Ajax leert niet bijster veel van het verleden

“Twee jaar geleden heb ik al gezegd dat wij zulke transfers niet meer doen. Dat is de les die wij uit het verleden geleerd hebben”, vol overtuiging kijkt Frank de Boer de zaal met toegestroomde journalisten in. Zijn teksten rondom het afhaken van Ajax bij Adam Maher worden geslikt als zoete koek.  Niet veel later contracteerde Ajax Mike van der Hoorn voor een bedrag dat naar verluidt 3,8 miljoen euro bedraagt. Opnieuw sprak De Boer het journaille toe: “Ik ben liever overbezet dan onderbezet.”

Vandaag maakte Ajax zijn nieuwe aanwinst bekend: Mike van der Hoorn

Vandaag maakte Ajax zijn nieuwe aanwinst bekend: Mike van der Hoorn

Populisme

De teksten van De Boer kunnen met gemak onder de noemer populisme geschaard worden. Zijn taalgebruik is eenvoudig en gericht op het gewone volk. In dit specifieke geval de gewone supporter. Deze supporter heeft de peperdure miskoop Miralem Sulejmani nog vers in het geheugen staan. In totaal heeft de Serviër Ajax ruim twintig miljoen euro gekost en de gedachte: dit nooit weer, is daarmee gerechtvaardigd. De mislukking van Sulejmani is echter de uitzondering en niet de regel.

Goedkoop is duurkoop

Op transfergebied gaat namelijk voor Ajax de oude wijsheid dat goedkoop vaak duurkoop is op. De duurdere transfers waren daarentegen relatief succesvol. Ajax kocht sinds de beursgang slechts negen spelers die meer dan vijf miljoen euro kostten. Daarvan waren acht (Sulejmani uitgezonderd) goedkoper dan tien miljoen. Deze acht spelers hebben Ajax in totaal een kleine zestig miljoen aan transfersommen gekost, maar brachten samen ruim tachtig miljoen op. Wat betekent dat Ajax zelfs met het fiasco Sulejmani (ruim zestien miljoen verlies) een kleine winst maakt op aankopen met een fors prijskaartje.

TransfersAjax

De drie spelers die het meeste geld opbrachten (Ibrahimovic, Huntelaar en Suarez) vertonen een opvallende gelijkenis. Allen zijn het jonge, aanvallende spelers, die jarenlang uitvoerig gescout waren en vervolgens voor een fors bedrag werden aangekocht. Inderdaad: spelers uit het segment waar Maher ook toe behoorde.

Als De Boer enkel op basis van de transfer van Sulejmani beweert lessen uit het verleden te hebben getrokken, dan gooit hij overduidelijk het kind met het badwater weg. Het probleem met de transfer van Sulejmani was namelijk van een totaal andere orde. Er was namelijk een passant – zoals zo vaak de trainer – die een nadrukkelijke wens neerlegde: hij moest koste wat het kost – dat nam Ajax in die tijd erg letterlijk – de jonge Serviër hebben. Een patroon dat veel meer parallellen vertoont met de transfer van verdediger Van der Hoorn (waar De Boer naar eigen zeggen persoonlijk op heeft aangedrongen) dan de mogelijke transfer van Maher, wiens komst breed gedragen zou zijn geweest.

Daar komt nog bij dat Ajax in prijscategorie (2,5 tot 5 miljoen euro) van de aankoop van FC Utrecht tamelijk onsuccesvol is gebleken. Sinds de beursgang haalde Ajax (exclusief Van der Hoorn) 34 spelers uit deze prijsklasse. Daarvan staan er vier (Thulani Serero, Kolbeinn Sigthorsson, Niklas Moisander en Jasper Cillessen) nog steeds onder contract bij de Amsterdammers. Zij zijn derhalve niet meegenomen in de analyse. De overige dertig spelers hebben de club een kleine 110 miljoen euro gekost. Door verkopen kwam hier slechts een schamele 44 miljoen voor terug. Dat betekent een kostenpost van circa 65 miljoen euro, waarbij de forse salarissen van deze dertig spelers nog niet eens meegerekend zijn.

TransfersAjax2

Wanneer we de spelers zonder Nederlandse achtergrond eruit filteren, komt een nog schrijnender beeld naar voren. De spelers uit het buitenland waren namelijk meestal redelijk goed gescout en kwamen niet voort uit het persoonlijke wensenlijstje van de trainer, die deze spelers vaak alleen kende van een DVD. De spelers met een Nederlandse achtergrond in deze prijscategorie hadden een totaal prijskaartje van bijna vijftig miljoen. Bij verkoop kreeg Ajax daar nog geen tiende voor terug. Als de Amsterdammers dan een les hadden willen leren uit het verleden, dan had dat de volgende moeten zijn: koop geen spelers met een Nederlandse achtergrond in de prijscategorie 2,5-5 miljoen euro. Op dergelijke transfers wist Ajax namelijk nog nooit winst te maken.

Wat overigens voor Van der Hoorn pleit, is dat hij jonger is dan de meeste spelers op dit lijstje. Nieuwenburg, Lindgren, Sno, Soetaers, Boukhari, Mendes da Silva, Kras en Tobiasen waren echter ook jong toen ze vanuit Nederland aangetrokken werden, maar bleken evenmin een onverdeeld succes. Een positief voorbeeld uit het recente verleden valt daar eigenlijk niet tegenover te stellen.

Koopcultuur

De transfer van Mike van der Hoorn is des te opmerkelijker gezien een gesprek dat ik onlangs voor Copa TV had met Wim Jonk en Ruben Jongkind. Daarin gaf Jonk – lid van het technisch hart – aan dat Ajax af moest komen van de koopcultuur, die nog steeds binnen de club heerste. Deze week bezigde voetbaldirecteur Marc Overmars in Voetbal International soortgelijke teksten: “Alles is erop gericht dat we welk jaar minder aankopen doen.” De aankoop van de FC Utrecht-verdediger lijkt haaks op deze uitspraken te staan. Temeer omdat De Boer enkele maanden terug nog aangaf dat Veltman – afkomstig uit de eigen opleiding – er klaar voor was de plaats van Alderweireld over te nemen.

Over lessen trekken uit het verleden gesproken. Ajax verspilde het meeste geld in transferzomers waarin er ook veel geld binnenkwam. In het seizoen waarin Marco van Basten ruim 35 miljoen verspilde, verdiende Ajax ook bijna veertig miljoen aan transfers. Als er geld in kas is, dan wordt er minder secuur gekeken naar uitgegeven bedragen. Dat bleek een seizoen eerder al toen er ruim vijftig miljoen werd opgehaald op de transfermarkt. Een andere illustere miskoop – Albert Luque – is een product van dat transferjaar. Net als onder meer Urzaiz, Rommedahl, Kennedy, Delorge, Kuffour en Bruno Silva. Of neem 2003-2004 waarin ruim dertig miljoen werd verdiend. Aankopen als Sikora, Soetaers en Sonck waren het gevolg.

Eigen jeugd eerst

Het grootste probleem met de transfer van Van der Hoorn is echter dat het indruist tegen de nieuwe lijn die op De Toekomst wordt uitgedragen: vol inzetten op de jeugdopleiding en spelers daaruit kansen geven in het eerste elftal. Het liefst zo jong mogelijk. In dat kader is het onvoorstelbaar dat Van der Hoorn wordt gekocht, aangezien Ajax met Bazoer, Veltman, Gravenberch, Tete, Van Rhijn, Blind, Boilesen, Dijks, Denswil, Moisander en Ligeon maar liefst elf defensieve spelers uit eigen opleiding onder contract heeft die de potentie hebben om een vaste basisspeler te worden in het eerste elftal, of dit zelfs al zijn. Het overgrote merendeel van deze spelers kan bovendien ook centraal achterin spelen. Daar komt nog bij dat Fabian Sporkslede het afgelopen seizoen ook regelmatig centraal achterin stond.

Desondanks een vervanger aantrekken voor Toby Alderweireld, die bovendien nog niet eens vertrokken is, betekent een motie van wantrouwen jegens al deze jeugdspelers. Eigen jeugd eerst zou het mantra in Amsterdam moeten zijn. Dat had Ajax zich moeten realiseren voordat Van der Hoorn werd aangetrokken.

Conclusie

Na het mislopen van Adam Maher gaf Frank de Boer aan dat Ajax geleerd had van het verleden. Dat was een boodschap die de Amsterdamse supporters hoop moest geven. Ondanks een fluwelen revolutie en drie kampioenschappen moet echter geconcludeerd worden dat Ajax niet zo bijster veel heeft geleerd van het verleden. De filosofie is ondertussen bijgesteld en gericht op de eigen opleiding, maar de koopcultuur blijkt toch hardnekkig te zijn. Dat blijkt uit de transfer van Mike van der Hoorn.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter