in actie

De legendarische Sindelar in actie

Op 29 januari 1939 komt er een plotseling einde aan het leven van de spits. Hij overleed, samen met zijn toenmalige Joodse minnares, aan een koolmonoxidevergiftiging. Er zijn echter maar weinig mensen die deze, door de Nazi’s opgestelde, doodsoorzaak serieus nemen. Zo denken enkele mensen dat Sindelar, die in zijn privéleven minder gelukkig was dan op het voetbalveld, zelf een einde gemaakt zou hebben aan zijn leven. Een ander verhaal gaat dat zijn toenmalige minnares, uit angst dat Sindelar haar zou verlaten, zichzelf en haar minnaar zou hebben vergiftigd. Een derde theorie gaat dat de Nazi’s achter de dood van Sindelar zaten. Ze zouden zijn provocerende gedrag totaal zat zijn geweest en hebben besloten hem te vergiftigen. Daarna leidde ze zelf het onderzoek naar zijn dood en gooiden het op een vergiftiging door een slechte kachel. Een politieagent verklaarde later dat er niets mis wat met de kachel en dus zullen er altijd raadsels blijven rond de dood van Sindelar.

Reblog this post [with Zemanta]

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter