Frank de Boer probeert Ajax attractief, aanvallend voetbal te laten spelen in een 4-3-3 systeem met de punt naar achteren. Eind vorig seizoen betaalde deze speelwijze zich uit, maar zondag zagen we hoe de door Johan Cruijff ingefluisterde speelwijze momenteel te hoog gegrepen is. Ironisch genoeg zorgden juist de aankopen, die deze zomer gehaald werden om een paar stappen vooruit te zetten, ervoor dat Ajax een paar stappen terug moest zetten.
Opbouw
Ongeveer een jaar geleden besloot trainer Frank de Boer naar aanleiding van een gesprek met Johan Cruijff zijn speelstijl om te gooien. Cruijff overtuigde hem ervan dat 4-3-3 beter uitgevoerd kan worden met de punt naar achteren, dan met de punt naar voren. De landstitel zal De Boer in zijn idee bevestigd hebben dat dit het ei van Columbus was.
In de laatste maanden van het seizoen dat afgesloten werd met de landstitel speelde Ajax met een middenveld met Vurnon Anita (punt naar achteren), Demy de Zeeuw (rechtsmid) en Christian Eriksen (linksmid). Middenvelder Siem de Jong werd in de spits geposteerd, waaruit hij veelvuldig inzakte. Met De Zeeuw, Eriksen en Sulejmani had Ajax spelers met diepgang, die vervolgens opdoken in de zone die De Jong achterliet. Het maakte de Amsterdammers tot een lastig te bespelen ploeg.
Dit seizoen wilde De Boer doorselecteren op zijn middenveld. In het voorgaande seizoen was Anita in de punt naar achteren de man geweest die verantwoordelijk was voor de opbouw van achteruit. De Boer veronderstelde dat Theo Janssen dit veel beter kon en hij haalde de middenvelder uit Twente. Janssen komt echter loopvermogen en verdedigende kwaliteiten tekort om de positie voor de verdediging goed in te vullen. De Jong nam de positie van De Zeeuw over, waardoor er ruimte kwam voor Sigthorsson in de spits.
Daarmee namen de problemen voor Ajax in de opbouw toe. Sigthorsson maakte zich niet aanspeelbaar zoals De Jong dat deed en het middenveld verloor zijn balans, doordat De Jong vaak bijna naast Sigthorsson opdook, waardoor de ruimtes die Janssen moest belopen alleen maar groter werden.
Sindsdien zoekt Ajax naar de juiste balans op het middenveld, maar die is nog lang niet gevonden. Het grootste probleem is nog steeds Janssen, die alle kwaliteiten mist om op het huidige Ajax-middenveld te staan. Hij is niet aanspeelbaar met een man in zijn rug, heeft een te grote draaicirkel, heeft weinig gevoel voor ruimtes, een beperkt loopvermogen en is zelden aanspeelbaar in de opbouw. Enoh is een prima breker, maar niet de man van de geniale pass. Doordat hij de bal ook niet kwijt kan bij zijn andere middenvelders, heeft het geen zin om hem aan te spelen.
Van Rhijn verzorgt de opbouw voor Ajax, maar heeft geen afspeelmogelijkheden
Dat levert de problemen op die te zien zijn in de bovenstaande afbeelding. Centrale verdediger Ricardo van Rhijn loopt met de bal het middenveld in, maar daar is geen enkele Ajacied te vinden. Janssen sjokt ergens rond op de libero-positie, Enoh is alles behalve aanspeelbaar en de enige middenvelder met beweging in zijn spel, Eriksen, heeft de diepte gezocht. Gevolg is een middenveld dat slechts bezet wordt door Feyenoorders.
De juiste veldbezetting.
Als iedereen de juiste posities zou innemen, zoals hierboven uitgetekend, dan zou Van Rhijn via rechtsback Anita of middenvelder Enoh één van de twee vrijstaande aanvallende middenvelders in kunnen spelen, waardoor je onder de druk van Feyenoord uitkomt. Dit gebeurde echter maar zelden.
Feyenoord kan er weer een gevaarlijk uitkomen op de counter
Nadat Van Rhijn balverlies heeft geleden blijkt pas echt hoe slecht de veldbezetting van Ajax was. Meteen was Feyenoord weg met vijf man, terwijl van Ajax slechts Van Rhijn, Janssen, Vertonghen en doelman Vermeer zich achter de bal bevinden. Ditmaal speelde Feyenoord het niet goed uit, maar gedurende de wedstrijd zouden dit soort situaties constant gevaarlijke situaties opleveren.
In balbezit
Doordat de opbouw, vanwege een gebrek aan afspeelmogelijkheden, veroorzaakt door slecht positiespel, traag verloopt, lopen bij Ajax in balbezit vaak veel spelers voor de bal. Dit zou uiteindelijk de gelijkmaker opleveren.
Ajax heeft balverlies geleden. De meeste spelers staan voor de bal en doen daardoor niet mee.
Na een goede uitbraak van Ajax, waarbij Sulejmani uiteindelijk stuit op Mulder, vindt een duel plaats op het middenveld, waar centrale verdediger is ingeschoven. Op dat moment moet op zijn minst Blind zich achter zijn centrale man bevinden, om de ruimte in het centrum af te dekken. Hij staat echter zo opgesteld dat hij altijd te laat is. Linksmid Theo Janssen wandelt ondertussen rustig in de spits, terwijl rechterspits Sulejmani zich nog buiten het beeld bevindt.
Vertonghen verliest zijn duel, Blind komt veel te laat
Vertonghen, die overigens ijzersterk speelde, verliest voor het eerst in de wedstrijd een duel en direct heeft Feyenoord een overtalsituatie. Nog schrijnender is dat de hele linkerzone onbezet is. Via die zone gooit Feyenoord uiteindelijk de bal voor, waarna John Guidetti van achteren wordt aangevallen door de terugsprintende Vertonghen en een penalty versiert.
Daarna verloor Ajax pas echt de grip op het duel. Steeds vaker gingen spelers totaal uit hun positie lopen en de middenvelders wilden de bal absoluut niet meer hebben, waardoor de centrale verdedigers in de opbouw de bal slechts aan elkaar kwijt konden. Wanneer ze wel het middenveld wisten te vinden, leidde dat al snel tot balverlies en gevaarlijke situaties op de counter. Dit valt het zwalkende middenveld veel meer aan te rekenen dan de verdediging, die simpelweg geen opties had.
Feyenoord speelde hier op haar beurt handig op in, door vroeg druk te zetten, waardoor Ajax niet meer van zijn eigen helft afkwam met balbezit en de middenvelders van Ajax, die toch al te weinig vertrouwen hadden om de bal te vragen met een man in hun rug, beperkt werden in hun bewegingsruimte. Feyenoord won onder leiding van Jordy Clasie de slag op het middenveld, en daarmee ook de wedstrijd.
Frank de Boer heeft een ideaal voor ogen. Een visie. Dat is prijzenswaardig, maar hij lijkt zelf niet te begrijpen wat er nodig is om zijn ideaalbeeld te verwezenlijken. Daar komt nog bij dat het soms niet zo dom is om, gezien de omstandigheden (veel blessures en individuele kwaliteiten eigen spelers), eens een concessie te doen aan je speelwijze.
Koeman profiteert optimaal
Al het hele seizoen heeft Ajax meer balbezit dan haar tegenstanders, zo ook zondag in de Kuip. Maar opnieuw mocht het niet baten. Terwijl de naïeve speelwijze van De Boer draaide om balbezit, liet de ervaren Koeman zijn team counteren, zo tonen de statistieken. De spelers die bij Ajax het meest aan de bal waren, zijn centrale verdedigers Ricardo van Rhijn en Jan Vertonghen. Goede voetballers, maar aanvallend maken zij niet het verschil. De spelers die dat verschil wel kunnen maken, worden zelden bereikt in de juiste positie.
Bij Feyenoord ligt dat een stuk anders. De formatie van Ronald Koeman speelt niet overdreven offensief, maar ze weten wel de juiste mensen te bereiken. Bij de thuisclub waren de aanvallers net zoveel aan de bal als de verdedigers en middenvelders, wat duidt op een soepelere opbouw. Guyon Fernandez is zelfs de speler van Feyenoord die het meeste bij het spel werd betrokken. Waar Ajax na het heroveren van de bal vaak onnodig lang gaat breien, vindt de formatie van Koeman vaak in een paar passes de weg richting doel. Daarbij schromen ze niet om het middenveld, wanneer mogelijk, over te slaan. Hierdoor kwamen de pijnpunten in het positiespel van Ajax nog duidelijker voor het voetlicht. Zo profiteerde Ronald Koeman in een topper andermaal van de zwakheden van zijn tegenstander. Iets wat zijn collega bij Ajax nog lijkt te moeten leren.
Conclusie
De Klassieker toonde nogmaals aan dat de regerend landskampioen dit seizoen enorm zoekende is. Aan de ene kant deed De Boer dit seizoen al veel concessies aan zijn aanvankelijke opvattingen (spelers schuiven door het hele elftal bij blessures in plaats van inpassen eigen jeugd, waardoor spelers op posities terecht komen waar ze niet renderen en het inslijpen van patronen lastig wordt), maar aan de andere kant houdt hij te star vast aan een bepaald systeem, waar de spelers die hij opstelt en koopt niet geschikt voor zijn.
Wil De Boer nog wat van het seizoen maken, dan doet hij er goed aan te kiezen voor een middenveld met meer voetballend vermogen, zodat Ajax tegenstanders weer zijn wil kan opleggen. Met IsmaÏl Aissati, Nicolas Lodeiro, Christian Eriksen, Thulani Serero en Vurnon Anita is er wat dat betreft genoeg kwaliteit beschikbaar. De vrijkomende posities in de voor- en achterhoede kunnen prima ingevuld worden door aanstormende talenten als Stefano Denswil, Viktor Fischer en Ricardo van Rhijn.
Wil De Boer echter vasthouden aan spelers als Janssen en Enoh, dan zit er niets anders op dan het systeem te wijzigen. Met de recente uitschakeling in de beker, de onmogelijke opgave tegen Manchester United en de enorme achterstand in de competitie dreigt namelijk een kansloos seizoen. Door zijn elftal de komende maanden volledig in te richten naar zijn potentiële sterspelers (Janssen, Eriksen en Sulejmani) zou hij op de korte termijn best wat resultaat kunnen boeken. Er moet in elk geval een duidelijke keuze gemaakt worden. Verder aanmodderen in deze spagaat tussen idealisme en pragmatisme is volkomen zinloos. Wil de echte toptrainer nu opstaan?
Lees ook: Feyenoord duwt naïef Ajax deksel op neus
Loading ...
Als je met de punt naar voren speelt of met de punt naar achter, in die punt moet dan je beste middenvelder spelen. Enoh is de slechts spelende middenvelder van je selectie dus de punt naar achteren gaat niet op. Zou naar mijn inziens alleen met Vertonghen kunnen. Maar ik zie toch liever een schaduwspits op 10 en daar zijn Eriksen en de Jong ook veel meer geknipt voor. Janssen en Anita zijn volgens mij ook veel meer middenvelders voor de half posities met Eriksen in de punt. Linkspoot linksbuiten rechtspoot rechtsbuiten. Klaar!
Met de punt naar voren of de punt naar achteren… Tijdelijk een nieuw systeem kiezen is een optie maar om het vooral aan het systeem te wijten is m.i. te hoopvol. Ajax heeft op dit moment (zonder de geblesseerden) een mindere selectie dan Twente en PSV. En AZ heeft inmiddels ook een goed ingespeeld team. De spelers moeten dit systeem ook uitvoeren. Ook vorig seizoen speelde Ajax niet goed. De laatste wedstrijden voor de geweldige wedstrijd tegen FC Twente speelde het team ook niet goed. Sommige wedstrijden waren niet om aan te zien en werden net gewonnen. Ik weet nog wel de wedtrijd tegen N.E.C. Zulke wedtrijden worden er nu ook gespeeld. Weinig verschil hoor.
Kijk tevens eens naar de selecties van Twente en PSV. Die hebben op dit moment door de blessures bij Ajax op een aantal belangrijke posties betere spelers.
Spelers als Anita, Ebecilio, Enoh en Blind zijn ‘gewoon’ niet goed (genoeg). Waar ik het mee eens ben, is het feit dat Enoh voetballend te weinig toevoegt. Hij mist inderdaad de pass vooruit en dan vooral de splijtende pass. Janssen valt erg tegen. Dit weet je niet van tevoren. Je oppert Enoh en Janssen eruit. Dat is een mogelijkheid maar ook de reservespelers lijken mij geen grote verbetering. Misschien op termijn Serero. Die laat als hij invalt soms goede acties zien. Aissati en Anita met Eriksen op het middenveld vind ik veel te licht. Allemaal kleine spelers. Dan zul je niet veel duels winnen denk ik. Aissati heeft toch dit seizoen al wat wedstrijdjes gespeeld. Dat is toch niet veel bijzonders.
Daarnaast mist Ajax al heel lang Sightorsson, de nieuw aangetrokken spits. Daanaast is de linksbuiten (Boerrigter) eruit met een blessure.
Of de blessures een fout zijn van De Boer en of hij dus zijn spelers verkeerd heeft getraind en heeft overbelast kan ik niet beoordelen, maar dat dit gemis een grote rol speelt lijkt me duidelijk.
Met de punt naar voren (nadeel):
Wanneer je aan het opbouwen bent, is het belangrijk dat er rugdekking verleent wordt. Lijd je balverlies, dan kan er weer druk gezet worden. Bij het spelen met een nummer 10 is er op de gevaarlijkste plek op het veld geen rugdekking. De halfspelers hebben in het centrum namelijk geen rugdekking. Verliest één van die 2 spelers de bal, dan beland je achterin in een 1 tegen 1 situatie, en dat kan mis gaan, zeker wanneer de tegenstander behoorlijk kan voetballen.
Het probleem van de rugdekking kan alleen opgelost worden door een centrale verdediger door te laten schuiven naar het middenveld.
In de praktijk kom je dan verscheidene malen in de wedstrijd achterin 1 op 1 te spelen. Ik denk dat dit Ajax daar onvoldoende vertrouwen voor heeft om dan aan te kunnen. Helemaal om daar nu op over te schakelen. Tegen Utrecht kan dat zeker niet met de geschorste Vertonghen.
Het lijkt me NIET slim om nu een nieuw risicovoller systeem te gaan spelen en andere spelers op het middenveld op te stellen. Helemaal de combinatie met het systeem van de punt naar voren en de andere spelers die je wilt opstellen lijkt me niet goed.
Je wilt met Eriksen op 10, wie moeten dan de halfspelers worden? Aissati en Anita?
Als Eriksen de bal voorin verliest dan moeten de halfspelers Aissati of Anita naar binnen en rugdekking verlenen. Anders onstaat er een heel groot op het midden. Als dit niet gebeurt dan zal de nummer 4 moeten doorschuiven. Dit is Vertonghen. Hij zou dit in principe kunnen. Maar tegen Utrecht is hij al geschorst.
Maar al de spelers die je aandraagt voor het middenveld (Aissati, Nicolas Lodeiro, Thulani Serero en Vurnon Anita) zijn lichtgewichten. Met dit middenveld kan je niet midden in het seizoen een nieuw systeem gaan spelen. In dit systeem kom je achterin vaker 1 op 1 te spelen. Daar heeft dit Ajax op dit moment toch niet het vertrouwen voor. Dan nog: Zal Ajax binnen een week dit systeem met een nieuw middenveld hebben ingeslepen? Antwoord: Hoogstwaarschijnlijk niet. Laten we daar nu niet aan beginnen. In ieder geval niet en en: een nieuw systeem en een nieuw middenveld. Zeker niet twee van de drie middenvelders eruit en deze spelers dan een heel belangrijke opdracht geven om zo met de punt naar voren te spelen.
Ik pleit niet voor een ander systeem hè. Je kunt wel 4-3-3 spelen zoals Ajax dat wil, maar dan moeten je twee aanvallende middenvelders technisch superieur zijn. Zie FC Barcelona, die daar ook altijd kleine, wendbare, technische spelers heeft staan.
Als daar twee technische spelers staan, kun je best Enoh erachter neerzetten, omdat hij dan de bal gewoon kwijt kan, waardoor je tegen betere tegenstanders toch wat fysiek in de ploeg hebt.
Pieter, met alle respect voor de analyse, in welk systeem je ook speelt als je bal niet gewoon van A naar B kan spelen (analyseer het aantal foute passes maar is) en bij elke tweede verdedigende actie een fout maakt zoals Eno krijg je nooit controle ondanks het balbezit. Zoals eerder gezegd, Eno, Blind, Janssen en in mindere mate Anita zijn te licht voor het eerste van Ajax. Daar helpt geen systeem aan naar mijn mening.
@Albert: dat hebben we gedaan (het aantal foute passen geanalyseerd) en daaruit blijkt dat je uitspraak feitelijk onjuist is:
http://www.catenaccio.nl/2012/achtergrond/statistieken/feyenoord-duwt-naief-ajax-deksel-op-de-neus/
Thomas, er was ooit een trainer die dat scorebord journalistiek noemde. Dit fraaie lijstje zegt namelijk niet zoveel over mijn stelling. Met slechts twee foute passen kan je een wedstrijd verliezen en met slechts twee goede een wedstrijd beslissen. Kijk het er maar op na, Eno, Blind en ook Anita leveren ballen in als Ajax ‘naar voren staat’. Het effect van twee foute ballen kan de verhouding in een wedstrijd doen kantelen.
In mijn ogen is het fout gegaan toen met afscheid nam van Dennis Rommedahl en Marco Pantelic. Niet de meest aansprekende spelers, maar O ZO functioneel! Siem De Jong heeft zijn beste wedstrijden gespeeld op de 10 positie kort achter de spits, en met voetballende spelers op het middenveld was dit het beste Ajax dat ik heb gezien in de laatste drie jaar. Het is jammer dat er voldaan moet worden aan het ideaalbeeld, namelijk een jonge talentvolle selectie dat accelereert.
Ik zie liever een gebalanseerde selectie, en dit elftal is dat zeker niet. Met Enoh & Janssen ben je genoodzaakt op een Twente-achtige manier te voetballen, dus veel conversatiever dan het spel dat Ajax wilt spelen. De verkoop van de Zeeuw heb ik altijd een misverkoop gevonden. Een geweldige middenvelder met gevoel van aansluiting. Nu is het de vraag hoe Frank De Boer dit gaat voortzetten. Vasthouden aan zijn twee middenvelders, of doorselecteren. Ajax is in ieder geval wakker geworden met de interesse voor Narsing en Elia, maar zonder een goede balans op het middenveld zal het weer grillig worden. Enoh & Janssen komen tekort, terwijl Eriksson waarschijnlijk weggaat. Ik ben benieuwd hoe ze volgend jaar het middenveld gaan invullen. Siem De Jong, is een basisspeler, maar wie vormt de rest? Jeugd is leuk, maar wil graag ook de ervaring en de stabiliteit.
Ik ga met Jan Mulder mee in dezen. Zolang je spelers niet goed genoeg zijn maakt tactiek niet zoveel uit. Denk dat als Ajax met de punt naar voren had gespeeld dit seizoen ze net zoveel punten had laten liggen als nu.
@Albert Scorebordjournalistiek en een uitgebreide gedetailleerde analyse op basis van de statistieken is nogal een verschil. De statistieken staat niet op zich en worden voorzien van de nodige context in het artikel. Bijv. dat Feyenoord goed counterde en dat Ajax naïef speelde. Je zegt zelf dat Ajax ver naar voren stond – dat zal best – maar is dat dan niet juist een argument om te stellen dat het niet aan de passing lag maar aan het positiespel? Want Feyenoorders gaven veel meer foute passen maar daar werd het niet gevaarlijk. Dus is het wat mij betreft te makelijk wat je zegt.
Thomas, de passing is doorslaggevend in wat voor positiespel je ook speelt maar vooral als je aanvallend staat. Met veel balbezit dus veel passing vooral in de achterste linies.. De belangrijkste conclusie is echter dat deze statistieken niet zo veel zeggen over de kwaliteit van de speler of over het positiespel zelf. Ik stel even als vele anderen vast dat op cruciale momenten de bal wordt ingeleverd, 80% van de passing in de statistieken is een tikkie breed. Dus nogmaals, met slechts twee foute passes kan je 98% scoren maar toch een wedstrijd doen verliezen. Met slechts 5% goede passes een wedstrijd beslissen. Details bepalen het verloop van een wedstrijd, niet de statistieken. Een analyse van de details ligt feitelijk meer voor de hand. Daar hoort ook een onterecht gegeven strafschop en een blinde actie van Ebicilio alleen voor de keeper bij.
Om maar is een Cryijffiaantje er tegen aan te gooien (de discussie valt stil) het gaat vaker om de dingen die je niet doet dan die je wel doet…
http://venturo.weblog.nl/opinie/voetbal-opportunisme/
Ik ben het bij de eerste foto niet eens met de schrijver.
Van Rhijn had moeten inspelen op Sulejmani en Sulejmani kan vervolgens uitkaatsen op de vrijstaande rechtsmid. Zo sla je in een keer 4 man over.
Vijf man zelfs.