Bijltjesdag ondermijnt lange termijn

Het is vandaag bijltjesdag in voetballand. De clubs die dit jaar beneden verwachting presteerden ontdoen zich maar al te graag van hun trainers. Pieter Huistra werd, ondanks een recente contractverlenging, de laan uit gestuurd bij FC Groningen. Technisch directeur Foeke Booy moet na een minder jaar het veld ruimen bij FC Utrecht. Ondertussen staat Maurice Steijn onder druk bij Ado den Haag en heeft John Lammers zijn ontslagbrief al een tijdje terug op de mat gevonden.

Toevallig moesten al deze clubs dit jaar aan een nieuw elftal bouwen. FC Groningen raakte met Tim Matavz, Andreas Granqvist en Fredrik Stenman drie steunpilaren kwijt. FC Utrecht moest het doen zonder Dries Mertens, Ricky van Wolfswinkel, Kevin Strootman, Tim Cornelisse, Michael Silberbauer en Michel Vorm. Steijn raakte de gehele voorhoede van het succesvolle team van het jaar daarvoor kwijt, terwijl steunpilaar Timothy Derijck naar PSV vertrok. Van het basiselftal van Excelsior dat vorig jaar op de laatste speeldag met 1-4 bij Vitesse won, was een jaar later nog maar één speler over.

De vier mensen die nu op de schopstoel zitten, durfden toen te kiezen voor de toekomst. Bij FC Groningen deden talenten als Kappelhof, Van Dijk, Burnet, Hilariej en Suk veel broodnodige ervaring in de Eredivisie op. Bij jonge spelers gaat dat echter met pieken en dalen. Voor de winterstop wisten ze te pieken, maar na de winterstop volgde een diep dal. Dat kan gebeuren als je echt durft te kiezen voor de jeugd, maar onder druk van de publieke opinie wordt Huistra de laan uit gestuurd.

Huistra koos voor de lange termijn, maar werd geslachtofferd

Door het beleid van Huistra staat er nu echter wel een zeer talentvolle selectie in de Euroborg en ziet de financiële situatie er rooskleurig uit. Met één of twee gerichte versterkingen had hij volgend seizoen kunnen profiteren van de vlieguren die zijn jonge spelers dit seizoen mochten maken. De trainer die het aandurfde te zaaien, krijgt echter niet de tijd om te oogsten. De man die primair verantwoordelijk is voor de korte termijn, maar in het clubbelang kiest voor de lange termijn, krijgt een schop van de mensen die zorg moeten dragen voor de lange termijn. Zoiets kan alleen in de voetbalwereld.

Voor Booy geldt nagenoeg hetzelfde. De spelers waaraan FC Utrecht deze zomer vele miljoenen wist te verdienen, zijn vrijwel allemaal door hem binnengehaald. Toen de club echter de Nederlandse transfermarkt op wilde om vervangers te zoeken, bleek de vraagprijs van andere clubs voor FC Utrecht plots de lucht in te gaan. Hij besloot een aantal spelers uit het buitenland te halen en de jeugd een kans te geven. Een stuk of tien talenten uit de eigen opleiding kregen een kans in het eerste elftal.

Talenten hebben echter tijd nodig om te rijpen en buitenlanders hebben vaak een paar maanden de tijd nodig om zich aan te passen. Daarnaast zaten er tussen de aankopen uit het buitenland inderdaad een aantal miskopen. De prestaties verliepen echter, logischerwijs, crescendo. In de tweede seizoenshelft pakte FC Utrecht negen punten meer dan in de eerste seizoenshelft. Als FC Utrecht het hele seizoen zo gepresteerd had als in de tweede seizoenshelft, dan was het op een verdienstelijke achtste plek geëindigd. Slechts één punt achter Vitesse. De investeerder raakte echter ongerust en dus moet clubman Booy het veld ruimen. Als volgend seizoen de eerste paar wedstrijden tegenvallen, gaat hoofdtrainer Jan Wouters hem gewoon achterna.

Bij Ado den Haag is het al niet veel anders. Na het succesvol verlopen vorige seizoen kreeg Maurice Steijn de ondankbare taak een nieuw elftal op te bouwen. De spelers die overkwamen uit de Jupiler League hadden helaas niet het niveau om mee te komen in de Eredivisie. De waterdragers van het jaar daarvoor werden plots geacht het team op sleeptouw te nemen en de jongens uit de eigen opleiding die de kans kregen, konden het ook niet altijd brengen. De prestaties waren niet indrukwekkend, maar Steijn was wel gericht bezig met het bouwen van een nieuw elftal. Het is echter de vraag of hij dit proces mag afmaken.

De situatie van John Lammers is misschien nog wel het meest schrijnend. Hij begon letterlijk met een geheel nieuw elftal, zonder dat hij middelen kreeg om zich gericht te versterken. Lammers klaagde geen seconde, maar ging rustig aan het werk met de armoedige middelen die hij toch zijn beschikking kreeg. Hij liet het bij elkaar geraapte zooitje bij vlagen erg leuk voetballen en spelers als Alberg en Maatsen ontwikkelden zich uitstekend op Kralingen.

De voorzitter dacht echter met weemoed terug aan zijn vorige trainer, waarna hij de zoektocht startte na een type Pastoor. Dat was Lammers helaas niet en dus moest hij het veld ruimen.

De waan van de dag en rasopportunisme winnen het in de voetbalwereld steevast van de ratio en de lange termijnvisie. Trainers die wel durven te kiezen voor de lange termijn en gericht tijd steken in het ontwikkelen van de spelers in hun selectie, worden keer op keer ontslagen.

Om optimaal te kunnen functioneren in een organisatie is rugdekking nodig en juist daar ontbreekt het veel voetbalorganisaties aan. Ironisch genoeg werd juist de club die bij mindere prestaties vasthield aan zijn trainer, Ajax, landskampioen. In de nieuwe structuur, waarin niet één figuur, maar drie verschillende personen verantwoordelijk zijn voor het technisch beleid, is er meer ruimte om een visie te ontwikkelen voor de lange termijn. Doordat ook strikt hiërarchische verhoudingen ontbreken, wist Ajax zich dit seizoen te ontdoen van de afrekencultuur, die de club zo lang teisterde.

Het had een wijze les kunnen zijn voor alle andere clubs, die nu hun technisch verantwoordelijken afrekenen voor een minder seizoen. In de afgelopen jaren kwamen steeds de clubs met een breed gedragen visie in de gehele organisatie bovendrijven. Dit jaar gold dit voor Ajax, Feyenoord en AZ, terwijl in het verleden FC Twente zich op deze manier wist te onderscheiden. Ook Heracles Almelo werkt al jaren op deze wijze.

De jaarlijkse bijltjesdag in voetballand ondermijnt het ontwikkelen van een visie voor de lange termijn, die het totale voetbal in Nederland naar een hoger plan kan tillen. Juist de trainers die bewust een keuze durfden te maken voor de lange termijn, verdienen rugdekking van de clubleiding. Fans zijn best bereid een aantal mindere jaren mee te maken, als de club duidelijk maakt waar ze mee bezig is. De opleving van Feyenoord bewijst dat eens te meer.

De trainer die in de winterstop maar liefst vier nieuwe spelers haalde, voor het komende seizoen alweer drie spelers binnen heeft (hij wil er overigens nog drie bij) en zich bewust liet uitschakelen in Europa wordt de hand boven het hoofd gehouden. Het maakt duidelijk dat de waanzin in de Eredivisie regeert. Sportief succes volgt meestal uit visie en daar ontbreekt het teveel clubs aan. Helaas, want er loopt genoeg talent rond op de Nederlandse velden.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter