Voetbal tussen ananassen, bloempotten en spuugklodders

Als je mensen vraagt naar de keren dat Nederland de wereldtitel heeft misgelopen, zullen toch vooral de jaren 1974 en 1978 vallen, waarin Nederland de finale van het WK haalde. Bij deze zou ik daar echter een nieuw jaartal aan willen toevoegen: 1990. Na een briljant EK ging richting WK alles mis wat er mis kon gaan, waardoor het briljante elftal nooit aan voetballen toekwam. Ik zeg: als toen gewoon Cruijff bondscoach was geworden, dan hadden we heel ver kunnen komen. Maar helaas telt als niet in de sport.

Het dieptepunt: Rijkaard laat zich gaan

Het dieptepunt: Rijkaard laat zich gaan

De oorzaken van het mislopen van het WK kun je al gaan zoeken in het EK van 1988 zelf. Daarin leidde Rinus Michels een team, dat jarenlang niet op een WK of EK te zien was, direct naar een Europese titel. De grote mannen waren Hans van Breukelen, Ronald Koeman, Frank Rijkaard, Ruud Gullit en Marco van Basten. In 1988 waren dat echter nog mannen op weg naar de top en in 1990 waren ze al aan de top. Een ander probleem was wie Nederland naast dit vijftal moest opstellen. Kies je voor de ervaring van 1988 of voor de zogenaamde patatgeneratie.

Voor deze helse uitdaging stond de Rotterdammer Thijs Libregts, die door de KNVB benoemd was tot opvolger van Michels. Libregts lag echter totaal niet goed in de groep. Hij plaatste zich nog wel simpel voor het WK, maar de voorzitter van de beleidscommissie, Michels, moest wel een andere bondscoach kiezen. Hierbij werden echter grote fouten gemaakt. Michels vroeg namelijk de spelers te kiezen tussen Beenhakker (de leider van de patatgeneratie), Cruijff (de nestor van het Nederlands voetbal) en de Mos (oud-coach Ajax, succescoach bij Mechelen). Natuurlijk kozen de spelers voor Cruijff, maar Michels besloot desondanks Beenhakker aan te stellen.

Beenhakker kreeg de ploeg nooit aan de praat

Beenhakker kreeg de ploeg nooit aan de praat

Dit zaaide vooral kwaad bloed bij de spelers van Milan, Gullit, Rijkaard en Van Basten, die wilden namelijk per se Cruijff hebben. Het besluit was echter al genomen en Nederland moest met Beenhakker naar het WK toe. Alleen al bij het maken van de selectie maakte Beenhakker een paar fouten. Hij koos namelijk voor opmerkelijk veel spelers met wie hij eerder had gewerkt. Zo mochten Richard Witschge, Johnny van ’t Schip, Aron Winter, Bryan Roy en Stanley Menzo mee naar het WK.

Op het WK zelf ging het nog niet veel beter. Het was ook wel een wonder te noemen dat Nederland de poulefase doorkwam. In een poule met Engeland, Ierland en Egypte ging Nederland door met drie gelijke spelen. Binnen de muren stapelden de incidenten zich ondertussen op. Zo gaan er vele verhalen over Leo Beenhakker, die ooit op een persconferentie aankwam met een gehavende neus. Toen hij hiervoor geen verklaring wilde geven, begon het speculeren. Speculaties die tot op de dag van vandaag doorgaan.

Nederland in balbezit

Nederland in balbezit

Zo was er het verhaal van een dronken Beenhakker die van de trap viel, het verhaal dat Beenhakker gevochten had met assistent Nol de Ruiter, het verhaal dat hij getroffen werd door een asbak, maar het bekendste verhaal is waarschijnlijk wel het verhaal van de bloempot. In 2006 bevestigde Beenhakker dit verhaal, door te zeggen dat Gullit daadwerkelijk een bloempot naar zijn hoofd zou hebben gegooid. Gullit en zijn medespelers lachten dit verhaal weg.

Het werkelijke verhaal is ook veel minder spectaculair. Beenhakker gooide namelijk in een balorige bui een bloempot naar het hoofd van Piet Lagarde, een sponsor van Adidas. Beenhakker lette vervolgens niet op toen Lagarde de bloempot terug gooide en hij kreeg hem vol in zijn gezicht. De toenmalige elftalbegeleider heeft het echter over een ananas in plaats van een bloempot. Eigenlijk zullen we dus nooit weten wat er echt gebeurde, maar wel hoe de sfeer was in het Nederlandse kamp: om te snijden.

Van Basten in balbezit tegen Duitsland

Van Basten in balbezit tegen Duitsland

In de achtste finale, tegen de op revanche zinnende Duitsers, kon het dan ook niet anders dan misgaan. Het duel tegen de West-Duitsers toonde nogmaals aan dat Nederland-Duitsland een wedstrijd op zich is, maar dat Nederland verloor was geen toeval. Ook het bekende incident dat plaatsvond tussen Rijkaard en Völler beruste niet op toeval. Nadat Völler zich wel erg sierlijk over Van Breukelen liet heenvallen, spuugde Rijkaard naar de Duitse spits. De klodder raakte de Duitser vol in zijn haren en de scheidsrechter stuurde na dit incident zowel Völler als Rijkaard van het veld. In het 10 tegen 10 spelletje waren de Duitsers net wat slimmer en ze wonnen dan ook met 2-1. Nederland mocht zonder ook maar één zege weer naar huis. Wij zullen dit WK echter vooral herinneren aan ananassen, bloempotten en klodders spuug.

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter