Bert van Marwijk is een Duitser

Realitycheck vanavond om 20:45 op Veronica. Daar kan heel Nederland zien hoe elf van onze landgenoten totaal scheel getikt worden door elf van onze Oosterburen. Farizeeër Johan Derksen, om in zijn terminologie te blijven, doet als voorzitter van zijn fanclub graag voorkomen alsof Bert van Marwijk een toptrainer is, maar vanavond kunt u met eigen ogen aanschouwen dat dit allemaal wel meevalt. Het is pijnlijk om te constateren, maar vier jaar Van Marwijk hebben Oranje doen veranderen in een slap aftreksel van de rijke Nederlandse voetbalcultuur.

Verschrikking

Het voetbal van Oranje is onder Bert van Marwijk niet om aan te gluren

Veel van zijn status als topbondscoach ontleent Bert van Marwijk aan het WK in Zuid-Afrika. Als we hem puur op resultaat beoordelen, dan heeft hij het daar natuurlijk uitstekend gedaan. Alle complimenten. Iemand puur afrekenen op resultaat is echter wel een erg cynische benadering van voetbal. Blijkbaar zijn een overwinning dankzij twee mazzelgoals tegen Brazilië en overwinningen op marginale landen als Denemarken, Japan, Kameroen, Slowakije en Uruguay genoeg om buiten iedere discussie te staan.

Het voetbal dat Nederland liet zien tijdens het WK was werkelijk een verschrikking. De veldbezetting was matig, de opbouw totaal niet verzorgd en het spel smeriger dan ooit. Om nog maar te zwijgen over het woord pressing, wat niet in het woordenboek dat dit elftal lijkt voor te komen. Een Nederlandse man zonder bier en bitterballen alle wedstrijden van Nederland volledig terug te laten kijken is een ware martelmethode. Met voetbal had datgene wat Oranje liet zien op het WK namelijk helemaal niets te maken. Iets wat we in de euforie van het succes nogal snel vergeten lijken te zijn.

We moeten echter niet vergeten dat we met ons spel op het WK een fantastische reputatie te grabbel hebben gegooid. Nederland stond binnen de wereld bekend als het land van totaalvoetbal. Verzorgd voetbal van achteruit met creatieve excentriekelingen, die ieder toernooi een oranje kleur meegaven. De voetbalwereld hield van ons. Op het WK gaven we een heel ander visitekaartje af met cynisch afbraakvoetbal, gelukkige counters en smerige overtredingen. Tientallen jaren voetbalhistorie te grabbel gegooid voor een finaleplaatsje. Tel uit je winst.

Schoonzoon

Iedere voetbalnatie krijgt de aanvoerder die het verdient, zo ook dit Nederlandse elftal. Vol verbazing mocht Jan Mulder zondagavond bij Studio Voetbal aanhoren dat Mark van Bommel de belangrijkste speler was van dit elftal. Johan Cruijff, Wim van Hanegem, Rob Rensenbrink, Marco van Basten, Ruud Gullit, Frank de Boer, Dennis Bergkamp, Philip Cocu en dan opeens Mark van Bommel. Nota bene de schoonzoon van de bondscoach.

Een verdedigende middenvelder die over zijn top is als aanvoerder van een talentvolle voetbalgeneratie

Hij is overigens niet zo goed vanwege zijn voetbalkwaliteiten, maar zijn kracht ligt voornamelijk in het mentale aspect. Onze aanvoerder blinkt uit in geniepige overtredingen maken, inspreken op de scheidsrechter en fantasieloze balletjes in de breedte. Dat hij in clubverband afgedankt is in Duitsland en zwaar aan het afbouwen is in een veteranencompetitie wordt voor het gemak onder het tapijt geschoven. Van Bommel is onmisbaar, dat moet u van de kenners aannemen. Zijn achterbakse gedrag heet in de volksmond ondertussen professionalisme.

Geen ruggengraat

Een ander schrijnend misverstand over Bert van Marwijk is dat hij geen rare dingen doet. Mocht dit al zo zijn, dan komt dit niet omdat hij zo’n grote visionair is. Van Marwijk heeft namelijk geen enkele ruggengraat. Daarom houdt het Nederlands elftal ook zo van hem. Niet de trainer is namelijk de baas, maar de spelers. Dit werd nog het best geïllustreerd door Robin van Persie tegen Moldavië. De Arsenal-ster was opgesteld als rechtsbuiten, maar liep negentig minuten lang op het middenveld het balletje over te spelen met Kevin Strootman en Rafael van der Vaart. Van Marwijk greep niet in.

Een zelfde visie hanteert hij in zijn selectiebeleid. Zo kan het voorkomen dat Ron Vlaar nog steeds in iedere selectie van het Nederlands elftal vertegenwoordigd is. Ron ‘Beton’ is in Rotterdam een gevaar geworden voor zijn eigen elftal. Hij loopt rond alsof hij de grote leider is, terwijl ondertussen zijn directe tegenstander erop los scoort. Tussendoor schiet Vlaar nog wat vrije trappen het stadion uit. Na afloop is hij altijd bereid zijn medespelers en trainer de schuld te geven van een nieuwe afgang. Voor de bondscoach blijkbaar niet voldoende reden hem niet meer op te roepen. Dat heet loyaliteit.

Net zo fantasieloos als zijn selectiebeleid is het systeem. Van Marwijk is al vier jaar bondscoach, maar speelt nog steeds hetzelfde systeem als Marco van Basten tijdens het EK 2008. De grote problemen van dit elftal: een spits die verzuipt, een linksback zonder niveau en een gebrek aan dreiging van de vleugel worden logischerwijs niet opgelost. Nederland is volledig overgegeven aan de individuele kwaliteiten van Arjen Robben en Wesley Sneijder en zolang het werkt, lijkt niemand daar moeite mee te hebben.

Duitser

Eigenlijk kun je stellen dat Bert van Marwijk alles is wat de Nederlandse voetbalcultuur niet is. Of misschien moet ik zeggen was. Sinds de glorieuze jaren zeventig is het Nederlandse voetbal progressief, offensief en vindingrijk geweest. De puzzel van het elftal van 1974 viel bijvoorbeeld in elkaar doordat Rinus Michels middenvelder Arie Haan in een oefenwedstrijd als libero testte. Jan Jangbloed werd de doelman vanwege zijn kwaliteiten in het voetballende gedeelte, de jonge Wim Rijsbergen was de geschikte mandekker en Wim Jansen bleek de ideale controleur op het middenveld. Allemaal het resultaat van maandenlang testen en uitproberen, soms met verschrikkelijke oefenwedstrijden tot gevolg. Het is echter de enige manier om als elftal verder te komen. Als je nooit iets probeert, dan zul je ook nooit iets nieuws uitvinden.

Bert van Marwijk staat als bondscoach niet voor de Nederlandse voetbalmentaliteit. Van Marwijk is niet progressief, offensief en vindingrijk, maar oerconservatief, defensief en ongelofelijk voorspelbaar. Het resultaat heiligt voor Van Marwijk alle middelen. Hij bouwt zijn elftal heen rond een enkel individu en gokt volledig op diens ingevingen. Het maakte hem statistisch de beste bondscoach ooit.

Datgene wat hij vertegenwoordigt is echter niet de Nederlandse, maar de ooit zo door ons gehate Duitse voetbalcultuur. Ordinaire schopploegen volledig opgebouwd rond een enkel genie, die het spelen op resultaat tot kunst verhieven daar hadden we met zijn allen een hekel aan. Nu ons nationale elftal tot een dergelijk elftal verworden is, lopen we er hypocriet genoeg in de polonaise achteraan. We kijken blijkbaar niet maar naar voetbal omdat we willen genieten, verwonderen en bewonderen, maar gaan blind voor een ordinair resultaat.

Blijkbaar past het in een tijd waarin alles gaat om resultaat op de korte termijn. Dit elftal representeert ons volk, dat ook de ogen sluit voor vooruitgang, samenwerking, cultureel erfgoed en creativiteit. Alles draait om resultaat. Voldoe je niet aan de gestelde eisen, dan word je keihard afgeschreven. We zijn datgene geworden wat we het meest verafschuwden: de stereotype Duitser. Met Bert van Marwijk als prominentste vertegenwoordiger.

Jaloezie

Met jaloezie kijk ik ondertussen naar Duitsland, dat alles is geworden wat wij ooit waren. Op politiek gebied is Duitsland al jaren veel voortvarender dan Nederland en nu vertaalt zich dat ook naar het voetbalveld. Hun nationale elftal is een heerlijke smeltkroes van culturen, dat onder bondscoach Joachim Löw zich van wedstrijd naar wedstrijd swingt.

Met Joachim Löw heeft Duitsland een Nederlandse bondscoach

Dit gebeurt overigens onder leiding van enkele jonge twintigers. Vrijwel de hele selectie van Löw debuteerde onder zijn leiding en door stevig door te selecteren heeft hij in 2012 een elftal tot zijn beschikking dat alle facetten van het spel beheerst. Daarnaast zit er nog een enorm potentieel in zijn groep, waardoor succes op het WK2014 zeker niet uitgesloten mag worden. De toekomst van het Duitse elftal is florissant.

Het succes doet Löw echter niet verslappen. De reeks oefenwedstrijden in aanloop naar het EK in Polen en Oekraïne gebruikt hij om stevig te testen met systemen. Zo speelde men tegen gastland Oekraïne, overigens zonder al te veel succes, voor het eerst in een 3-4-3 systeem. Daarnaast gaf Löw aan graag nog te willen kijken naar andere manieren om spelmakers Özil en Götze in één systeem te laten passen. Ook 4-4-2 wilde hij bij voorbaat niet afschrijven, aangezien Gomez en Klose een dodelijk spitsenduo zouden kunnen vormen.

Het tekent de houding van de Duitse bondscoach. Hij is progressief, offensief en innovatief ingesteld. In feite een typische Nederlander uit onze gouden voetbaljaren. Wij zijn ondertussen gecapituleerd voor de Duitser Bert van Marwijk, die het hele Nederlandse voetbal in zijn greep heeft. De gevolgen daarvan zijn nu nog niet volledig te overzien, maar wanneer Van Marwijk in 2016 eindelijk stopt als bondscoach zullen de ravages zichtbaar worden. Hij ruïneert met zijn stijl van werken namelijk onze kostbare voetbalcultuur.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter