Ajax blunderde al door van Basten aan te stellen

Lang heb ik gewacht op het moment dat trainer Marco van Basten door de mand zou vallen bij Ajax. Niet dat ik het Ajax niet gun – maar puur als bewijs dat zijn aanstelling een grote fout was van het bestuur van de club. Iemand aanstellen zonder aantoonbare kwaliteiten en ervaring in het vak voor zo’n belangrijke rol binnen een club is een pure gok.

Je kunt het bestuur van PSV bijvoorbeeld moeilijk kwalijk nemen dat ze Huub Stevens aanstelden. Stevens heeft zich bij bijna elke club bewezen en een prestigieuze erelijst opgebouwd. Alles wees op een succesvolle samenwerking. Dat het niet zo werkte doet niets af aan zijn aanstelling. Het kan altijd een keer fout gaan.

Het bestuur van Ajax heeft echter weinig om op terug te vallen, want van Basten had niet zo’n indrukwekkende erelijst. Natuurlijk was het Marco knap gelukt om een getalenteerde groep voetballers bij het Nederlands elftal tot een team te smeden en in de aanloop van het EK en WK won het elftal indrukwekkend veel. Maar dat was slechts de aanloop.

Tegen zowel Frankrijk als Italië speelde Nederland fantastisch en was het hele land diep onder de indruk. Maar laten we niet vergeten dat Nederland in beide wedstrijden de openingstreffer scoorde en dat maakt het makkelijker voetballen. Bovendien waren zowel Italië als Frankrijk niet in goede doen.

De Franse selectie vertrouwde al niet meer op Domenech (de beste man baseerde zijn selectiebeleid op astronomie) en kwalificeerde zich moeizaam voor het EK. Italië kwalificeerde zich op het laatste moment tegen Schotland. Kortom, in hoeverre kunnen we deze legendarische overwinningen toedichten aan Marco van Basten?

Wanneer de druk het hoogst is gaat het bij Marco elke keer mis. Portugal schakelde ons al uit in de achtste finales van het WK, maar de clash met op het EK is het beroemdste voorbeeld. De Russen waren beter voorbereid en overklasten Nederland tactisch, mentaal en fysiek. De hand van Guus was duidelijk zichtbaar. De hand van Marco was nergens te bekennen. Op dit soort momenten onderscheidt een toptrainer zich van de onervaren beginner.

Het is dan ook niet voor niets dat Edgar Davids (74 interlands), Ruud van Nistelrooij (64), Mark van Bommel (47) en Clarence Seedorf (86) achtereenvolgens hun vertrouwen in de toenmalige bondscoach op hebben gezegd. Het waren de eerste tekenen dat er iets niet goed zit. Dat zulke ervaren spelers zich openlijk uitspreken zegt veel over Marco van Basten.

Bij Ajax is de druk nu het hoogst en dan gaat het mis. Marco van Basten zaait voortdurend onrust op het moment dat de club houvast zoekt. Hij geeft openlijk toe nog veel te moeten leren, spreekt uit dat hij nadenkt over stoppen. Een toptrainer zorgt er voor dat zijn elftal uit de hectiek van de media blijft, maar Marco gooit olie op het vuur met ongelukkige uitspraken en beslissingen.

Elke andere trainer die niet de reputatie en het voetballende verleden van Marco van Basten heeft, zou begonnen zijn bij een kleine club. Waarom heeft Marco dat niet gedaan? Het antwoord is simpel. Hij kreeg prachtige aanbiedingen, eerst van Oranje (een droombaan) en vervolgens bij zijn grote liefde Ajax. Hij zou wel gek zijn dat te weigeren.

Stel dat Marco van Basten eerst trainer was geworden van Omniworld. In de luwte had hij fouten kunnen maken. Hij zou minder last hebben van opstandige of brutale spelers en indruk maken met zijn handige ervaring als voetballer. Marco zou zich langzaam vormen als trainer en de tijd krijgen om veel wedstrijden te coachen.

Marco had kunnen uitproberen en testen zonder de mediadruk. Hij zou de slimme trucjes leren en tactische meesterzetten van collega-coaches leren doorzien. Na een paar jaar heeft Marco zich gevormd en kan hij proeven aan het niveau Eredivisie. Hij zou een bescheiden club van degradatie redden en vervolgens, na een jaar of acht, misschien klaar zijn voor het grotere werk.

Grote bedrijven zoals Unilever, Shell of de Rabobank stellen hun topmensen aan op bewezen en relevante kwaliteiten. Topmensen doorlopen eerst tests lieten zien te kunnen presteren onder immense druk. Het is verontrustend om te zien hoe een grote, professionele organisatie als Ajax met al die aandeelhouders, supporters en financiële belangen tot zijn beslissingen komt.

Ajax moet een voorbeeld nemen aan die grote bedrijven. Meneer Coronel, lees uw rapport en stel een “sterke trainer met bewezen managementkwaliteiten” aan. En als het dan nog mis gaat? Sja, dat kan gebeuren. Maar dan kan heeft Ajax er in ieder geval alles aan gedaan.

About Thomas Boeschoten

Thomas is uitgever van Catenaccio. Volg Thomas op Twitter | Meer artikelen van Thomas