Lang heb ik gewacht op het moment dat trainer Marco van Basten door de mand zou vallen bij Ajax. Niet dat ik het Ajax niet gun – maar puur als bewijs dat zijn aanstelling een grote fout was van het bestuur van de club. Iemand aanstellen zonder aantoonbare kwaliteiten en ervaring in het vak voor zo’n belangrijke rol binnen een club is een pure gok.
Je kunt het bestuur van PSV bijvoorbeeld moeilijk kwalijk nemen dat ze Huub Stevens aanstelden. Stevens heeft zich bij bijna elke club bewezen en een prestigieuze erelijst opgebouwd. Alles wees op een succesvolle samenwerking. Dat het niet zo werkte doet niets af aan zijn aanstelling. Het kan altijd een keer fout gaan.
Het bestuur van Ajax heeft echter weinig om op terug te vallen, want van Basten had niet zo’n indrukwekkende erelijst. Natuurlijk was het Marco knap gelukt om een getalenteerde groep voetballers bij het Nederlands elftal tot een team te smeden en in de aanloop van het EK en WK won het elftal indrukwekkend veel. Maar dat was slechts de aanloop.
Tegen zowel Frankrijk als Italië speelde Nederland fantastisch en was het hele land diep onder de indruk. Maar laten we niet vergeten dat Nederland in beide wedstrijden de openingstreffer scoorde en dat maakt het makkelijker voetballen. Bovendien waren zowel Italië als Frankrijk niet in goede doen.
De Franse selectie vertrouwde al niet meer op Domenech (de beste man baseerde zijn selectiebeleid op astronomie) en kwalificeerde zich moeizaam voor het EK. Italië kwalificeerde zich op het laatste moment tegen Schotland. Kortom, in hoeverre kunnen we deze legendarische overwinningen toedichten aan Marco van Basten?
Wanneer de druk het hoogst is gaat het bij Marco elke keer mis. Portugal schakelde ons al uit in de achtste finales van het WK, maar de clash met op het EK is het beroemdste voorbeeld. De Russen waren beter voorbereid en overklasten Nederland tactisch, mentaal en fysiek. De hand van Guus was duidelijk zichtbaar. De hand van Marco was nergens te bekennen. Op dit soort momenten onderscheidt een toptrainer zich van de onervaren beginner.
Het is dan ook niet voor niets dat Edgar Davids (74 interlands), Ruud van Nistelrooij (64), Mark van Bommel (47) en Clarence Seedorf (86) achtereenvolgens hun vertrouwen in de toenmalige bondscoach opzeiden. Het waren de eerste tekenen dat er iets niet goed zit. Dat zulke ervaren spelers zich openlijk uitspreken zegt veel over Marco van Basten.
Bij Ajax is de druk nu het hoogst en dan gaat het mis. Marco van Basten zaait voortdurend onrust op het moment dat de club houvast zoekt. Hij geeft openlijk toe nog veel te moeten leren, spreekt uit dat hij nadenkt over stoppen. Een toptrainer zorgt er voor dat zijn elftal uit de hectiek van de media blijft, maar Marco gooit olie op het vuur met ongelukkige uitspraken en beslissingen.
Elke andere trainer die niet de reputatie en het voetballende verleden van Marco van Basten heeft, zou begonnen zijn bij een kleine club. Waarom heeft Marco dat niet gedaan? Het antwoord is simpel. Hij kreeg prachtige aanbiedingen, eerst van Oranje (een droombaan) en vervolgens bij zijn grote liefde Ajax. Hij zou wel gek zijn dat te weigeren.
Stel dat Marco van Basten eerst trainer was geworden van Omniworld. In de luwte had hij fouten kunnen maken. Hij zou minder last hebben van opstandige of brutale spelers en indruk maken met zijn handige ervaring als voetballer. Marco zou zich langzaam vormen als trainer en de tijd krijgen om veel wedstrijden te coachen.
Marco had kunnen uitproberen en testen zonder de mediadruk. Hij zou de slimme truuqjes leren en tactische meesterzetten van collega-coaches leren doorzien. Na een paar jaar heeft Marco zich gevormd en kan hij proeven aan het niveau Eredivisie. Hij zou een bescheiden club van degradatie redden en vervolgens, na een jaar of acht, misschien klaar zijn voor het grotere werk.
Grote bedrijven zoals Unilever, Shell of de Rabobank stellen hun topmensen aan op bewezen en relevante kwaliteiten. Topmensen doorlopen eerst tests lieten zien te kunnen presteren onder immense druk. Het is verontrustend om te zien hoe een grote, professionele organisatie als Ajax met al die aandeelhouders, supporters en financiële belangen tot zijn beslissingen komt.
Ajax moet een voorbeeld nemen aan die grote bedrijven. Meneer Coronel, lees uw rapport en stel een “sterke trainer met bewezen managementkwaliteiten” aan. En als het dan nog mis gaat? Sja, dat kan gebeuren. Maar dan kan heeft Ajax er in ieder geval alles aan gedaan.
Gerelateerde artikelen:

Ik ben het geheel oneens met deze column. Ik denk dat Marco van Basten de capaciteiten heeft om een ontzettend goede trainer te worden, als hij dat al niet is. Ik vind dat hij juist wel rust en zekerheid uitstraalt. Een eigenzinnige trainer die weet wat hij doet. Ik ben een fan van de trainer ‘San Marco’!
Hij heeft nog niks noemenswaardigs gepresteerd met Ajax, ondanks dat hij 30 miljoen mocht investeren en onderhand carte blanche kreeg van de directie. Daar bovenop heeft hij verschillende probleemsituaties gehad met spelers die niet weg mochten maar toch op het tweede plan zaten (ik noem een Perez, een Bruno Silva, een Leonardo, een Kennedy), die later weer in genade aangenomen zijn en zelfs beslissend waren (tegen Fiorentina bijvoorbeeld). Je zou het uit kunnen leggen als een vooruitziende blik, ik zie het als mismanagement.
De enige reden waarom hij een goede manager zou kunnen zijn is als hij het elftal goed laat voetballen en dat zijn coaching duidelijk opvalt in het veld. Is dat het geval bij dit Ajax? Volgens mij roept Van Basten voor de wedstrijd in de kleedkamer “Jongens, doe maar wat, gewoon lekker ballen..”
Och, je weet toch wat ze ‘in het wereldje’ zeggen. Tijdens die roemruchte vergadering in de ArenA stond men op het punt om Louis van Gaal terug te halen en hem de absolute volmacht te geven, toen plotseling JC zelf opdook en weer eens met zijn eigen pupillen begon te schuiven.
van Basten is in vergelijking met Ten Cate, Blind, Koster en wie dan ook de afgelopen jaren kwa resultaten niet veel slechter, toch vind ik dat van Basten een betere coach is. Hij heeft hetzelfde als zijn voorgangers: de aankopen presteren niet in seizoen één, wacht maar volgend jaar
Ik verwacht dat het volgend seizoen niet heel veel beter zal gaan. Ajax presteert al een aantal jaar achter elkaar niet op het beoogde niveau. Vanaf het Louis van Gaal tijdperk, de gouden jaren 90, is het alleen maar bergafwaarts gegaan. Onder Ronald Koeman werden nog wat prijzen gewonnen, maar daarna werd er niet heel veel soeps meer gepresteerd. Alleen de beker en Johan-Cruijff-Schaal brengen nog wat prijzen in het laadje, maar voor de rest: ho maar. Het kan beter, maar met Van Basten weet ik het niet. Aan de ene kant heeft hij een enorme uitstraling, passie, maar aan de andere kant zijn de prestaties in de competitie niet erg sterk. In Europa daarentegen wel weer, dus misschien dat we daar volgend seizoen in kunnen knallen?!
Marco van Basten heeft dit jaar in ieder geval goed verprutst, dat ziet iedereen. Maar zien dat iemand de boel verprutst is heel makkelijk. Veel moeilijker is de vraag: Wie zou het beter doen/gedaan hebben en is/was een realistische een optie?
Volgens mij had Ajax vrij weinig keuze.
Iedereen geeft alleen de trainer de schuld van de resultaten maar mag ik een ieder hier herinneren aan de geweldige prestaties bij bijv. een Feyenoord. Wat mij dit seizoen bij Ajax is opgevallen is dat de spelers zich wel weten op te laden voor Europese duels maar voor wedstrijden in de Eredivisie lukt ze dit vaak niet. Dit valt terug te zien bij de inzet,strijd en passie die ze laten zien in deze wedstrijden. Of Marco ook hier schuldig aan is durf ik niet te beweren echter denk ik dat trainer + staf en spelers een collectief moet vormen en dat is er nu nog niet. Maar ik geef Marco volgend seizoen nog de kans om wel te laten zien wat die in huis heeft. Lukt het dan niet, dan is het helaas exit, dunkt mij!
Ik ben het helemaal niet eens met deze column. Ik zie in Van Basten een zeer goede trainer met veel inzicht. Hij kent het spelletje en weet als geen ander hoe de Amsterdammers het voetbal willen neerzetten. Spelers als Sulejmani die voor miljoenen zijn gekomen hebben niet gebracht tot nu toe wat ze kunnen en moeten brengen. Doen zij dit wel dan zou Ajax een stuk beter presteren.
Wat Mohwie in zijn reactie aangeeft wil ik ook even op reageren. De spelers van Ajax zijn inderdaad misschien te ‘trots’ om zich op te laden voor wedstrijden tegen bijv. De Graafschap. Als je ze ziet spelen tegen de clubs in de Eredivisie en je vergelijkt het spel en hun inzet met de wedstrijden tegen Fiorentina en Olympique, dan denk ik dat je de spelers daar voor op de vingers moet kijken en niet Marco. Hij hamert elke training op de mentaliteit. Dit weet ik omdat ik vaak trainingen bezoek.
Mijn conclusie; Marco van Basten is een echte Ajacied met goede trainerskwaliteiten. Hij moet alleen nog doorbreken. Maar met de juiste middelen en het vertrouwen van iedereen bij de club komt het goed!
Het is de taak van de trainer om het maximale uit de spelersgroep te halen, ook tegen De Graafschap.
Ik vind het zo naïef van je, Sean, om van Basten allemaal kwaliteiten toe te dichten terwijl hij nog niets bewezen heeft. Maar het lijkt wel alsof je de hele column niet gelezen hebt. Van Basten kan best een goede trainer worden of zijn, maar als het goed uitpakt is het een toevalstreffer. Toen het bestuur hem aan stelde, had hij nog geen bewezen managementkwaliteiten of ervaring. Dat is waar het om gaat.
ik denk dat al het gezwets over de geinvesteerde miljoenen onzin is, er is voor 34 in, maar voor 35 uitgegaan, verder moet ajax weer een team gaan vormen, volgend jaar kunnen ze kampioen worden, maar dan moet dat wel met een hecht team, een goede leider en een waterdichte verdediging, daar zitten de problemen.